ASML bepaalt de AI-grens waar cryptotokens niet overheen komen
€9,3 miljard omzet, €2,9 miljard winst en meer machinecapaciteit door de AI-race. Terwijl crypto de volgende AI-token zoekt, laat ASML zien waar de echte schaarste zit.
Niet bij een ticker. Niet bij een Discord-community. De grens ligt bij machines, chipfabrieken, stroom en staatsmacht.
De AI-boom verschijnt eerst in Veldhoven
ASML boekte in het tweede kwartaal van 2026 een omzet van €9,3 miljard. De nettowinst kwam uit op €2,9 miljard.
Het bedrijf verhoogde zijn omzetverwachting voor heel 2026 naar €43 miljard tot €45 miljard. CEO Christophe Fouquet koppelde de sterke orderstroom aan investeringen in AI en de bijbehorende vraag naar geavanceerde logic- en geheugenchips.
De hardste boodschap zat niet in de winst. ASML wil zijn productiecapaciteit voor reguliere EUV-machines in 2027 met 30% verhogen tegenover 2026.
Voor 2028 onderzoekt het bedrijf nog eens 30% extra capaciteit. De productie van geavanceerde DUV-immersiemachines moet hetzelfde pad volgen.
EUV-machines tekenen extreem kleine patronen op siliciumwafers. Zonder dat proces kunnen chipfabrikanten de dichtste en krachtigste processors niet op grote schaal maken.
Dat maakt ASML geen winnaar van één AI-model. Het bedrijf verkoopt gereedschap aan de keten die vrijwel iedere mogelijke winnaar nodig heeft.
High-NA verlaat het laboratorium
De nieuwste stap heet High-NA EUV. Deze techniek gebruikt een verbeterd optisch systeem om nog kleinere structuren nauwkeurig op chips te plaatsen.
Intel Foundry gebruikt High-NA nu voor specifieke lagen van een deel van zijn Core Ultra Series 3-processors. Deze chips worden gemaakt met Intel 18A en gaan volgens ASML’s officiële aankondiging al naar klanten.
De opbrengst per wafer ligt bij deze geselecteerde lagen volgens ASML op een vergelijkbaar niveau als bij het bestaande NXE-platform. Dat is belangrijker dan een laboratoriumrecord.
Een technologie verdient pas geld wanneer chipfabrieken haar stabiel kunnen gebruiken. Intel levert nu het eerste high-volume logicproduct waarbij High-NA voor bepaalde productielagen wordt ingezet.
Voor crypto is de les rauw. Een protocol kan onbeperkte rekenkracht beloven, maar iemand moet de processors eerst kunnen produceren.
Permissionless stopt bij een exportvergunning
Crypto gebruikt permissionless graag als toverwoord. Iedereen mag aansluiten, handelen of capaciteit aanbieden zonder toestemming van één centrale beheerder.
Dat principe eindigt zodra de digitale markt de fabriekspoort bereikt.
Nederland verscherpte op 1 april 2025 de exportcontrole voor bepaalde geavanceerde chipproductietechnieken. Meer soorten meet- en inspectieapparatuur kwamen onder een nationale vergunningsplicht te vallen.
De overheid beoordeelt uitvoer naar bestemmingen buiten de EU per geval. Het gaat niet om een volledig exportverbod, maar de staat bepaalt wel welke technologie naar welke klant mag vertrekken.
Daarmee wordt de paradox zichtbaar. Een open blockchain kan de handel in rekenkracht vrijer maken, terwijl de productie van die rekenkracht zwaar wordt gecontroleerd.
Een token kan schaarste verdelen. Het kan geen extra EUV-machine uit een fabriek trekken.
Staten controleren export. Chipfabrikanten verdelen fabcapaciteit. Netbeheerders beslissen welke datacenters stroom krijgen.
De softwarelaag kan toegang veranderen. Zij heft de fysieke grens niet op.
Gedecentraliseerde compute kan wel degelijk nuttig zijn
Dat maakt crypto-AI niet automatisch waardeloos. Render Network, io.net en Bittensor proberen ieder een ander deel van de markt te organiseren.
Render biedt externe partijen toegang tot verspreide GPU-capaciteit voor training, inference, fine-tuning en generatieve beelden. Inference betekent dat een getraind model nieuwe antwoorden of beelden produceert. De officiële Render-documentatie beschrijft daarvoor API-toegang tot beschikbare rekencapaciteit.
io.net verkoopt toegang tot afzonderlijke hardware en GPU-clusters. De dienst richt zich onder meer op modeltraining en inference, met dashboards voor verbruik, prestaties en kosten.
Bittensor gebruikt subnets waarin deelnemers diensten leveren en validators hun prestaties beoordelen. Rangschikking, stake en onderlinge gewichten bepalen vervolgens hoe beloningen worden verdeeld.
Dat zijn echte modellen. Ze kunnen verspreide hardware beter benutten en kleinere aanbieders toegang geven tot klanten.
Ze produceren alleen geen GPU’s. Hun aanbod blijft afhankelijk van chips die door Nvidia, AMD of andere ontwerpers worden ontwikkeld en door een beperkt aantal fabrieken worden gemaakt.
Een draaiende dienst bewijst nog geen sterke token
De cryptomarkt verwart netwerkgebruik vaak met tokenwaarde. Dat is dezelfde fout die bij vrijwel ieder nieuw verhaal terugkeert.
Een computenetwerk kan meer opdrachten verwerken, terwijl de bijbehorende token achterblijft. Dat gebeurt wanneer gebruikers tokens slechts enkele seconden vasthouden of aanbieders hun beloningen direct verkopen.
Ook betalingen in dollars of stablecoins kunnen de koppeling verzwakken. Zakelijke klanten willen voorspelbare facturen en geen munt die tijdens een opdracht 12% beweegt.
De vraag is daarom niet alleen of een netwerk bruikbare capaciteit verkoopt. De vraag is hoeveel economische waarde langdurig bij de token terechtkomt.
Tokenemissies kunnen bijvoorbeeld meer verkoopdruk veroorzaken dan gebruikersvraag opvangt. Een hogere omzet voor aanbieders hoeft dan geen hogere prijs voor de munt te betekenen.
Dat probleem staat centraal bij AI-compute binnen crypto. De dienst en de token moeten afzonderlijk worden beoordeeld.
ASML hoeft niet te raden welk model wint
Een AI-token maakt meestal een reeks weddenschappen tegelijk.
Het gekozen protocol moet werken. Er moeten genoeg aanbieders zijn. Klanten moeten overstappen en de token moet een rol houden die niet eenvoudig door dollars of stablecoins kan worden vervangen.
ASML heeft een bredere positie. OpenAI, Google, Meta, Chinese laboratoria en decentrale netwerken kunnen elkaar bestrijden, terwijl vrijwel ieder groeiscenario meer geavanceerde chips vraagt.
Dat betekent niet dat ASML zonder risico is. Chipcycli kunnen draaien, klanten kunnen investeringen uitstellen en exportbeperkingen kunnen omzet raken.
Het verschil zit bij de plek in de keten. Een AI-token verdedigt doorgaans één netwerkmodel. ASML levert aan meerdere concurrerende modellen tegelijk.
Crypto waardeert graag de luidste belofte. De productieketen beloont vaker de partij die niemand eenvoudig kan overslaan.
Nederland en België zitten dichter bij de macht dan gedacht
De Nederlandse internationale AI-strategie erkent die positie expliciet. Het document noemt ASML en ASM als sterke Europese leveranciers van chipmachines en imec als onderzoekscentrum van wereldniveau.
Tegelijk stelt de overheid dat Europa achterloopt bij eigen modellen, rekenkracht, energievoorziening en chipontwerp. De regio bezit dus enkele sterke schakels, maar controleert niet de hele keten.
Nederland heeft via Veldhoven invloed op de productie van geavanceerde chips. België speelt via het Leuvense imec een grote rol in onderzoek naar volgende generaties halfgeleiders.
ASML en imec openden eerder samen een High-NA-laboratorium. Chipbedrijven en leveranciers kunnen daar productieprocessen testen voordat zij zelf over zo’n machine beschikken.
Dat is een sterkere Benelux-positie dan een lokale tokenlancering. Ze raakt de machines en kennis waarop de wereldwijde AI-race draait.
De kwetsbaarheid hoort erbij. Amerikaanse druk, Nederlandse exportbesluiten en Chinese tegenmaatregelen kunnen bepalen waar machines worden geplaatst.
Een politieke beslissing in Den Haag kan daardoor meer invloed hebben op toekomstige AI-capaciteit dan tien nieuwe noteringen op een cryptobeurs.
Dit moet een geloofwaardig AI-project bewijzen
Een goed crypto-AI-project hoeft niet zelf chips te bouwen. Het moet wel aantonen welk probleem het oplost nadat die chips zijn geproduceerd.
Levert het netwerk aantoonbaar lagere prijzen of betere beschikbaarheid? Kan het bewijzen dat een taak correct is uitgevoerd? Zijn prestaties en gegevensbescherming goed genoeg voor zakelijke klanten?
Daarna volgt de vervelende vraag die tokenpromotors graag overslaan: waarom is de munt nodig?
Een token heeft een sterkere positie wanneer gebruikers hem langdurig moeten vastzetten, wanneer verbruik aantoonbaar aanbod vermindert of wanneer veiligheid direct van de economische waarde afhangt.
Een losse betaalfunctie is zwakker. Die kan vaak worden vervangen door een stablecoin, creditcard of normale factuur.
Ook tokenisatie en machinebetalingen lossen dat probleem niet vanzelf op. Technisch gebruik is pas relevant voor beleggers wanneer duidelijk is hoe dat gebruik naar vraag naar de munt stroomt.
De distributielaag kan alsnog winnen
De tegenwerping is terecht: een bedrijf hoeft geen machines te produceren om een machtige marktpositie op te bouwen.
Een computenetwerk kan verspreide GPU’s samenbrengen, prijsontdekking verbeteren en klanten een alternatief geven voor enkele grote cloudbedrijven. Distributie kan zelf veel waarde bezitten.
Die positie moet alleen worden verdiend. Zakelijke klanten verwachten stabiele prestaties, beveiliging, ondersteuning en duidelijke aansprakelijkheid.
Een gedecentraliseerde aanbieder concurreert niet uitsluitend met trage tussenpersonen. Hij neemt het op tegen bedrijven die eigen chips ontwerpen, wereldwijde datacenters beheren en complete softwarepakketten leveren.
De blockchain kan de markt opener maken. Het woord “decentraal” neemt de commerciële eisen niet weg.
Veldhoven is de realitycheck voor AI-tokens
De volgende AI-token kan zonder moeite verdubbelen. Dat zegt vooral iets over liquiditeit, aandacht en de kracht van een verhaal.
ASML vertelt een ander verhaal. Het bedrijf verhoogt de capaciteit omdat klanten echte machines bestellen voor echte fabrieken.
Dit is geen koopadvies voor het aandeel. ASML is vooral een meetlat waarmee cryptobeleggers AI-projecten harder kunnen beoordelen.
Waar zit de schaarste? Wie betaalt voor de dienst? Kan het netwerk aantonen dat het goedkoper of beter werkt? En blijft de token nodig wanneer de subsidies verdwijnen?
Permissionless AI begint bij open code. De productie eindigt voorlopig bij lithografiemachines, energiecontracten en vergunningen.
Wie de volgende winnaar onder AI-tokens zoekt, doet er daarom goed aan eerst naar Veldhoven te kijken.
Stop met te veel betalen voor je crypto. Bij de Amsterdamse exchange Finst handel je tegen de laagste tarieven van Nederland, zonder verborgen kosten.
👀 Bekijk Finst nu ›Let op: Beleggen in crypto brengt risico’s met zich mee. Handel alleen met geld dat u kunt missen.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Populair Nieuws
Loading
