ECB: meer dan 90% van direct gecontroleerde banken gebruikt AI
Meer dan 90% van de banken die de ECB rechtstreeks controleert, gebruikt al kunstmatige intelligentie. Bij 85% is zelfs generatieve AI onderdeel van de activiteiten.
Tegelijk schuift dezelfde bankensector verder richting digitale assets. Ongeveer een derde van de banken onder Europees toezicht werkt met toepassingen zoals tokenisatie en bewaring van crypto-assets.
AI is bij grote banken geen experiment meer
De cijfers komen uit toezichtdata die Claudia Buch op 22 september presenteerde in Amsterdam.
De voorzitter van de Supervisory Board van de ECB sprak tijdens de jaarlijkse conferentie van de Foreign Bankers’ Association of the Netherlands.
Meer dan 90% van de rechtstreeks gecontroleerde banken integreert AI in zijn activiteiten.
85% gebruikt generatieve AI.
De belangrijkste toepassing ligt volgens de ECB bij risicobeheersing. Zo gebruikt 64% AI voor het bestrijden van fraude en cybercriminaliteit.
Ook klantenservice en kredietbeoordeling behoren tot de belangrijke toepassingen.
Banken draaien uiteindelijk op informatie
Dat verklaart waarom AI juist bij banken zo snel terrein wint.
Een bank moet voortdurend voorspellingen maken. Kan een klant zijn lening terugbetalen? Hoeveel liquiditeit is morgen nodig? Wat is onderpand werkelijk waard?
Buch wijst erop dat banken traditioneel voordeel halen uit de hoeveelheid informatie die zij via verschillende financiële diensten verzamelen.
AI kan enorme datasets sneller verwerken en patronen vinden die mensen moeilijker zien.
Daarmee kan technologie dat oude informatievoordeel versterken.
Maar nieuwe partijen kunnen met dezelfde gereedschappen ook delen van dat voordeel afpakken.
Een derde werkt al met digitale assets
Voor de cryptosector zit het opvallendste ECB-cijfer ergens anders.
Ongeveer een derde van de banken onder ECB-toezicht rapporteert activiteiten met digitale assets.
Buch noemt daarbij specifiek tokenisatie en crypto-custody.
Dat betekent niet dat een derde van de Europese banken plotseling Bitcoin of Ethereum aan klanten verkoopt.
De categorie is veel breder.
Een bank kan bijvoorbeeld effecten tokeniseren, digitale assets bewaren of experimenteren met financiële claims die op een distributed ledger worden geregistreerd.
30% plant getokeniseerde deposito's
Daar wordt het concreter.
Volgens Buch is ongeveer 30% van de banken onder ECB-toezicht van plan deposito's te tokeniseren.
Circa 20% heeft plannen om e-money tokens uit te geven. Sommige banken werken aan beide vormen. De daadwerkelijke activiteit is volgens de ECB vooralsnog beperkt.
Een getokeniseerd deposito blijft in de basis bankgeld.
De klant houdt een claim op zijn bank, alleen wordt die claim ook geregistreerd via een gedeeld digitaal register.
De juridische verhouding tussen klant en bank hoeft volgens Buch daardoor niet te veranderen.
Banken kiezen meestal gesloten netwerken
Hier ontstaat een belangrijk verschil met veel crypto.
Banken gebruiken voor getokeniseerde deposito's vooral permissioned netwerken. Alleen geïdentificeerde en toegelaten partijen kunnen daar deelnemen en transacties valideren.
Publieke blockchains werken anders.
Daar kan deelname veel opener zijn.
Veel grote stablecoins circuleren juist op zulke publieke netwerken.
Banken nemen dus wel technieken uit de cryptowereld over, maar niet noodzakelijk het open model waarop veel crypto is gebouwd.
Stablecoins raken rechtstreeks aan bankdeposito's
Buch besteedde daarom afzonderlijk aandacht aan stablecoins.
De huidige vraag wordt volgens haar nog sterk gedreven door handel in crypto-assets zoals bitcoin en ether. Ook in landen met zwakke nationale valuta en hoge inflatie spelen stablecoins een rol.
Het overgrote deel is gekoppeld aan de Amerikaanse dollar.
Voor banken wordt het interessant wanneer klanten hun geld niet langer als traditioneel deposito aanhouden, maar in stablecoins stoppen.
Dat kan de samenstelling van bankfinanciering veranderen.
Geld hoeft daarvoor niet eens uit banken te verdwijnen
De constructie is subtieler dan een simpele bankrun richting crypto.
Onder Europese regels moeten uitgevers van bepaalde stablecoins een deel van hun reserves als deposito bij kredietinstellingen aanhouden.
Buch wijst erop dat daardoor geld binnen het banksysteem kan blijven, maar van relatief stabiele retaildeposito's kan verschuiven naar mogelijk beweeglijkere wholesale-deposito's.
Dat kan gevolgen hebben voor de stabiliteit van de financiering van banken.
De ECB zegt daarmee niet dat stablecoins nu al een systeemprobleem vormen.
Het toezicht kijkt naar wat er gebeurt wanneer het gebruik veel groter wordt.
Banken hebben één voordeel dat stablecoins missen
Buch verwacht niet dat stablecoins bankdeposito's eenvoudig volledig verdringen.
Banken zitten namelijk binnen een publiek vangnet.
Spaargeld valt onder depositobescherming, banken staan onder zwaar toezicht en zij hebben toegang tot centralebankgeld.
Een private token heeft die positie niet automatisch.
Juist daarom proberen banken delen van de voordelen van tokens over te nemen zonder de juridische eigenschappen van een bankdeposito los te laten.
Getokeniseerde deposito's zijn daar een duidelijk voorbeeld van.
Pontes ging één dag voor Buchs speech live
Ook het Eurosysteem zelf beweegt mee.
Buch wees erop dat Pontes op 21 september live ging, één dag voor haar toespraak.
Pontes maakt het mogelijk om transacties in getokeniseerde financiële assets af te wikkelen in centralebankgeld. Mogelijke toepassingen zijn onder meer obligaties, commercial paper, beleggingsfondsen, repo's en onderpandbeheer.
Daarmee hoeven banken tokenisatie niet te combineren met een volledig private settlementvorm.
Zij kunnen nieuwe digitale systemen bouwen terwijl de uiteindelijke geldafwikkeling gekoppeld blijft aan de centrale bank.
AI verandert tegelijk de kredietmachine
Aan de andere kant van de bankbalans speelt AI.
Volgens Buch kan AI kredietportefeuilles sneller analyseren, wanbetalingsrisico's beter helpen inschatten en monitoring verbeteren.
Maar zij trekt ook een grens.
AI kan menselijk oordeel volgens haar niet volledig vervangen. Beslissingen over risico, uitzonderlijke klanten en kwalitatieve informatie zijn niet eenvoudig terug te brengen tot statistische berekeningen.
Daar komt het gevaar van vooringenomen modellen bij.
Als historische data scheef zijn, kan een model dezelfde patronen herhalen of zelfs versterken.
Twee derde werkt met externe technologiepartijen
Een tweede risico zit buiten de bank zelf.
Ongeveer twee derde van de banken in de eurozone heeft samenwerkingsafspraken met externe aanbieders, die volgens Buch vaak buiten de Europese Unie gevestigd zijn.
Dat geeft banken snel toegang tot cloudcapaciteit en geavanceerde technologie.
Het creëert ook afhankelijkheid.
Wanneer tientallen banken voor belangrijke processen op dezelfde kleine groep leveranciers vertrouwen, kan een probleem bij één aanbieder veel instellingen tegelijk raken.
De ECB kijkt daarom niet alleen naar de veiligheid van één individuele bank.
Ook gedeelde afhankelijkheden krijgen aandacht.
AI-agents maken bevoegdheden belangrijker
Buch noemt AI-agents expliciet als nieuwe reden om grenzen rond besluitvorming goed vast te leggen.
Dat sluit aan op een bredere ontwikkeling.
Een AI-systeem dat alleen analyses maakt, heeft een ander risicoprofiel dan een agent die daadwerkelijk acties kan uitvoeren.
Zodra software zelfstandig betalingen kan voorbereiden, klantgegevens kan verwerken of systemen kan aanpassen, draait veiligheid ook om bevoegdheden.
Wie mag wat goedkeuren?
Welke actie vereist een mens?
En wie blijft verantwoordelijk wanneer een model een fout maakt?
De ECB is daar duidelijk over: banken kunnen die verantwoordelijkheid niet afschuiven op een model of externe leverancier.
AI en crypto worden onderdeel van dezelfde bank
Daarmee vertellen de cijfers uit Amsterdam een groter verhaal.
AI zit al bij vrijwel alle rechtstreeks gecontroleerde ECB-banken.
Een derde werkt daarnaast met digitale assets.
Drie op de tien plannen getokeniseerde deposito's en ongeveer één op de vijf kijkt naar e-money tokens.
Dat zijn geen aparte technologische werelden meer.
Dezelfde bank die AI inzet om fraude te vinden, kan straks een getokeniseerd deposito aanbieden en digitale effecten via nieuwe Europese systemen afwikkelen.
De strijd verschuift naar de klantrelatie
Dat betekent niet dat banken automatisch volledig overstappen op publieke crypto.
Veel projecten blijven juist binnen gesloten netwerken en onder bancaire regels.
Maar het oude onderscheid tussen traditionele banken aan de ene kant en nieuwe financiële technologie aan de andere kant wordt steeds minder bruikbaar.
Banken nemen AI, tokenisatie en crypto-custody zelf op in hun producten en processen.
Daarmee verschuift de concurrentie.
De vraag is steeds minder óf financiële diensten digitaal worden.
De vraag wordt wie het geld uitgeeft, wie de regels van het netwerk bepaalt en wie uiteindelijk de relatie met de klant bezit.
Stop met te veel betalen voor je crypto. Bij de Amsterdamse exchange Finst handel je tegen de laagste tarieven van Nederland, zonder verborgen kosten.
👀 Bekijk Finst nu ›Let op: Beleggen in crypto brengt risico’s met zich mee. Handel alleen met geld dat u kunt missen.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Populair Nieuws
Loading
