Nederland maakt crypto aan de kassa vooral overbodig

Nederland heeft crypto-betalingen aan de kassa niet tegengehouden, maar grotendeels overbodig gemaakt. DNB meldde dat in 2025 nog maar 17% van de kassabetalingen contant gebeurde en 83% per kaart, terwijl Europese instant payments inmiddels de belofte van snelle digitale betaling grotendeels hebben ingehaald.

Dat is ongemakkelijk voor een oud cryptoverhaal. Elke cyclus komt de belofte terug dat bitcoin, stablecoins of een nieuwe token nu echt de winkelvloer gaan veroveren. Maar een betaalmiddel wint alleen wanneer het een duidelijk probleem oplost.

In Nederland is dat probleem aan de kassa klein. De bestaande betaalrails zijn snel, vertrouwd, goedkoop genoeg en diep ingebed in dagelijks gedrag.

DNB en Betaalvereniging Nederland melden dat consumenten in 2025 7,1 miljard point-of-salebetalingen deden, samen goed voor €185 miljard. Het aandeel kaartbetalingen steeg naar 83%, terwijl cash terugviel naar 17%.

Zelfs bij kleine bedragen schuift Nederland verder richting digitaal. DNB schrijft dat het aandeel pinbetalingen vooral steeg bij bedragen tot €10. Ook 75-plussers gebruiken vaker de pinpas.

Dat maakt Nederland anders dan het gemiddelde eurogebied. De ECB meldde dat cash in 2024 nog 52% van het aantal kassabetalingen in de eurozone uitmaakte. Nederland zit daar ruim onder.

Daarmee is Nederland geen markt die nog overtuigend “gedigitaliseerd” moet worden. Het is eerder een markt waar betalen voor de gebruiker al bijna verdwijnt in gewoonte.

Crypto verkocht jarenlang snelheid als kernargument. Dat was logisch in markten waar bankoverschrijvingen traag zijn of kaartkosten zwaar drukken. In Europa wordt dat argument zwakker.

De ECB laat zien dat aanbieders in eurolanden sinds 9 januari 2025 instantbetalingen moeten kunnen ontvangen. Sinds 9 oktober 2025 moeten zij die ook kunnen versturen.

Dat betekent dat een groot deel van de Europese betaalmarkt wettelijk richting betalingen in seconden is bewogen. De Europese Commissie stelde op 10 oktober 2025 dat mensen en bedrijven in euro binnen seconden kunnen overboeken, dag en nacht, weekdagen en weekends, in elk euroland.

Voor crypto is dat belangrijk. Als het bestaande systeem al snel en digitaal is, moet een nieuwe betaalmethode méér bieden dan snelheid. Ze moet goedkoper, eenvoudiger, veiliger of beter geïntegreerd zijn. Aan de Nederlandse kassa is die lat hoog.

De handelaar is de andere kant van het verhaal. Crypto-aanhangers denken vaak dat lagere fees genoeg zijn om merchants te overtuigen. DNB-onderzoek naar acceptatie van een digitale euro laat zien dat dit te simpel is.

DNB schrijft in zijn betalingsstrategie dat Nederlandse retailers relatief lage betalingskosten hebben in vergelijking met andere Europese landen. Dat maakt een nieuwe betaalmethode minder snel aantrekkelijk puur op basis van kosten.

Winkeliers kijken niet alleen naar transactiekosten. Zij kijken naar terminalinvesteringen, software-integratie, boekhouding, refunds, frauderisico, klantvraag en operationele eenvoud.

Dat is precies waarom crypto aan de kassa zo moeilijk is. Een merchant accepteert geen extra betaalmiddel omdat het technologisch interessant is. Hij accepteert het wanneer klanten het vragen en wanneer de integratie aantoonbaar weinig frictie oplevert.

Dat betekent niet dat Europa geen betaalvraagstuk heeft. DNB schrijft in de Payments Strategy 2026-2028 dat meer keuze essentieel is voor sterkere betalingssystemen, mede door geopolitieke spanningen en technologische veranderingen. DNB noemt daarbij ook innovaties zoals DLT en AI.

Het probleem is alleen anders dan de cryptopitch vaak suggereert. De vraag is niet of de Nederlandse consument dringend een crypto-wallet nodig heeft voor boodschappen. De vraag is hoe Europa minder afhankelijk wordt van niet-Europese betaalrails en hoe grensoverschrijdende betalingen sneller, transparanter en robuuster worden.

Daar past Wero in. Het Europese betaalinitiatief is bedoeld om meer Europese betaalautonomie te creëren en wordt gefaseerd uitgerold in landen als België, Frankrijk, Duitsland, Nederland en Luxemburg. Voor crypto is dat relevant omdat Europa zijn eigen betaalinfrastructuur wil versterken voordat buitenlandse private stablecoins of Big Tech-rails die rol invullen.

De strijd gaat dus niet om de cappuccino. De strijd gaat om infrastructuur.

België laat hetzelfde patroon zien, zij het minder extreem dan Nederland. Cash blijft daar zichtbaarder, maar elektronische betalingen zijn stevig ingebed.

Bancontact Payconiq Company meldde dat Bancontact en Payconiq samen in 2024 2,5 miljard betalingen verwerkten. Daarvan waren 1,9 miljard in-store Bancontact-kaartbetalingen, waarvan 1,35 miljard contactloos. Online betalingen stegen met 19,7% naar 382 miljoen.

Dat laat zien dat ook België geen leeg canvas is. Er zijn sterke lokale betaalgewoonten, ingebedde bankrails en vertrouwde merken.

Een crypto-oplossing moet daar niet alleen futuristisch klinken. Ze moet beter zijn dan bestaande oplossingen die mensen al dagelijks gebruiken.

De fout is niet dat crypto geen rol heeft in betalingen. De fout is dat retailcheckout te lang als hoofdgraal is verkocht.

DNB’s betalingsstrategie noemt DLT juist in de context van toekomstige betalingssystemen, veerkracht en innovatie. De ECB wijst ook op instant settlement in centralebankgeld via TIPS en mogelijke koppelingen met buitenlandse betaalsystemen om tussenlagen te verminderen, ketens te verkorten en kosten te verlagen.

Daar ligt de serieuze crypto- en DLT-kans: internationale settlement, 24/7 treasury, collateralbeheer, tokenized assets, machine-to-machinebetalingen en markten die buiten bankuren blijven draaien.

Stablecoins kunnen daar nuttig zijn. Niet omdat ze de pinpas in de supermarkt vervangen, maar omdat ze programmeerbare liquiditeit kunnen leveren in digitale markten, API-flows en grensoverschrijdende afwikkeling.

Dat is een veel sterker verhaal dan “betaal je koffie met crypto”.

Nederland laat zien dat de supermarkt geen betrouwbaar kompas is voor crypto-adoptie. Een betaling aan de kassa bewijst hier weinig over technologische superioriteit, omdat de bestaande betaalervaring al snel en frictiearm is.

Crypto concurreert in Nederlandse retail niet met een slecht systeem. Het concurreert met een systeem dat voor de gebruiker vrijwel verdwijnt. Dat is de moeilijkste concurrent die er is.

Daarom is de nuchtere conclusie niet dat crypto onzin is. De conclusie is dat crypto aan de Nederlandse kassa voorlopig weinig extra pijn oplost.

De echte arena ligt dieper: settlement, internationale geldstromen, treasury, tokenized finance en programmeerbare infrastructuur. Dáár kan crypto nog aantonen dat het iets toevoegt. Aan de kassa moet het eerst erkennen dat Nederland het probleem al grotendeels heeft weggeautomatiseerd.