Europa kiest wél voor tokenisatie, maar niet voor private stablecoins

Europa verzet zich niet tegen blockchain. Europa verzet zich tegen het idee dat de geldlaag van een getokeniseerde markt straks wordt gedomineerd door private stablecoins buiten de invloedssfeer van de ECB. Dat is de lijn die de centrale bank deze lente opvallend consistent heeft neergezet.

Christine Lagarde zette die lijn op 8 mei nog eens scherp neer. In haar speech stelde zij dat stablecoins zijn gegroeid van minder dan 10 miljard dollar zes jaar geleden naar meer dan 300 miljard dollar nu, dat ze overwegend in dollars luiden en dat bijna 90 procent van de markt in handen is van twee uitgevers: Tether en Circle. Haar conclusie was minstens zo duidelijk: als Europa de internationale rol van de euro wil versterken, dan zijn stablecoins daarvoor geen efficiënte route.

Dat is een belangrijk onderscheid. De ECB leest stablecoins niet meer als een puur innovatiedossier. Ze leest ze als een combinatie van financiële stabiliteit, monetaire transmissie en geopolitieke afhankelijkheid. In dezelfde speech wees Lagarde erop dat de VS stablecoins inmiddels ook expliciet koppelen aan de wereldwijde dominantie van de dollar en aan de vraag naar Amerikaanse staatsobligaties.

Wie daaruit afleidt dat Frankfurt simpelweg anti-crypto is, leest de documenten te grof. In de officiële Eurosystem-strategie van 31 maart staat juist letterlijk dat de innovatieve potentie van tokenisatie benut moet worden. De ECB sluit private settlement assets dus niet uit. Maar ze trekt er wel harde voorwaarden omheen: tokenised deposits en stablecoins zijn alleen aanvaardbaar als ze EU-governed, euro-denominated, properly designed and regulated zijn. Tegelijk moet centrale bankgeld de ankerlaag van het systeem blijven.

Die formulering is veelzeggend. Europa wil de efficiëntiewinst van tokenisatie wel, maar niet de machtsverschuiving die ontstaat als private partijen de dominante afwikkelrail leveren. In de bredere strategie noemt de ECB centrale bankgeld daarom expliciet het anker van vertrouwen en stabiliteit, en koppelt ze dat aan strategische autonomie en een weerbaarder Europees betalingsstelsel.

Diezelfde strategie onderstreept ook dat het hier niet alleen om wholesale finance gaat. De ECB trekt één raamwerk over retail, wholesale, business-to-business en grensoverschrijdende betalingen heen. Dat maakt dit geen technisch hoekdossier, maar een blauwdruk voor hoe Europa digitale betalingen en tokenised finance in zijn eigen monetaire architectuur wil inpassen.

Piero Cipollone maakte op 4 mei misschien nog duidelijker waar de spanning zit. Hij zei dat stablecoins en tokenised deposits onderdeel kunnen zijn van een goed functionerend ecosysteem, maar alleen als centrale bankgeld daar twee fundamentele eigenschappen onder legt: de singleness of money en de schaalbaarheid van het systeem. Zonder tokenised central bank money kunnen tokenised markten volgens hem wel groeien, maar dan tegen de prijs van kleinere schaal, meer liquiditeitsfragmentatie en lagere efficiëntie.

Daar stopt het niet. Cipollone waarschuwde ook dat stablecoins als enige of dominante settlement asset risico’s opleveren voor monetaire transmissie, financiële stabiliteit en monetaire soevereiniteit. Zijn punt is dus niet dat private tokens per definitie verboden moeten worden, maar dat zij niet de basislaag van het systeem mogen worden.

Dat is precies de plek waar veel marktcommentaar de mist in gaat. De ECB zegt niet: geen blockchain. Ze zegt: geen private geldsoevereiniteit via blockchain. Dat is een wezenlijk ander verhaal. Die lezing wordt nog versterkt door Cipollone’s waarschuwing dat buitenlandse stablecoins, als ze breed voor binnenlandse betalingen worden gebruikt, tot digitale valutavervanging kunnen leiden.

Wat dit verhaal serieuzer maakt, is dat de ECB niet alleen grenzen trekt. Ze bouwt tegelijk haar eigen infrastructuur. Op 24 maart zei Lagarde dat Pontes in het derde kwartaal van 2026 wordt gelanceerd om DLT-transacties in central bank money af te wikkelen. In een latere speech werkte Cipollone dat verder uit: vanaf september moet Pontes tokenised markten een veilige, gemeenschappelijke ankerlaag geven waarmee ze op Europese schaal kunnen groeien.

Daarnaast loopt Appia, het bredere traject waarmee het Eurosysteem samen met publieke en private partijen een geïntegreerd Europees ecosysteem voor tokenised finance wil ontwerpen. In de officiële Appia-roadmap staat dat dit traject moet uitmonden in een blueprint voor een langetermijnoplossing in 2028. Het document koppelt dat rechtstreeks aan doelen als strategische autonomie, weerbaarheid en het borgen van de internationale relevantie van de euro.

Daarmee verschuift het beeld. De ECB zet niet alleen een veto op bepaalde stablecoinmodellen. Ze probeert ook te voorkomen dat de volgende generatie financiële infrastructuur opnieuw afhankelijk wordt van niet-Europese rails, standaarden en settlement assets. Dat staat zelfs expliciet in de Appia-tekst, waar het Eurosysteem Europese governance en gemeenschappelijke standaarden noemt om kritieke afhankelijkheid van buitenlandse aanbieders te vermijden.

De digitale euro moet in dat grotere ontwerp dezelfde logica volgen. Op 24 april maakte de ECB bekend dat zij afspraken heeft gesloten met ECPC, nexo standards en Berlin Group om voor digitale-eurobetalingen bestaande open technische standaarden te hergebruiken. Volgens de ECB moeten die standaarden Europese betaaloplossingen helpen om kosten te verlagen, geografisch op te schalen en hun use cases te verbreden.

Ook dat is geen detail. Het laat zien dat Europa niet alleen nadenkt over regulering, maar ook over technische standaardisatie en marktmacht. Wie de standaarden zet, bepaalt een deel van de toekomstige infrastructuur. In combinatie met Pontes en Appia ontstaat zo een vrij samenhangende strategie: tokenisatie toelaten, maar de kernrails Europees ontwerpen en het monetaire anker bij de centrale bank houden.

Daarmee wordt de Europese positie ineens minder tegenstrijdig dan ze vaak lijkt. MiCAR bracht stablecoins al vroeg binnen de regulatoire perimeter, terwijl de nieuwe strategie tegelijk ruimte laat voor private innovaties in een getokeniseerd ecosysteem. Wat de ECB afwijst, is niet innovatie op zichzelf, maar een uitkomst waarin private, vaak dollar-gedenomineerde tokens structureel de geldfunctie overnemen in Europa.

Dat is voor de cryptomarkt een ongemakkelijke conclusie, maar wel de relevante. De winnaar in Europa wordt waarschijnlijk niet vanzelf de luidste community of de grootste bestaande stablecoin. De partij met de beste kaarten is eerder degene die on-chain innovatie weet te leveren binnen Europese governance, euro-denominatie, open standaarden en een rolverdeling waarin de ECB de uiteindelijke geldankerlaag behoudt. Dat is een gevolgtrekking uit de koers die de ECB nu zelf, in meerdere documenten en speeches tegelijk, heeft uitgezet.