Bill Gates wil banen bewust voor mensen reserveren in AI-tijdperk
Bill Gates wil dat samenlevingen straks bewust besluiten welke werkzaamheden niet aan AI en robots worden overgelaten. De Microsoft-medeoprichter noemt die categorie Human Reserved.
Hij gaat verder dan alleen banen beschermen. Gates pleit ook voor nieuwe AI-instituties en belasting op AI-gebruik en robots.
Zijn boodschap: technische mogelijkheid mag niet automatisch bepalen wie het werk krijgt.
Gates wil een menselijk reservaat op de arbeidsmarkt
Gates introduceert Human Reserved in een nieuw essay over de snelle opmars van kunstmatige intelligentie.
We kunnen ergens wegen en gebouwen neerzetten, maar kiezen soms bewust om dat niet te doen. Volgens Gates kan dezelfde redenering straks voor werk gelden.
AI kan een taak technisch uitvoeren.
De samenleving kan alsnog besluiten dat een mens die taak moet blijven doen.
Zorg voor zijn vader vormt het scherpste voorbeeld
Gates koppelt het idee aan de laatste levensfase van zijn vader.
Bill Gates Sr. overleed in 2020 aan de gevolgen van Alzheimer. In zijn laatste periode werd hij dag en nacht verzorgd door professionele verzorgers.
Volgens Gates konden zij behoeften herkennen die zijn vader zelf niet altijd meer kon uitspreken.
Voor hem zit daar iets wat verder gaat dan productiviteit.
Een robot kan technisch misschien herkennen dat iemand honger heeft. Dat betekent volgens Gates niet dat menselijke zorg daarmee waardeloos wordt.
Hetzelfde geldt voor zeer slecht medisch nieuws.
Een AI-systeem zou een patiënt kunnen vertellen dat een ziekte ongeneeslijk is. Gates vindt dat technische capaciteit daar niet automatisch doorslaggevend mag zijn.
Human Reserved hoeft niet een compleet beroep te blokkeren
Zijn voorstel is minder absoluut dan een verbod op AI in volledige sectoren.
Gates verwacht juist mengvormen.
In onderwijs en geestelijke gezondheidszorg kan een menselijke professional bijvoorbeeld verantwoordelijk blijven. AI kan die persoon wel ondersteunen met informatie, analyse of administratief werk.
Ook kan de grens per land verschillen.
Een land met voldoende personeel kan menselijke ouderenzorg beschermen. Een sterk vergrijzend land met grote personeelstekorten kan eerder robots toelaten.
Gates noemt Japan zelf als voorbeeld van die tweede situatie.
De moeilijke vraag is wie de grens trekt
Daarmee ontstaat direct een politiek probleem.
Wie bepaalt welk werk voor mensen blijft?
Een regering kan bepaalde taken reserveren. Werkgevers kunnen daartegenover wijzen op kosten en internationale concurrentie.
Gates erkent dat hij daar nog geen uitgewerkt antwoord op heeft.
Ook handhaving wordt lastig.
Wanneer Nederland menselijke arbeid beschermt, maar een concurrent in een ander land vrijwel volledig automatiseert, ontstaat een kostenverschil.
Human Reserved is daarom voorlopig een beleidsidee en geen compleet stelsel.
Gates wil AI en robots ook belasten
De tweede ingreep gaat rechtstreeks over geld.
Gates vindt dat belastingstelsels arbeid en machines momenteel scheef kunnen behandelen.
Een werkgever betaalt belastingen en premies wanneer iemand in dienst is. Investeringen in machines kunnen juist belastingvoordelen krijgen of als bedrijfskosten worden afgetrokken.
Dat kan volgens Gates een extra financiële prikkel geven om werknemers te vervangen.
Hij wil daarom belasting heffen op AI-tokens en robots.
Daarbij bedoelt Gates met AI-tokens rekeneenheden die bij het gebruik van AI-modellen worden verwerkt.
Het gaat hier dus niet om cryptotokens.
Robotbelasting moet omscholing helpen betalen
Gates ziet twee functies voor zo'n belasting.
Ten eerste kan die de snelheid waarmee menselijke arbeid wordt vervangen enigszins afremmen.
Ten tweede kan de opbrengst worden gebruikt voor omscholing en sociale ondersteuning van mensen die inkomen verliezen.
Daar zit een simpele rekensom achter.
Als AI veel banen vervangt, ontvangt de overheid mogelijk minder inkomstenbelasting. Tegelijk kan juist meer geld nodig zijn voor omscholing en sociale voorzieningen.
Gates wil dat gat deels bij machines en AI-gebruik leggen.
Niet iedere AI-toepassing moet zwaarder worden belast
Ook hier trekt hij geen simpele lijn.
Een belasting moet volgens Gates gericht worden ontworpen.
AI die medicijnen goedkoper maakt of onderwijs toegankelijker maakt, moet niet onnodig worden afgeremd.
Dat maakt uitvoering lastig.
Een AI-model kan dezelfde dag code schrijven voor een verzekeraar en medisch onderzoek ondersteunen. Het is niet vanzelfsprekend hoe een belastingstelsel dat gebruik van elkaar moet scheiden.
Gates presenteert daarom het principe, niet een tarief of concreet wetsvoorstel.
Hij pleitte jaren geleden al voor een robotbelasting en zegt daar nog steeds achter te staan.
Bestaande overheden kijken volgens Gates te smal
Zijn derde voorstel gaat verder dan werk.
Gates denkt dat bestaande overheidsorganisaties slecht zijn ingericht voor een technologie die meerdere beleidsterreinen tegelijk raakt.
AI kan invloed hebben op banen, onderwijs, belastingen, verkiezingen, cybersecurity, gezondheid en nationale veiligheid.
Een arbeidsinstantie kan baanverlies begrijpen, maar weinig weten over cyberaanvallen.
Een financiële toezichthouder kan banken beoordelen, maar niet noodzakelijk de psychologische invloed van AI-companions op kinderen.
Volgens Gates dreigt daardoor iedere instantie slechts een deel van het probleem te zien.
Nieuwe nationale AI-organen moeten ministeries verbinden
Gates wil daarom nationale structuren die AI-risico's over verschillende overheidsdiensten heen kunnen beoordelen.
Het doel is geen nieuwe toezichthouder voor één modelcategorie.
Hij wil een partij die kan zien hoe risico's elkaar raken.
Een cyberprobleem kan bijvoorbeeld gevolgen krijgen voor banken. Een arbeidsmarktprobleem kan tegelijkertijd belastinginkomsten en sociale voorzieningen raken.
Volgens Gates zijn bestaande overheidsgrenzen daarvoor te star.
Ook internationaal wil hij een nieuw systeem
AI stopt niet bij een landsgrens.
Gates vindt daarom dat naast nationale structuren ook een internationale organisatie nodig wordt.
Hij verwijst naar bestaande vormen van samenwerking rond nucleaire inspecties, internationale luchtvaart en bescherming van de ozonlaag.
Een toekomstig AI-systeem zou elementen daarvan kunnen combineren.
Daarvoor is volgens hem ook samenwerking tussen de Verenigde Staten en China nodig.
Dat is politiek waarschijnlijk een van de moeilijkste delen van zijn voorstel.
De twee landen concurreren juist stevig rond chips, modellen en technologische macht.
Gates blijft grote voordelen van AI zien
Zijn essay is geen oproep om AI stil te zetten.
Gates verwacht nog steeds grote voordelen voor gezondheidszorg, wetenschap, onderwijs en energie.
Maar hij verzet zich tegen twee uitersten.
Alleen naar de voordelen kijken vindt hij te gemakkelijk. Alleen de gevaren zien evenzeer.
Zijn punt is dat de samenleving vooraf moet beslissen hoe de voordelen worden verdeeld en welke schade acceptabel is.
Daar hoort werk nadrukkelijk bij.
Als de eerste grote ervaring van veel mensen met AI het verlies van hun baan is, kan maatschappelijk verzet snel groeien.
Europa reguleert AI, maar reserveert geen beroepen
Voor Nederland en België raakt Gates daarmee een discussie die verder gaat dan de huidige Europese AI-regels.
AI voor personeelsselectie en werknemersmanagement kan bijvoorbeeld als hoog risico worden behandeld. De wet stelt daar eisen aan toezicht, documentatie en veiligheid.
Maar dat is iets anders dan zeggen dat een bepaalde baan alleen door een mens mag worden uitgevoerd.
Gates schuift daarmee een volgende vraag naar voren.
Niet: onder welke voorwaarden mag AI worden gebruikt?
Maar: welke taken willen we überhaupt niet volledig automatiseren?
Zijn voorstel kan bedrijven rechtstreeks raken
Die keuze heeft economische gevolgen.
Stel dat een AI-systeem klantenservice goedkoper en sneller uitvoert dan mensen.
Een bedrijf zal normaal gesproken richting automatisering bewegen.
Een Human Reserved-regel kan zeggen dat voor bepaalde gesprekken toch menselijke medewerkers beschikbaar moeten blijven.
Dan wordt automatisering geen puur zakelijke beslissing meer.
Politiek bepaalt mede hoeveel menselijke arbeid een onderneming moet behouden.
Daarmee raakt het idee uiteindelijk lonen, prijzen en concurrentiekracht.
De grootste AI-vraag wordt een verdelingsvraag
De eerste fase van de AI-race draaide om betere modellen.
Daarna kwamen chips, datacenters en AI-agents.
Gates richt zich op wat volgt wanneer die systemen daadwerkelijk genoeg kunnen om mensen op grote schaal te vervangen.
Wie krijgt dan de productiviteitswinst?
Wie betaalt voor werknemers die hun baan verliezen?
En welke menselijke taken willen we behouden, zelfs wanneer een machine goedkoper is?
Daar heeft Gates zelf nog geen volledig model voor.
Maar Human Reserved maakt één scheidslijn wel scherp.
De volgende strijd gaat mogelijk niet over wat AI kan doen, maar over wat we AI bewust niet laten overnemen.
Stop met te veel betalen voor je crypto. Bij de Amsterdamse exchange Finst handel je tegen de laagste tarieven van Nederland, zonder verborgen kosten.
👀 Bekijk Finst nu ›Let op: Beleggen in crypto brengt risico’s met zich mee. Handel alleen met geld dat u kunt missen.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Populair Nieuws
Loading
