Crypto kan volgens de Bank van
Israël geen internationaal banksysteem vervangen wanneer een land met sancties wordt geraakt. Daarmee zet de centrale bank zich rechtstreeks af tegen een noodscenario dat premier Benjamin Netanyahu deze week liet onderzoeken.
Netanyahu houdt blockchain en crypto wel op tafel als mogelijke uitwijkroute. Een concreet systeem, gekozen munt of invoeringsdatum bestaat nog niet.
Centrale bank kiest voor voorkomen in plaats van omzeilen
De Bank van Israël reageerde op 24 oktober ongebruikelijk scherp op de uitspraken van de premier.
Cryptovaluta kunnen volgens de bank niet dienen als route om sancties te omzeilen.
De centrale bank kiest daarom een andere economische strategie: Israël moet zijn relaties met belangrijke handelspartners behouden en proberen nieuwe beperkingen te voorkomen.
Die verantwoordelijkheid ligt volgens de verklaring bij de politieke leiding.
Daarmee gaat het conflict niet alleen over techniek.
De fundamentele vraag is of Israël zich moet voorbereiden op financiële isolatie, of juist beleid moet voeren om die isolatie te voorkomen.
Netanyahu waarschuwde voor mogelijke banksancties
De discussie begon na een interview waarin Netanyahu sprak over het risico van internationale maatregelen tegen Israël.
Hij hield daarbij expliciet rekening met mogelijke sancties tegen banken.
Israël zou volgens hem daarom een economische route moeten voorbereiden die ook onder zulke omstandigheden kan blijven functioneren.
Toen hem werd gevraagd naar cryptovaluta en blockchain, bevestigde Netanyahu dat dergelijke technologie tot de onderzochte mogelijkheden behoort. Hij zei tevens dat hij plannen had laten voorbereiden.
Dat is nog iets anders dan de aankondiging van een operationeel cryptosysteem.
Netanyahu noemde geen munt, technisch ontwerp of startdatum.
Blockchain alleen vervangt geen internationale economie
De kritiek van de centrale bank raakt een praktisch probleem.
Een betaling over een
blockchain kan technisch zonder dezelfde banken worden uitgevoerd als een klassieke internationale overboeking.
Daarmee verdwijnen economische afhankelijkheden niet.
Israëlische bedrijven moeten goederen kunnen importeren en exporteren. Technologiebedrijven willen buitenlandse klanten factureren, werknemers betalen en investeringen ontvangen.
Ook tegenpartijen, exchanges, banken en betaaldienstverleners buiten Israël blijven gebonden aan hun eigen regels en eventuele sancties.
Een alternatief betalingskanaal lost die bredere toegang dus niet vanzelf op.
Crypto kan geld verplaatsen, maar niet alle beperkingen wissen
Dat verschil is belangrijk.
Openbare cryptonetwerken kunnen waarde verplaatsen zonder dat één centrale bank iedere transactie verwerkt.
Daaruit volgt niet dat sancties technisch betekenisloos worden.
Veel blockchaintransacties zijn openbaar traceerbaar.
Gereguleerde handelsplatforms kunnen adressen blokkeren of transacties onderwerpen aan controles. Bedrijven die met Israëlische partijen handelen, kunnen daarnaast onafhankelijk van de betaalmethode juridische beperkingen krijgen.
De Bank van Israël bestrijdt daarom vooral het idee dat een andere betaaltechniek de economische gevolgen van brede internationale sancties kan neutraliseren.
Netanyahu trekt idee niet in
Na de kritiek reageerde Netanyahu opnieuw.
Hij zei de bezwaren van de centrale bank te horen en mee te nemen.
Tegelijk maakte hij duidelijk dat de uiteindelijke beslissing bij hem en de politieke leiding ligt.
Netanyahu verduidelijkte bovendien dat crypto slechts één mogelijke maatregel is en dat nog niet vaststaat of die route daadwerkelijk zal worden gebruikt.
Er is daarmee nog geen besluit over een Israëlisch cryptobetalingssysteem.
Vooralsnog gaat het om voorbereiding op een mogelijk toekomstscenario.
Bestaande maatregelen zijn smaller dan volledige banksancties
Ook de term sancties vraagt om precisie.
De recente internationale maatregelen en aangekondigde beperkingen waar deze discussie tegenaan loopt, richten zich onder meer op Israëlische nederzettingen en daaraan verbonden economische activiteiten.
Dat is iets anders dan het volledig afsluiten van het Israëlische bankwezen.
Netanyahu spreekt over dat laatste als een mogelijk toekomstscenario.
De discussie gaat dus deels over maatregelen die nog niet bestaan in de brede vorm waarop zijn noodplan zich richt.
Economische kritiek richt zich op buitenlandse toegang
Oppositiepolitici en economen hebben vooral vragen bij wat er gebeurt wanneer Israëlische bedrijven hun toegang tot buitenlandse financiële markten verliezen.
Een cryptobetaling kan bijvoorbeeld geld tussen twee wallets verplaatsen.
Daarmee is nog geen buitenlandse investering geregeld.
Ook ontstaat daardoor geen automatische toegang tot leveranciers, handelsfinanciering, verzekeringen of internationale kredietmarkten.
Dat is waarom de discussie veel breder is dan de vraag of een cryptotransactie technisch mogelijk blijft.
Meer dan honderd economen mengen zich in debat
Op 25 oktober kreeg de kritiek een nieuwe impuls.
Meer dan honderd economen, ondernemers en voormalige hoge functionarissen waarschuwden publiek voor de economische schade die brede sancties kunnen veroorzaken.
Onder hen bevinden zich voormalig gouverneur van de Bank van Israël Jacob Frenkel en meerdere Nobelprijswinnaars.
Zij waarschuwen onder meer voor gevolgen voor investeringen, werkgelegenheid en Israëls internationale economische positie.
Dat is een politieke en economische waarschuwing, geen berekening van een vaststaand toekomstscenario.
Hoe zwaar eventuele sancties zouden uitpakken, hangt af van hun omvang, duur en welke landen eraan deelnemen.
De centrale bank ontkent crypto niet als technologie
De reactie moet ook niet worden gelezen als een algemeen verbod op cryptovaluta.
De Bank van Israël houdt zelf toezicht op banken die met cryptogerelateerde geldstromen te maken krijgen en heeft daar eerder regels voor ontwikkeld.
De huidige kritiek richt zich veel specifieker op het idee dat crypto een nationale omweg rond brede sancties kan vormen.
Dat is een veel grotere claim dan zeggen dat digitale activa voor bepaalde betalingen bruikbaar zijn.
Crypto wordt hier een geopolitieke noodoptie
Netanyahu zet cryptotechnologie daarmee in een opmerkelijke rol.
Niet als belegging.
Niet als nieuw betaalproduct voor consumenten.
Maar als mogelijke noodroute wanneer toegang tot klassieke financiële systemen onder druk zou komen.
De Bank van Israël verzet zich juist tegen die logica.
Volgens de centrale bank moet Israël voorkomen dat zijn economische verbindingen worden afgesneden, in plaats van te rekenen op een technisch alternatief nadat dat is gebeurd.
Dat verschil blijft voorlopig onopgelost.
Netanyahu laat crypto op tafel liggen. De centrale bank zegt dat de echte inzet ergens anders moet liggen: zorgen dat een uitwijkroute überhaupt niet nodig wordt.