Verslavingsexperts zien gevaarlijke overlap tussen cryptoapps, daytraden en gokken
Een koers die 24 uur per dag beweegt, een telefoon die blijft trillen en verlies dat direct moet worden teruggewonnen. Verslavingsexperts zien in daytraden steeds meer gedrag terug dat sterk lijkt op gokken.
Voor crypto is die waarschuwing extra scherp.
Bitcoin, Ethereum en memecoins stoppen niet wanneer Wall Street sluit. Wie zichzelf geen grens oplegt, kan dus letterlijk dag en nacht blijven handelen.
Winst geeft een snelle mentale beloning
RTL Z sprak voor het verhaal met meerdere Nederlandse verslavingsdeskundigen.
Ruth van Holst, universitair hoofddocent gedragsverslavingen bij Amsterdam UMC, wijst vooral op de snelheid van de beloning.
Een winstgevende trade kan direct goed voelen.
Een verlies kan juist de drang oproepen om dat bedrag meteen terug te verdienen.
Daar ontstaat een bekend patroon.
Niet stoppen omdat de strategie goed is, maar doorgaan omdat het vorige verlies pijn doet.
Verlies terugwinnen kan nieuwe trades uitlokken
Dat gedrag wordt bij gokken vaak chasing losses genoemd.
Iemand verliest geld en verhoogt daarna het risico om weer op nul te komen.
Bij daytraden kan hetzelfde mechanisme optreden.
Een slechte positie wordt gevolgd door een nieuwe trade.
Daarna nog één.
En voordat de gebruiker het merkt, wordt niet meer gehandeld vanuit een vooraf bedacht plan maar vanuit emotie.
Juist snelle apps maken die stap klein.
Crypto kent geen sluitingstijd
Bij aandelen zit er ten minste nog een ritme in de handelsdag.
De cryptohandel loopt door.
Een cryptocurrency exchange kan op zaterdagavond net zo actief zijn als op maandagochtend.
Dat verandert het gedrag rond handelen.
Prijsalerts kunnen tijdens het eten binnenkomen.
Een positie kan 's nachts bewegen.
Een plotselinge stijging van een memecoin kan het gevoel geven dat direct handelen nodig is.
Die permanente beschikbaarheid maakt zelfbeheersing belangrijker.
Memecoins vergroten de snelheid nog verder
Vooral memecoins kunnen het handelsritme verder opvoeren.
Koersen kunnen binnen uren fors bewegen en sociale media jagen aandacht snel van de ene token naar de andere.
Daarmee ontstaat een omgeving waarin gebruikers voortdurend bang kunnen zijn om de volgende beweging te missen.
Dat is geen probleem voor iedere handelaar.
Maar voor iemand die gevoelig is voor impulsief gedrag, kan de combinatie van snelheid en emotie gevaarlijk worden.
Experts willen meer bescherming
Tony van Rooij van het Trimbos-instituut vindt dat bescherming moet meegroeien wanneer beleggingsproducten steeds sterker op gokproducten gaan lijken.
Judith Noijen, preventieadviseur bij Jellinek, gaat een stap verder.
Zij vindt dat platforms zouden moeten ingrijpen wanneer gebruikers in korte tijd veel geld verliezen of hun limieten steeds verhogen.
Ook reclame en promotie verdienen volgens haar aandacht.
De verleiding begint namelijk vaak vóór de eerste trade.
Gokbedrijven moeten spelers actief volgen
Daar zit een groot juridisch verschil met online gokken.
Vergunde gokbedrijven hebben in Nederland een zorgplicht.
De Kansspelautoriteit verlangt dat aanbieders risicovol speelgedrag herkennen en passende maatregelen nemen.
Signalen kunnen bijvoorbeeld bestaan uit nachtelijk spelen, hoge verliezen, lange speelsessies of steeds hogere stortingen.
Een aanbieder kan dan niet simpelweg blijven toekijken.
Er moet worden ingegrepen.
Ksa deelt boetes uit als ingrijpen uitblijft
Dat toezicht is geen papieren regel.
De Kansspelautoriteit legde dit jaar meerdere sancties op aan gokbedrijven vanwege gebrekkige uitvoering van de zorgplicht.
Bij aanbieder 711 onderzocht de toezichthouder tien spelersdossiers.
De Ksa stelde daarbij vast dat hoge verliezen, nachtelijk spelen en lange speelduur niet goed genoeg waren opgevolgd.
De boete bedroeg €886.000.
Het principe is duidelijk: wanneer risicogedrag zichtbaar wordt, rust op de gokaanbieder een actieve verantwoordelijkheid.
Bij beleggen werkt dat anders
Voor handelsplatforms bestaat niet dezelfde algemene verplichting om iedere trader voortdurend op verslavingsgedrag te volgen.
Bij bepaalde complexe financiële producten moet wel vooraf worden gekeken naar kennis en ervaring.
De AFM legt uit dat zo'n toets bij specifieke execution-onlydiensten als poortwachter werkt.
Wanneer het product niet passend lijkt, moet de klant worden gewaarschuwd.
Dat is iets anders dan na iedere handelsdag analyseren hoeveel iemand verloor en vervolgens een account blokkeren.
Niet iedere crypto-aankoop krijgt zo'n toets
Dat onderscheid is voor cryptogebruikers belangrijk.
Een simpele spot-aankoop van Ethereum valt niet automatisch onder exact dezelfde regels als een complexe hefboompositie.
Onder MiCA staan aanbieders van cryptoactivadiensten wel onder formeel toezicht.
De AFM is in Nederland leidend bij het toezicht op zulke dienstverleners.
Voor advies en bepaalde andere diensten gelden aanvullende eisen.
Maar er bestaat geen algemene Nederlandse regel die een cryptoplatform verplicht om iedere actieve trader op dezelfde manier te monitoren als een online casino.
Bij hefboomproducten grijpt AFM al harder in
Voor sommige handelsproducten vindt de overheid het risico wel groot genoeg voor extra beperkingen.
Daar gelden maximale hefbomen en verplichte risicowaarschuwingen.
Bonussen en andere lokmiddelen zijn beperkt.
Binaire opties mogen helemaal niet aan particuliere beleggers in of vanuit Nederland worden verkocht.
Dat laat zien dat bescherming al kan worden aangescherpt wanneer een product te veel schade veroorzaakt.
Crypto maakt hefboom extreem toegankelijk
Daar wringt het bij moderne handelsapps.
Op sommige internationale platforms kunnen gebruikers binnen enkele tikken van spot naar futures of perpetuals gaan.
Daarmee verandert een relatief simpele koop in een hefboompositie die snel kan worden geliquideerd.
Liquidatie betekent dat een positie automatisch wordt gesloten omdat het onderpand niet meer voldoende is.
Hoe hoger de hefboom, hoe kleiner de koersbeweging die nodig is om dat te veroorzaken.
Voor iemand die daarna direct probeert terug te winnen wat verloren ging, kan dat hard gaan.
De app zelf kan gedrag versterken
Niet alleen het financiële product telt.
Ook het ontwerp van de app speelt mee.
Pushmeldingen, ranglijsten, aftelklokken en opvallende knoppen kunnen handelsgedrag aanjagen.
Dat sluit aan bij bredere Nederlandse regels die online financiële aanbieders sinds eind augustus verbieden om consumenten via misleidende interfacekeuzes te sturen.
Een handelsplatform hoeft dus niet letterlijk op een casino te lijken om gedrag te beïnvloeden.
De plaats van één knop kan al verschil maken.
Slaapgebrek is een serieus waarschuwingssignaal
Noijen noemt naast financiële verliezen ook stress en slaapgebrek.
Dat zijn praktische signalen.
Wanneer iemand 's nachts koersen controleert, tijdens werk voortdurend posities opent of sociale afspraken afzegt om te handelen, verschuift trading van activiteit naar dwang.
Hetzelfde geldt wanneer verliezen geheim worden gehouden voor een partner.
Of wanneer geleend geld wordt gebruikt om eerdere verliezen terug te verdienen.
De hoogte van één trade bepaalt dus niet alleen of gedrag problematisch wordt.
Het patroon telt.
Een wallet geeft vrijheid, maar geen rem
Zelfbeheer kan dat nog scherper maken.
Met een eigen wallet kan iemand zonder tussenkomst van een bank assets verplaatsen.
Dat is een van de sterke eigenschappen van crypto.
Maar die vrijheid bevat geen ingebouwde beschermingslaag.
Een blockchain vraagt niet of iemand moe, gestrest of emotioneel handelt.
Een geldige handtekening is genoeg.
Daarom ligt een deel van de controle altijd bij de gebruiker zelf.
VWS ziet overlap, maar noemt daytraden geen gokken
Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zegt tegen RTL de signalen serieus te nemen.
Het ministerie ziet overeenkomsten tussen daytraden en gokken.
Maar het maakt juridisch en beleidsmatig wel onderscheid tussen beide activiteiten.
Volgens VWS bestaan er al regels die handelaren beschermen.
Het ministerie zegt nieuwe risico's te blijven volgen.
Daarmee ligt er vooralsnog geen plan om daytrading onder de Nederlandse kansspelregels te brengen.
De grens wordt vooral gedragsmatig dunner
Dat is waarschijnlijk de belangrijkste conclusie.
Het gedrag eromheen kan wel steeds sterker op gokken gaan lijken.
Snelle beloning.
Steeds opnieuw inzetten.
Verliezen najagen.
Niet kunnen stoppen.
En dag en nacht bezig zijn met de volgende beweging.
De markt hoeft niet te sluiten om een trader te beschermen. Maar als iemand zelf niet meer kan stoppen, wordt de vraag steeds harder of handelsapps meer verantwoordelijkheid moeten dragen.
Stop met te veel betalen voor je crypto. Bij de Amsterdamse exchange Finst handel je tegen de laagste tarieven van Nederland, zonder verborgen kosten.
👀 Bekijk Finst nu ›Let op: Beleggen in crypto brengt risico’s met zich mee. Handel alleen met geld dat u kunt missen.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Populair Nieuws
Loading
