Slachtofferhulp opent online lotgenotengroep voor slachtoffers van cryptofraude

Wie geld verliest aan cryptofraude houdt niet alleen een lege rekening over. Schaamte, stress en wantrouwen kunnen veel langer blijven hangen.

Slachtofferhulp Nederland heeft daarom een nieuwe reeks online lotgenotenbijeenkomsten ingepland voor slachtoffers van online fraude. Cryptofraude en beleggingsfraude worden daarbij expliciet genoemd naast onder meer Tikkiefraude, helpdeskfraude en identiteitsfraude.

De reeks begon volgens de officiële agenda vanaf 30 september. Nieuwe bijeenkomsten staan gepland voor 14 en 28 oktober. Ze duren van 19.00 tot 21.00 uur en worden via Teams gehouden. Slachtofferhulp vermeldt de volledige reeks op zijn agenda.

De bijeenkomsten zijn kleinschalig opgezet.

Per sessie kunnen maximaal acht deelnemers aansluiten. Twee begeleiders van Slachtofferhulp begeleiden het gesprek. Deelname is mogelijk vanaf 18 jaar.

De groep begint met een kennismaking. Daarna bepalen deelnemers samen welke vragen en onderwerpen zij willen bespreken.

Dat klinkt simpel, maar juist bij online fraude kan die herkenning belangrijk zijn.

Slachtoffers verliezen soms grote bedragen via een nepbroker, frauduleus handelsplatform of een persoon die zich voordoet als beleggingsexpert. Daarna ontstaat vaak de vraag hoe iemand überhaupt in de fraude kon trappen.

Slachtofferhulp wijst erop dat schuldgevoel en schaamte veel voorkomen na fraude. De organisatie legt daarbij nadrukkelijk de verantwoordelijkheid bij de dader.

Bij beleggings- en bitcoinfraude denkt het slachtoffer dat geld daadwerkelijk wordt geïnvesteerd.

Dat kan gaan om aandelen, NFT's, Bitcoin of andere cryptomunten. In werkelijkheid komt het geld bij een oplichter terecht.

Hoge of gegarandeerde rendementen zijn volgens Slachtofferhulp een belangrijk waarschuwingssignaal. Ook professionele websites, luxe kantoorbeelden en persoonlijke begeleiding kunnen onderdeel zijn van de misleiding. De organisatie beschrijft deze werkwijze uitgebreid op haar pagina over beleggings- en bitcoinfraude.

Een bekende variant is boilerroomfraude.

Daarbij worden slachtoffers vaak telefonisch onder druk gezet om snel geld in te leggen. De investering blijkt vervolgens nep of vrijwel waardeloos.

Ook datingfraude kan in crypto eindigen. Een oplichter bouwt eerst vertrouwen of een romantische relatie op en overtuigt het slachtoffer daarna om geld in cryptovaluta te steken.

Een van de gevaarlijkste momenten komt nadat het slachtoffer al heeft ontdekt dat het geld weg is.

Dan kan recoveryfraude beginnen.

Een nieuwe partij beweert dat verloren crypto alsnog kan worden teruggehaald. Daarvoor moet eerst geld worden betaald voor belasting, juridische kosten, verificatie of het vrijgeven van de fondsen.

Slachtofferhulp waarschuwt om daar niet op in te gaan. De kans is groot dat dezelfde of een andere groep fraudeurs probeert opnieuw geld los te krijgen.

Dat is bij crypto extra verraderlijk.

Een fraudeur kan bijvoorbeeld beweren dat gestolen munten nog zichtbaar zijn op de blockchain of dat een speciale dienst toegang heeft tot een geblokkeerde wallet.

Dat een transactie of adres technisch zichtbaar is, betekent alleen niet dat een onbekende partij het geld ook daadwerkelijk kan terughalen.

Nieuwe betalingen om eerder verlies vrij te krijgen zijn daarom een ernstig waarschuwingssignaal.

De eerste stap na ontdekking van beleggingsfraude is volgens Slachtofferhulp simpel: geen geld meer overmaken.

Ook niet wanneer wordt beweerd dat een laatste storting nodig is om winst, belasting of transactiekosten af te handelen.

Daarna adviseert de organisatie contact met de fraudeur te verbreken, betrokken accounts te blokkeren en wachtwoorden van getroffen online accounts te wijzigen.

Ook contact met de bank kan belangrijk zijn.

Bij een gewone bankoverschrijving kan soms nog worden bekeken of een betaling kan worden gestopt of teruggehaald. Bij een directe cryptobetaling is terugboeking volgens Slachtofferhulp vrijwel onmogelijk.

Dat maakt snelheid belangrijk.

Wie geld via een bank naar een frauduleus platform heeft gestuurd, kan dus nog steeds reden hebben direct de bank te bellen, ook wanneer de fraude uiteindelijk om crypto draaide.

Slachtofferhulp adviseert slachtoffers daarnaast zoveel mogelijk bewijs veilig te stellen.

Daaronder vallen e-mails, chats, bankafschriften, bedrijfsnamen en gegevens van contactpersonen. Bij cryptofraude zijn ook gegevens van cryptoplatforms en walletadressen relevant.

Dat kan later belangrijk zijn bij aangifte of onderzoek.

Ook wanneer geld via een crypto-exchange liep, kunnen transactiegegevens helpen om de geldstroom te reconstrueren.

Slachtofferhulp adviseert slachtoffers aangifte te doen bij de politie. Daarnaast kan beleggingsfraude worden gemeld bij de Autoriteit Financiële Markten en de Fraudehelpdesk. In bepaalde situaties kan ook Kifid relevant zijn.

Het bestaan van de lotgenotengroep laat zien waarom online fraude niet alleen als financieel incident wordt behandeld.

Slachtofferhulp noemt onder meer zorgen over verloren geld, boosheid, stress en verminderd vertrouwen in anderen als mogelijke gevolgen van beleggingsfraude.

Dat is een ander probleem dan het terugvinden van een transactie op een blockchain.

Een technisch onderzoek kan misschien vaststellen waar geld heen ging. Het herstelt niet automatisch het vertrouwen van iemand die weken of maanden persoonlijk door een fraudeur is gemanipuleerd.

Daar zit de waarde van lotgenotencontact.

Niet iedere deelnemer heeft via dezelfde truc geld verloren, maar de nasleep kan sterk op elkaar lijken.

De bijeenkomsten van 14 en 28 oktober geven slachtoffers van cryptofraude daarmee iets wat geen block explorer kan bieden: een plek om te bespreken wat er gebeurt nadat de transactie definitief is.