Evangelist Eddy Knoop genoemd bij Crowd1 terwijl geloof en crypto mengen

De Nederlandse evangelist Eddy Knoop uit Zeewolde wordt door De Telegraaf genoemd als belangrijke promotor van Crowd1 en C1, een internationaal netwerk waarin cryptobeloftes, ondernemerschap en geloofstaal samenkomen. Knoop ontkent onwettig te handelen, maar de zaak legt een bredere vraag bloot: wanneer verandert vertrouwen binnen een geloofsgemeenschap in een verkoopkanaal voor risicovolle financiële producten?

Dat maakt het verhaal groter dan één persoon of één netwerk. Financiële aanbiedingen via een vertrouwde spreker, voorganger, evangelist of bekende uit de eigen gemeenschap worden vaak anders beoordeeld dan een anonieme cryptoadvertentie.

Precies daar ontstaat het risico. De verkoop begint dan niet bij een prospectus, vergunning of whitepaper, maar bij persoonlijke overtuiging en sociaal vertrouwen.

Crowd1 is geen onbekende naam bij toezichthouders. De Zuid-Afrikaanse FSCA waarschuwde in 2020 dat Crowd1 geen geautoriseerde financiële dienstverlener was en ook geen vergunning had aangevraagd. De toezichthouder omschreef Crowd1 destijds als een verdacht piramidesysteem.

Ook de Zweedse media volgden Crowd1 al langer. Svenska Dagbladet meldde in 2023 dat de Zweedse Economic Crime Authority onderzoek deed naar Crowd1 en de organisatie omschreef als een klassiek piramidesysteem.

De Telegraaf-context rond Knoop plaatst Crowd1 en C1 opnieuw in beeld voor Nederlandse lezers. Openbare samenvattingen melden dat hij projecten rond Crowd1 en C1 promoot als route naar financiële onafhankelijkheid en een beter leven.

Daarbij blijft zorgvuldigheid nodig. Een mediabericht is geen rechterlijk oordeel. Wel maakt de combinatie van eerdere internationale waarschuwingen, piramidekenmerken en persoonlijke werving het onderwerp relevant voor consumentenbescherming.

Religieuze netwerken zijn op zichzelf geen probleem. Kerken, gebedsgroepen en geloofsgemeenschappen kunnen juist bescherming, steun en sociale controle bieden.

Het risico ontstaat wanneer die vertrouwensrelatie wordt gebruikt om financiële producten te verkopen. Een aanbod dat via een bekende gelovige komt, kan betrouwbaarder voelen dan hetzelfde aanbod via een onbekend platform.

Daarbij wordt kritiek soms moeilijker. Wie vragen stelt over vergunningen, rendement of structuur, kan het gevoel krijgen dat hij niet alleen een investering beoordeelt, maar ook iemands integriteit, geloof of visie.

Dat is precies waarom financiële controle in zulke netwerken strenger moet zijn, niet losser. Vertrouwen is waardevol, maar het is geen due diligence.

Bij piramidemodellen draait het verdienmodel vaak minder om echte economische activiteit en meer om het werven van nieuwe deelnemers. De AFM beschrijft piramidefraude als een vorm waarbij schijnbaar succesvolle beleggingen met goed rendement worden aangeboden, terwijl het geld niet wordt geïnvesteerd maar verdwijnt bij de organisator.

De Belgische FSMA beschrijft piramidefraude op vergelijkbare wijze: initiatiefnemers beloven beleggers een hoog rendement, vaak ver boven de markt. Dat rendement komt niet uit echte winstgevende activiteiten, maar uit de instroom van nieuwe deelnemers.

Daarom is de structuur belangrijker dan de verpakking. Of een netwerk spreekt over crypto, ondernemerschap, AI, educatie of geloof maakt minder uit dan de vraag waar het geld vandaan komt.

Moeten deelnemers betalen om mee te doen? Verdienen zij vooral door anderen aan te brengen? Is het product ondergeschikt aan werving? Worden rendementen mooier voorgesteld dan gewone beleggingen? Dan zijn dat zware waarschuwingssignalen.

Crypto fungeert in dit soort netwerken vaak als toekomsttaal. Het geeft een oud verdienmodel een modern uiterlijk. Woorden als blockchain, token, mining, wallet, AI of digitaal ecosysteem kunnen de indruk wekken dat er echte technologische waarde wordt gebouwd.

Dat kan waar zijn bij legitieme projecten. Maar het is geen bewijs. Een cryptolabel zegt niets over toezicht, cashflows, tokenwaarde, custody of juridische bescherming.

De AFM waarschuwde in een recent rapport dat beleggingsfraude in Nederland een groeiende bedreiging is en dat geregistreerde schade waarschijnlijk slechts een deel van de werkelijkheid toont. De toezichthouder schatte de werkelijke jaarlijkse schade door beleggingsfraude in Nederland op ongeveer €750 miljoen, tegen €75 miljoen aan door de politie geregistreerde schade in 2024.

Dat bredere beeld is belangrijk. Crypto is vaak niet de oorzaak van de fraude. Het is de verpakking die een belofte actueler, internationaler en moeilijker te controleren maakt.

Fraude via gemeenschappen wordt vaak laat gemeld. Slachtoffers voelen schaamte, loyaliteit of druk om het intern te houden. Soms blijven zij hopen dat het project alsnog goedkomt, omdat de aanbeveling uit een vertrouwde kring kwam.

De AFM wijst in haar rapport op lage meldingsbereidheid bij beleggingsfraude. Slachtoffers melden niet altijd omdat zij zich schamen, zichzelf verantwoordelijk voelen of denken dat het verlies bij normaal beleggen hoort.

Dat probleem wordt sterker wanneer religie of gemeenschap meespeelt. Het verlies is dan niet alleen financieel. Het kan ook sociale relaties beschadigen.

Daarom moeten kerken, gemeenschappen en ondernemersnetwerken niet wachten tot er schade is. Zij kunnen vooraf duidelijke regels hanteren: geen verkoop van beleggingsproducten via groepsdruk, geen rendementspitches zonder vergunningcheck en geen werving tijdens religieuze of pastorale bijeenkomsten.

Wie via een vertrouwd netwerk een crypto- of beleggingsaanbod krijgt, kan een paar vragen stellen.

Staat de aanbieder onder toezicht van de AFM, FSMA of een andere erkende toezichthouder? Is duidelijk waarin het geld wordt geïnvesteerd? Worden rendementen aantoonbaar gegenereerd door echte activiteiten? Is er een onafhankelijke bewaarpartij? Kun je uitstappen zonder nieuwe mensen aan te brengen? Wordt kritiek normaal beantwoord of weggezet als gebrek aan visie?

Vooral die laatste vraag is belangrijk. Financiële transparantie verdraagt kritische vragen. Een legitiem product wordt niet zwakker doordat iemand naar vergunningen, kosten en risico’s vraagt.

Ook de Nederlandse Kansspelautoriteit waarschuwt dat piramidespelen misleidende verdienmodellen kunnen zijn en dat zij samenwerkt met instanties zoals ACM en FIOD wanneer er sprake is van fraude of witwassen.

De zaak rond Knoop, Crowd1 en C1 is gevoelig omdat geloof, ondernemerschap en crypto samenkomen. Juist daarom moet de journalistieke focus breder zijn dan één naam.

De echte vraag is hoe risicovolle financiële producten zich verspreiden via vertrouwensstructuren. Dat gebeurt niet alleen in kerken. Het gebeurt ook in sportclubs, ondernemersgroepen, WhatsAppgemeenschappen, Telegramkanalen en families.

Crypto maakt die verspreiding sneller. Geloof of community maakt die verspreiding geloofwaardiger. Samen kunnen ze een sterke verkoopmachine vormen.

Daarom is de nuchtere conclusie belangrijk. Een vertrouwd gezicht maakt een financieel product niet veilig. Een religieus frame maakt rendement niet realistischer. En een cryptobelofte vervangt geen vergunning, toezicht of controleerbaar verdienmodel.

Juist wanneer een aanbod uit de eigen gemeenschap komt, moet de controle strenger zijn. Niet uit wantrouwen tegen geloof, maar ter bescherming van het vertrouwen dat zulke gemeenschappen waardevol maakt.