Russische sanctie-omzeiling via
crypto zet
Nederland onder nieuwe druk. Transparency International Nederland wil dat Den Haag internationaal vooroploopt bij de aanpak van witwassen via cryptoplatforms.
MiCA heeft het Europese toezicht aangescherpt, maar dat is volgens TI-NL niet genoeg. Criminele netwerken bewegen over grenzen, terwijl regels en opsporingsdiensten nog vaak nationaal werken.
TI-NL ziet Russisch geld door cryptonetwerken bewegen
De anticorruptieorganisatie waarschuwde op 7 september voor internationale cryptoroutes die corruptie en witwassen mogelijk maken. Daarbij krijgt vooral
Rusland aandacht.
Onderzoek van Transparency International Rusland wijst volgens TI-NL op wereldwijde netwerken rond Russische partijen. Die zouden handel tussen gesanctioneerde personen, bedrijven en mogelijke klanten faciliteren.
Crypto maakt zulke geldstromen niet automatisch onzichtbaar. Veel blockchains zijn juist openbaar.
Het probleem ontstaat wanneer partijen meerdere diensten, adressen en landen combineren. Daardoor wordt het koppelen van een transactie aan een persoon of organisatie lastiger.
TI-NL noemt een puur nationale aanpak daarom “dweilen met de kraan open”.
Mixers maken opsporing duurder en trager
Een belangrijk risico zijn mixers. Die voegen cryptomunten van verschillende gebruikers samen en sturen daarna nieuwe transacties uit.
Daardoor wordt de oorspronkelijke geldstroom moeilijker te volgen. Ook tijdelijke adressen en snelle verplaatsingen tussen verschillende platforms kunnen onderzoek vertragen.
Voor gewone gebruikers betekent dit niet dat een
wallet of cryptotransactie verdacht is. Het probleem zit bij partijen die deze technieken bewust gebruiken om geldstromen te verhullen.
Ook
stablecoins spelen hierin een grotere rol. Ze houden meestal een relatief stabiele waarde en zijn daardoor bruikbaar voor snelle internationale overdrachten.
MiCA geeft AFM en DNB meer macht
Europa heeft met MiCA al een steviger toezichtskader ingevoerd. In Nederland behandelt de AFM vergunningen voor aanbieders van cryptoactivadiensten en leidt zij een groot deel van het doorlopende toezicht.
DNB controleert onder meer de financiële weerbaarheid van deze aanbieders. Ook houdt de centrale bank toezicht op uitgevers van ART- en EMT-stablecoins.
Die verdeling is belangrijk. Strengere klantcontroles raken niet alleen dubieuze platforms, maar ook legale exchanges en hun gebruikers.
Meer sanctie-omzeiling betekent daarom vrijwel automatisch meer vragen over klanten en geldstromen. Exchanges moeten eerder kunnen aantonen waar vermogen vandaan komt.
Garantex laat zien wat internationale samenwerking kan doen
TI-NL wijst op Garantex als voorbeeld van gezamenlijke handhaving. Amerikaanse, Duitse en Finse diensten grepen in maart 2025 samen in tegen de Russische crypto-exchange.
De Amerikaanse justitie nam drie domeinen in beslag. Duitsland en Finland namen servers over. Volgens het Amerikaanse ministerie van Justitie faciliteerde Garantex onder meer witwassen en overtredingen van sancties.
Sinds 2019 verwerkte het platform volgens justitie minstens 96 miljard dollar aan cryptotransacties. Dat bedrag staat niet gelijk aan 96 miljard dollar aan illegaal geld.
Juist dat onderscheid telt. Een groot transactievolume bewijst op zichzelf geen witwassen.
Nederland krijgt volgens TI-NL een bijzondere verantwoordelijkheid
TI-NL vindt dat Nederland niet alleen Europese regels moet uitvoeren. Het land zou actief moeten bouwen aan internationale afspraken en gezamenlijke handhaving.
De organisatie wijst daarbij op Nederlands gewicht als internationaal knooppunt voor dataverkeer. Cryptodiensten kunnen technisch vanuit meerdere landen tegelijk opereren.
Dat maakt één vergunning, één verbod of één inbeslagname zelden het einde van een netwerk. Na het wegvallen van een platform kan verkeer verschuiven naar een andere aanbieder.
Voor beleggers zit daar de echte consequentie. Niet iedere
Bitcoin- of cryptogebruiker wordt verdacht, maar de controle rond toegangspoorten wordt scherper.
Als sanctienetwerken blijven uitwijken naar crypto, zullen exchanges steeds meer moeten weten over wie handelt, met welk geld en via welke route.