Zwitserse bitcoin-reservecampagne strandt ruim onder referendumdrempel

De campagne om de Zwitserse centrale bank te verplichten bitcoin aan te houden als reserve-actief loopt spaak. De initiatiefnemers van de zogeheten Bitcoin Initiative laten hun poging aflopen nadat er onvoldoende steun is verzameld om een nationaal referendum af te dwingen.

Daarmee verdwijnt een opvallend Europees bitcoin-dossier voorlopig weer van tafel. Onder Zwitsers recht waren 100.000 handtekeningen nodig om de grondwetswijziging in stemming te brengen, maar met nog slechts enkele weken te gaan zegt de campagne dat zij maar ongeveer de helft daarvan heeft opgehaald.

Inhoudelijk was het voorstel klein, maar politiek zwaar. Op de officiële site van het initiatief staat dat artikel 99, lid 3 van de Zwitserse grondwet alleen hoefde te worden uitgebreid met drie woorden: “and in Bitcoin.” Het doel was om de Swiss National Bank naast goud ook bitcoin als mogelijk reserve-actief te laten aanhouden. De campagne was formeel gevalideerd op 31 december 2024, waarna 18 maanden golden om genoeg handtekeningen te verzamelen.

Dat was altijd al een ambitieuze route. Initiatiefnemer Yves Bennaim zei nu tegen Reuters dat het vanaf het begin een long shot was en dat de campagne daarom voorlopig geparkeerd zal worden. Volgens hem heeft de poging het debat wel verder gebracht.

De Zwitserse centrale bank wilde er eerder al weinig van weten. Reuters schrijft dat de SNB bitcoin ongeschikt blijft vinden voor haar reserves, omdat crypto volgens de bank niet voldoet aan de eisen die aan reserve-activa worden gesteld. Daarbij noemt de bank vooral volatiliteit en onvoldoende liquiditeit, terwijl reserves volgens haar regels ook in waarde houdbaar en flexibel inzetbaar moeten blijven.

Voorstanders lazen het precies andersom. Bennaim stelde tegenover Reuters dat bitcoin juist een alternatief had kunnen zijn voor dollar- en euroblootstelling, en verwees daarbij naar Zwitserlands neutrale positie. Maar de mislukte handtekeningenronde maakt duidelijk dat dat argument voorlopig niet genoeg politieke tractie heeft opgeleverd.

Juist daarom is dit nieuws groter dan een mislukte campagne alleen. De Zwitserse poging gold als een zeldzame Europese testcase voor het idee dat een centrale bank bitcoin rechtstreeks als reserve zou kunnen opnemen. Reuters wijst er tegelijk op dat ook de ECB terughoudend blijft en reserves juist ziet als activa die liquide, veilig en zeker moeten zijn.

Dat maakt de uitkomst relevant voor lezers in Nederland en België. In de cryptosector wordt vaak gesproken over strategische bitcoinreserves, maar bij Europese monetaire instellingen ligt de lat nog altijd hoog. Zelfs in Zwitserland, met zijn directe democratie en uitgesproken cryptoprofiel, bleek de stap naar een referendum al te groot.

De discussie over bitcoin op centrale-bankbalansen verdwijnt daarmee niet. De campagne heeft het onderwerp zichtbaar op de agenda gezet en laten zien dat er een georganiseerde lobby voor bestaat. Alleen ontbreekt voorlopig de politieke doorbraak die nodig was om het debat echt naar een nationale stemming te tillen.

De belangrijkste conclusie is daarom nuchter. De vraag is niet of de SNB binnenkort bitcoin koopt. De vraag is eerder of dit idee elders in Europa ooit voldoende steun krijgt buiten de cryptosector zelf. Voor nu is het antwoord in elk geval duidelijker geworden: nog niet.