ECB waarschuwt opnieuw dat dollarstablecoins Europese betaalsoevereiniteit raken

De Europese Centrale Bank waarschuwt in haar nieuwe jaarrapport dat stablecoins de dominantie van de Amerikaanse dollar kunnen versterken en de Europese betaalsoevereiniteit kunnen raken. De ECB stelt dat de stablecoinmarkt eind 2025 boven $300 miljard uitkwam, terwijl vrijwel de hele markt aan de dollar gekoppeld blijft.

De waarschuwing komt op een gevoelig moment. De internationale rol van de euro groeide in 2025 wel gematigd tot ongeveer 20% over verschillende indicatoren van mondiaal valutagebruik, maar blijft ruim achter bij de dollar. Reuters meldde dinsdag dat de euro ondanks onrust rond Amerikaans beleid geen grote marktaandeelwinst op de dollar wist te boeken.

Daarmee schuift stablecoinbeleid verder op van cryptoregulering naar monetair machtsbeleid. Voor de ECB draait het niet alleen om consumentenbescherming, maar om de vraag welke munt de digitale betaal- en settlementlaag van de toekomst gaat domineren.

De ECB stelt in het rapport dat stablecoins eind 2025 een gezamenlijke marktkapitalisatie van meer dan $300 miljard bereikten. Dat was ongeveer 50% meer dan een jaar eerder. Tegelijk blijft de markt volgens de ECB overweldigend dollar-gedomineerd.

Dat sluit aan op de waarschuwing van ECB-bestuurder Isabel Schnabel op 1 juni in Seoul. Zij stelde dat stablecoins de wereldwijde dominantie van de dollar kunnen versterken, juist omdat de meeste stablecoins aan de Amerikaanse dollar zijn gekoppeld. Eerder waarschuwde Schnabel dat dit de monetaire soevereiniteit van andere landen kan ondermijnen en de internationale rol van de euro kan beperken.

Het risico zit volgens de ECB niet alleen in omvang, maar ook in netwerkeffecten. Als gebruikers, exchanges, paymentbedrijven en tokenized-financeplatforms vooral dollarstablecoins gebruiken, wordt de dollar vanzelf de standaardmunt van nieuwe digitale rails.

Dat kan gebeuren zonder dat de dollar economisch sterker wordt. Schnabel wees juist op schaal, first-mover-voordeel en netwerkeffecten als mogelijke versterkers van dollar-dominantie.

De ECB schrijft stablecoins niet volledig af. Het rapport erkent dat stablecoins aantrekkelijk kunnen zijn voor grensoverschrijdende betalingen, omdat zij snellere, goedkopere en 24/7-transacties mogelijk kunnen maken buiten klassieke correspondentbanknetwerken om.

Tegelijk relativeert Frankfurt het huidige gebruik. Stablecoins worden volgens de ECB nog vooral gebruikt voor handel in volatiele crypto-assets. Hun rol in betalingen in de echte economie blijft beperkt.

Die nuance is belangrijk. De ECB behandelt stablecoins niet alsof zij vandaag al het Europese betalingsverkeer overnemen. De zorg gaat over schaalbaarheid en richting: als stablecoins wél breder worden gebruikt, kan de valuta waaraan zij gekoppeld zijn systemisch belangrijker worden.

Daarom wordt de dollarlink zo gevoelig. Een stablecoin is technisch een token, maar economisch ook een distributiekanaal voor de munt waaraan hij gekoppeld is.

De meest directe Europese waarschuwing gaat over niet-eurogekoppelde stablecoins. Als zulke tokens een belangrijk betaalmiddel in het eurogebied zouden worden, kunnen zij volgens de ECB buitenlandse monetaire omstandigheden importeren in de Europese economie.

Dat klinkt technisch, maar het mechanisme is concreet. Een dollarstablecoin wordt gedekt door dollaractiva. Als Europeanen die token massaal gebruiken, groeit de praktische rol van dollarliquiditeit in Europese digitale markten.

Daarmee kan de koppeling tussen Amerikaanse kapitaalmarkten en Europees betaalgebruik sterker worden. Stablecoinuitgevers moeten reserveactiva kopen of verkopen wanneer de vraag naar tokens verschuift. Dat kan financiële stromen versterken die buiten de eurozone worden bepaald.

Voor de ECB raakt dit aan monetair beleid. Als digitale betalingen, tokenized assets en on-chain settlement steeds meer rond dollarstablecoins draaien, wordt de euro minder vanzelfsprekend als rekeneenheid, onderpandmunt en afwikkellaag.

De zwakke plek voor Europa is dat euro-stablecoins nog nauwelijks schaal hebben. Schnabel zei dat euro-stablecoins voorlopig slechts een marginale rol spelen, terwijl USDT en USDC samen ongeveer 90% van de wereldmarkt vertegenwoordigen.

Dat maakt de Europese positie dubbel lastig. MiCAR geeft Europa een vroeg regelkader voor stablecoins, maar regels zijn niet hetzelfde als liquiditeit. De markt kiest vaak voor de munt met de grootste handelsparen, diepste reserves, meeste integraties en breedste distributie.

De ECB waarschuwde eerder al dat voorstellen om euro-stablecoins te stimuleren risico’s kunnen opleveren voor banken en financiële stabiliteit. Reuters meldde in mei dat de ECB terughoudend staat tegenover ideeën om liquiditeitseisen voor euro-stablecoins te versoepelen.

Europa zit daardoor in een spagaat. Te weinig euro-stablecoinactiviteit vergroot dollarafhankelijkheid. Te snelle of te ruime groei kan volgens de ECB risico’s creëren voor bankdeposito’s en monetair beleid.

Schnabel wees maandag ook op de link tussen stablecoins en banken. Stablecoins lijken volgens haar op sommige punten op geldmarktfondsen, omdat zij buiten het traditionele bankwezen opereren en spaargeld kunnen wegtrekken uit gewone deposito’s.

Onder MiCAR moeten stablecoinuitgevers reserves aanhouden, waaronder bankdeposito’s. Voor Europese uitgevers geldt minimaal 30% van de reserves in bankdeposito’s, oplopend naar 60% voor significante stablecoins. Dat bindt stablecoins deels terug aan het banksysteem, maar maakt banken ook gevoeliger voor verschuivingen in stablecoinreserves.

De ECB ziet dus twee kanten. Stablecoins kunnen deposito’s bij banken wegtrekken. Tegelijk kunnen reservevereisten stablecoinuitgevers juist grote bankdepositohouders maken.

Voor banken is dat geen theoretisch risico. Als stablecoinvraag snel stijgt of daalt, kunnen reservebewegingen doorwerken in liquiditeit en funding.

De ECB presenteert niet alleen risico’s. Het rapport wijst ook op Europese infrastructuur als antwoord. Het Eurosystem werkt aan verdere internationale koppelingen van TIPS, het Europese instant-betalingssysteem, en blijft de digitale euro voorbereiden.

Volgens het rapport kan een digitale euro helpen om de monetaire soevereiniteit van Europa in een digitale wereld te beschermen, mits de benodigde EU-wetgeving wordt aangenomen. De ECB heeft eerder aangegeven dat uitgifte vanaf 2029 mogelijk zou kunnen worden als het wetgevingstraject tijdig wordt afgerond. Reuters meldde in februari dat de invoering van de digitale euro voor banken naar schatting €4 miljard tot €6 miljard aan kosten over vier jaar kan meebrengen.

Daarmee wordt de digitale euro niet alleen een betaalproject. Het is ook een strategisch antwoord op dollarstablecoins, buitenlandse betaalnetwerken en private geldlagen.

Voor de ECB is de vraag niet of digitale betalingen groeien. De vraag is of die groei verankerd blijft in euro-infrastructuur en centralebankgeld.

Voor Nederlandse en Belgische lezers is de inzet helder. Stablecoins zijn niet langer alleen handelsgeld voor cryptobeurzen. Ze worden steeds vaker gebruikt of getest voor remittances, merchantbetalingen, treasury, settlement en tokenized finance.

Als die nieuwe rails vooral op dollars draaien, krijgt de dollar een sterkere digitale distributielaag. Dat raakt ook Europa, zelfs als eurogebruikers zelf geen dollarrekening openen.

De ECB waarschuwt daarom niet tegen innovatie op zichzelf. Zij waarschuwt tegen een digitale geldlaag waarin Europese gebruikers, banken en bedrijven afhankelijker worden van dollarstablecoins dan van euro-infrastructuur.

Dat maakt het nieuwe rapport belangrijk. Stablecoins zijn voor Frankfurt geen randverschijnsel meer. Ze raken aan de internationale positie van de euro, de autonomie van Europese betalingen en de werking van monetair beleid.

De conclusie is nuchter. Europa heeft met MiCAR regels gebouwd, maar daarmee nog geen sterke euro-stablecoinmarkt of digitale euro-infrastructuur op schaal. Zolang de markt rond USDT, USDC en andere dollarstablecoins draait, blijft de ECB stablecoins lezen als een monetair machtsdossier.