EU zet ChatGPT onder zwaarste DSA-regime voor zoekmachines
159,1 miljoen maandelijkse EU-gebruikers hebben ChatGPT Search naar een nieuwe juridische categorie geduwd. De Europese Commissie heeft ChatGPT officieel aangewezen als Very Large Online Search Engine, oftewel VLOSE.
Daarmee krijgt OpenAI dezelfde zware DSA-verplichtingen die al gelden voor Google Search en Bing. Het gaat om systeemrisico’s, onafhankelijke audits, toegang voor onderzoekers en rechtstreeks toezicht door Brussel.
Brussel wijst ChatGPT officieel aan als VLOSE
ChatGPT krijgt onder de Digital Services Act de status van zeer grote onlinezoekmachine.
Reddit en Roblox werden dezelfde dag aangewezen als Very Large Online Platforms, oftewel VLOPs.
De aanwijzing betekent niet dat OpenAI een Europese regel heeft overtreden.
Het label volgt uit de schaal van de dienst.
ChatGPT Search zit ruim boven de grens
Onder de DSA ligt de grens op gemiddeld 45 miljoen actieve gebruikers per maand in de Europese Unie.
OpenAI rapporteert voor ChatGPT Search ongeveer 159,1 miljoen gemiddelde maandelijkse actieve gebruikers over de zes maanden tot en met 31 maart 2026.
OpenAI waarschuwt zelf bij dat cijfer dat het uitsluitend voor DSA-doeleinden is berekend.
Het cijfer moet dus niet zomaar worden behandeld als een commerciële gebruikersmeting voor heel ChatGPT.
De Commissie vermeldt ChatGPT als aangewezen dienst, maar de gebruikersberekening achter de kwalificatie betreft de online zoekfuncties.
Daarmee passeert ChatGPT Bing
De omvang maakt de stap opvallend.
De officiële lijst van aangewezen diensten zet Google Search momenteel op 364 miljoen gemiddelde maandelijkse EU-gebruikers.
Bing staat op 119 miljoen.
ChatGPT komt met 159,1 miljoen dus boven Microsofts zoekmachine uit binnen deze specifieke DSA-maatstaf.
Dat betekent niet automatisch dat ChatGPT commercieel “groter dan Bing” is volgens iedere mogelijke meetmethode.
Het laat wel zien waarom Brussel ChatGPT Search niet langer als een kleine aanvullende AI-functie behandelt.
OpenAI krijgt vier maanden voor zwaardere regels
Na de formele notificatie heeft OpenAI vier maanden om aan de aanvullende VLOSE-verplichtingen te voldoen.
Daarmee schuift ChatGPT richting het einde van 2026 en begin 2027 onder het volledige extra toezichtskader.
De belangrijkste verandering draait om systeemrisico’s.
OpenAI moet onderzoeken welke grote maatschappelijke risico’s uit de dienst en de gebruikte algoritmische systemen kunnen voortkomen.
Daarna moeten maatregelen volgen om die risico’s terug te dringen.
Brussel kijkt verder dan illegale content
Die risicoanalyse gaat veel verder dan de vraag of een antwoord illegale informatie bevat.
De Commissie noemt onder meer risico’s voor minderjarigen, fysieke en mentale gezondheid, grondrechten, verkiezingen en openbare veiligheid.
Ook de verspreiding van illegale content valt eronder.
Voor een generatieve zoekdienst is dat interessant omdat de gebruiker niet alleen een lijst hyperlinks krijgt.
ChatGPT kan verschillende bronnen verwerken en daar rechtstreeks een antwoord van maken.
De keuzes van het systeem bepalen daardoor mede welke informatie een gebruiker überhaupt onder ogen krijgt.
Nieuwe functies kunnen opnieuw een risicoanalyse vereisen
VLOSE-diensten moeten hun systeemrisico’s minstens jaarlijks beoordelen.
Ook vóór de introductie van bepaalde grote nieuwe functies kan een nieuwe beoordeling nodig zijn wanneer die functie wezenlijke invloed op de bestaande risico’s kan hebben.
Dat geeft Europese regels direct gewicht bij productontwikkeling.
Een nieuwe zoekfunctie, aanbevelingsmethode of andere grote verandering kan daardoor niet alleen een technisch en commercieel vraagstuk zijn.
De mogelijke maatschappelijke effecten moeten eveneens worden onderzocht.
Jaarlijkse onafhankelijke audit wordt verplicht
OpenAI krijgt daarnaast te maken met onafhankelijke controles.
De DSA verplicht VLOSEs om minstens eenmaal per jaar een onafhankelijke audit te laten uitvoeren.
Daarbij wordt gekeken of de aanbieder aan zijn verplichtingen voldoet.
OpenAI moet ook een interne compliancefunctie hebben.
Dat verschuift een deel van het toezicht van vrijwillige veiligheidsrapportage naar formele Europese controle.
Onderzoekers kunnen meer toegang krijgen
Een andere zware verplichting betreft data.
De DSA bevat een regeling waarmee erkende onderzoekers toegang kunnen krijgen tot gegevens van zeer grote platforms en zoekmachines.
Dat moet onderzoek mogelijk maken naar systeemrisico’s en de vraag of maatregelen daartegen daadwerkelijk werken.
Onderzoekers moeten daarvoor onder meer onafhankelijk zijn van commerciële belangen en veilig met de verkregen gegevens kunnen omgaan.
Dat kan uiteindelijk meer extern onderzoek opleveren naar de effecten van AI-zoekdiensten.
Commissie kan ook zelf informatie opeisen
Brussel hoeft niet uitsluitend op openbare rapporten te vertrouwen.
De Commissie kan gegevens opvragen en onderzoek doen naar de naleving van de DSA.
Daarbij kan ook technische informatie over algoritmische systemen relevant worden.
Bij een vastgestelde overtreding kan de boete oplopen tot maximaal 6% van de wereldwijde jaaromzet.
Die maximale boete volgt niet automatisch uit een probleem.
Eerst moet de Commissie een overtreding vaststellen en het betrokken bedrijf de mogelijkheid geven te reageren.
De VLOSE-aanwijzing zelf is dus geen sanctie.
AI-zoekmachine krijgt andere risico’s dan Google
De classificatie als zoekmachine legt een interessant verschil bloot.
Een klassieke zoekmachine rangschikt doorgaans links en korte fragmenten.
Een generatieve zoekdienst kan de informatie zelf samenvoegen tot één antwoord.
Daardoor wordt bronselectie minder zichtbaar voor de gebruiker.
Een link op positie vijf bij Google kan nog steeds duidelijk als afzonderlijke bron worden bekeken. Bij een door AI samengesteld antwoord kunnen meerdere bronnen achter één doorlopende tekst verdwijnen.
Dat geeft vragen over fouten, bronkeuze en presentatie een ander gewicht.
Precies zulke systeemvragen passen binnen de risicobenadering van de DSA.
OpenAI had al Europese DSA-verplichtingen
Niet alles begint vandaag.
OpenAI had vóór de VLOSE-aanwijzing al verschillende verplichtingen onder de DSA.
Het bedrijf heeft bijvoorbeeld een Europees contactpunt en procedures voor het melden van illegale content.
Ook publiceert OpenAI DSA-informatie over de ChatGPT-zoekfunctie.
De VLOSE-status legt daar een veel zwaardere laag bovenop.
Vooral de jaarlijkse risicoanalyses, onafhankelijke audits en uitgebreidere datatoegang maken het verschil.
Tegelijk verkoopt OpenAI steeds meer advertenties
De timing krijgt extra gewicht door een tweede ontwikkeling.
OpenAI maakte op 31 augustus bekend dat adverteerders rechtstreeks toegang krijgen tot ChatGPT Ads Manager in onder meer Europa.
Advertenties waren sinds 24 augustus al beschikbaar in 31 Europese markten via OpenAI en partners.
De selfservicevariant wordt nu verder uitgerold.
OpenAI meldt tegelijkertijd dat ChatGPT Ads een omzettempo van $1 miljard op jaarbasis heeft bereikt en dat ChatGPT wereldwijd meer dan één miljard wekelijkse actieve gebruikers telt.
Die cijfers staan juridisch los van de VLOSE-aanwijzing.
Samen laten ze wel zien hoe snel de economische rol van ChatGPT groeit.
Advertenties veranderen de toezichtsvraag
OpenAI zegt dat advertenties apart van antwoorden blijven en de antwoorden zelf niet beïnvloeden.
Ook zegt het bedrijf gesprekken privé te houden voor adverteerders.
Toch wordt toezicht relevanter wanneer één dienst tegelijk informatie zoekt, antwoorden formuleert en commerciële boodschappen toont.
Voor Europese toezichthouders telt dan niet alleen wat het model weet.
Ook de manier waarop informatie, aanbevelingen en commerciële onderdelen aan honderden miljoenen gebruikers worden gepresenteerd komt scherper in beeld.
Nederland en België vallen rechtstreeks onder de aanwijzing
De VLOSE-status geldt in de hele Europese Unie.
Nederlandse en Belgische gebruikers hoeven daardoor niet direct een compleet andere ChatGPT-interface te verwachten.
Het eerste effect ligt bij OpenAI zelf.
Het bedrijf moet risico’s uitgebreider onderzoeken, documenteren en laten controleren.
Op langere termijn kunnen die verplichtingen wel invloed krijgen op de manier waarop nieuwe zoek- en AI-functies in Europa worden ontworpen en uitgerold.
ChatGPT is voor Brussel geen gewone chatbot meer
Daar zit de echte machtsverschuiving.
ChatGPT begon als een systeem waaraan gebruikers vragen konden stellen.
De Europese Commissie behandelt de dienst nu formeel als een van de grootste zoekmachines in de EU.
Met 159,1 miljoen actieve gebruikers binnen de gemeten zoekfuncties zit OpenAI ruim boven de wettelijke grens en zelfs boven Bing in dezelfde Europese statistiek.
Daarmee verandert ook het toezicht.
Brussel kijkt niet meer alleen naar welke AI-modellen OpenAI bouwt.
Het kijkt steeds nadrukkelijker naar wat er gebeurt wanneer één AI-systeem op enorme schaal bepaalt hoe mensen informatie zoeken, samenvatten en uiteindelijk gebruiken.
Stop met te veel betalen voor je crypto. Bij de Amsterdamse exchange Finst handel je tegen de laagste tarieven van Nederland, zonder verborgen kosten.
👀 Bekijk Finst nu ›Let op: Beleggen in crypto brengt risico’s met zich mee. Handel alleen met geld dat u kunt missen.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Populair Nieuws
Loading
