AFM waarschuwt: overtuigend AI-antwoord kan geldkeuze verkeerd sturen
AI helpt Nederlanders steeds vaker bij belastingvragen, beleggen en andere geldzaken. De AFM waarschuwt dat juist de overtuigende toon van een chatbot een verkeerde financiële keuze geloofwaardig kan laten klinken.
Uit de Consumentenmonitor blijkt dat 14% van de Nederlanders in een jaar tijd AI gebruikte voor financiële hulp. Nog eens 19% overweegt dat te gaan doen.
AI wordt al gebruikt voor echte geldbeslissingen
AFM-bestuursvoorzitter Laura van Geest bespreekt de ontwikkeling in haar column van 23 oktober.
De meeste gebruikers zetten AI niet uitsluitend in voor vrijblijvende nieuwsgierigheid.
Volgens de Consumentenmonitor 2026 gebruikte 57% AI om uitleg te krijgen of moeilijke financiële informatie eenvoudiger te maken.
45% gebruikte de tools om mogelijkheden te vergelijken.
30% vroeg om advies of hulp bij het nemen van een financiële beslissing.
Respondenten konden meerdere doelen noemen.
Twee derde zegt dat AI daadwerkelijk hielp bij keuze
Het onderzoek gaat nog een stap verder.
Van de 145 mensen die AI voor financiële zaken gebruikten, zegt 66% dat de informatie van de tool hen heeft geholpen bij het nemen van een financiële beslissing.
Dat betekent niet dat AI die beslissing zelfstandig nam.
De meeste gebruikers raadpleegden daarnaast andere bronnen. Onder de kleinere groep die aangaf dat AI hielp bij een beslissing, zei ongeveer 18% geen andere informatiebron te hebben gebruikt.
Bij dat laatste cijfer gaat het om minder dan honderd respondenten. De AFM waarschuwt daarom zelf voor het lage aantal waarnemingen.
Een overtuigend antwoord kan fout blijven
Van de Geest ziet daar de zwakke plek.
Generatieve AI formuleert antwoorden vaak vloeiend en stellig. Dat kan het gevoel geven dat de informatie beter onderbouwd is dan werkelijk het geval is.
Een chatbot kan bijvoorbeeld verschillende belastingregels combineren, een oude productvoorwaarde gebruiken of een belangrijke uitzondering missen.
De formulering kan alsnog overtuigend klinken.
Bij een recept leidt zo'n fout misschien tot een mislukt gerecht. Bij geldzaken kan dezelfde schijnzekerheid invloed hebben op een belegging, lening of andere financiële beslissing.
Gebruikers zijn veel minder sceptisch
De AFM ziet ook een duidelijk verschil in vertrouwen.
Van de mensen die géén AI voor financiële hulp gebruikten, is volgens Van de Geest 49% sceptisch over de betrouwbaarheid van financiële informatie of adviezen uit AI.
Onder gebruikers bedraagt dat slechts 15%.
Daaruit volgt niet automatisch dat gebruik iemand minder kritisch maakt.
De richting kan ook andersom zijn: mensen die AI bij voorbaat meer vertrouwen, zullen de technologie waarschijnlijk eerder voor financiële vragen inzetten.
De cijfers laten wel zien waarom vertrouwen niet met juistheid mag worden verward.
Beleggen staat hoog tussen de onderwerpen
De 145 AI-gebruikers stelden vragen over uiteenlopende financiële onderwerpen.
Dagelijkse bankzaken en toeslagen, subsidies of belastingen werden ieder door 23% genoemd. Ook beleggen of investeren kwam bij 23% terug.
Crypto werd door 12% van deze gebruikers genoemd.
Dat percentage gaat dus niet over 12% van alle Nederlanders. Het betreft 12% van de groep die al AI voor financiële hulp gebruikte.
Voor cryptogebruikers kan zo'n tool bijvoorbeeld begrippen uitleggen, voorwaarden vergelijken of informatie over een crypto-exchange ordenen.
Maar een goed geformuleerd antwoord bewijst nog niet dat de gebruikte informatie actueel of volledig is.
Cijfers komen uit maart, niet uit oktober
Ook de timing van het onderzoek verdient aandacht.
De column van Van de Geest verscheen op 23 oktober, maar de gebruikscijfers zijn ouder.
Het veldwerk voor de Consumentenmonitor liep van 2 tot en met 31 maart 2026.
In totaal deden 1.042 Nederlandse volwassenen mee aan de representatieve steekproef.
De cijfers zijn dus geen nieuwe meting van AI-gebruik in oktober.
Dat onderscheid is relevant in een markt waarin AI-diensten en hun mogelijkheden snel veranderen.
Controleer de bron achter het antwoord
Van de Geest ziet AI niet alleen als risico.
De technologie kan financiële informatie sneller beschikbaar maken en ingewikkelde teksten eenvoudiger uitleggen.
Daarom pleit zij ook niet voor het vermijden van AI.
De nuttigere houding is volgens haar actief gebruik: behandel de tool als klankbord en blijf controleren waarop het antwoord rust.
Bij financiële vragen betekent dat bijvoorbeeld controleren of een verwijzing daadwerkelijk naar de genoemde toezichthouder leidt en of het document nog actueel is.
Een algemene uitleg over beleggen zegt bovendien niets over de precieze voorwaarden van één specifiek product.
Personalisatie maakt de grens lastiger
AI kan antwoorden steeds sterker aanpassen aan eerdere vragen en persoonlijke informatie.
Daarmee voelt het resultaat al snel anders dan een gewone zoekopdracht.
Juist daar ontstaan nieuwe vragen voor financieel toezicht.
Financiële informatie en persoonlijk advies kunnen onder verschillende regels vallen. Voor een consument kan die juridische grens veel minder zichtbaar zijn wanneer beide in dezelfde chat verschijnen.
Een antwoord kan persoonlijk voelen zonder dat daar automatisch dezelfde bescherming tegenover staat als bij gereguleerd financieel advies.
Gebruik AI als startpunt, niet als bewijs
Daarmee is de waarschuwing van de AFM vrij praktisch.
AI kan prima helpen om een ingewikkeld begrip te begrijpen of om betere vragen te formuleren.
Maar hoe groter de financiële gevolgen, hoe belangrijker de tweede stap wordt.
Controleer de bron. Controleer de datum. Controleer of de informatie werkelijk op jouw product of situatie van toepassing is.
De gevaarlijkste fout van een financiële chatbot hoeft niet absurd te klinken.
Juist een fout antwoord dat logisch, persoonlijk en zelfverzekerd wordt gepresenteerd kan genoeg zijn om iemand de verkeerde kant op te sturen.
Stop met te veel betalen voor je crypto. Bij de Amsterdamse exchange Finst handel je tegen de laagste tarieven van Nederland, zonder verborgen kosten.
👀 Bekijk Finst nu ›Let op: Beleggen in crypto brengt risico’s met zich mee. Handel alleen met geld dat u kunt missen.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Populair Nieuws
Loading
