117 mensen werden in Ghana uit scamcentra gehaald waar zij volgens autoriteiten gedwongen moesten werken. Tegelijk zijn in Ghana en Nigeria 28 verdachten opgepakt in een internationale operatie tegen online fraude, waaronder nepbeleggingen met
crypto.
Het Amerikaanse ministerie van Justitie maakte de resultaten op 13 oktober
openbaar. Onderzoekers identificeerden daarnaast minstens $11 miljoen aan vermogen dat mogelijk kan worden bevroren. Dat geld is nog niet automatisch terug bij slachtoffers.
Negentien arrestaties en 117 slachtoffers in Ghana
De grootste actie vond plaats in Sasaabi, nabij de Ghanese hoofdstad Accra.
Autoriteiten hielden daar negentien mensen aan en namen 303 elektronische apparaten in beslag. Daarnaast werden 117 slachtoffers van mensenhandel aangetroffen.
Zij wachten volgens het Amerikaanse ministerie op terugkeer naar Nigeria.
Meta stelt in zijn
eigen verslag van de operatie dat deze mensen tegen hun wil voor scamorganisaties moesten werken.
De slachtoffers zouden in een wooncomplex zijn vastgehouden en zowel lichamelijk als psychisch zijn mishandeld.
Dat maakt de zaak groter dan alleen online fraude. Achter sommige nepprofielen en investeringsgesprekken zitten mensen die zelf onder dwang worden ingezet.
Ook negen arrestaties in Nigeria
In Nigeria werden tijdens dezelfde actie nog eens negen verdachten opgepakt.
Daar namen autoriteiten 53 elektronische apparaten in beslag.
De operatie richtte zich op meerdere fraudemethoden. Daaronder vielen nepagenten, digitale afpersing en cryptobeleggingsfraude.
Bij die laatste vorm proberen criminelen slachtoffers eerst vertrouwen te laten opbouwen in een persoon of vermeend handelsplatform.
Daarna volgt de financiële stap.
Slachtoffers krijgen bijvoorbeeld instructies om geld naar crypto om te zetten en vervolgens naar adressen of handelsplatforms onder controle van de fraudeurs te sturen.
Crypto maakt de geldstroom snel, niet de scam geloofwaardig
De
FBI beschrijft
cryptobeleggingsfraude als een vertrouwensfraude.
Het contact kan romantisch, vriendschappelijk of zakelijk beginnen.
Pas nadat voldoende vertrouwen is opgebouwd, verschijnt de vermeende belegging.
Slachtoffers zien soms zelfs een professioneel dashboard met winstcijfers. Die getallen hoeven niets met echte handel te maken te hebben.
Ook kan een kleine opname aanvankelijk worden toegestaan om het platform geloofwaardig te laten lijken.
De grotere stortingen volgen daarna.
Een transactie naar een crypto-
wallet kan technisch gewoon geldig zijn terwijl het verhaal achter die betaling volledig frauduleus is.
Meta verwijdert 3,7 miljoen accounts, pagina’s en groepen
De operatie speelde zich daarom niet alleen af in woningen en kantoren.
Techbedrijven probeerden tegelijk de online kanalen af te breken waarmee slachtoffers werden benaderd.
Meta meldt dat het meer dan 3,7 miljoen accounts, pagina’s en groepen van Facebook en Instagram heeft verwijderd.
Veel van die profielen deden zich volgens het bedrijf voor als mensen uit de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk.
De deelnemers deelden bovendien informatie over meer dan dertig vermoedelijke scamcentra.
Onder de betrokken bedrijven zaten onder meer Coinbase, Binance, Microsoft, Google, Meta en andere technologie- en blockchainbedrijven.
De Britse National Crime Agency bracht de verschillende partijen vanaf 6 oktober in Londen samen.
Daar konden rechercheurs en bedrijven informatie uit verschillende systemen naast elkaar leggen.
Coinbase zegt ruim $415.000 aan verliezen te hebben voorkomen
Coinbase meldde tijdens de actie meer dan 65 actieve scamslachtoffers te hebben geïdentificeerd.
Volgens Meta voorkwam de exchange daarmee meer dan $415.000 aan mogelijke verliezen.
Dat bedrag moet zorgvuldig worden gelezen.
Het gaat om betalingen die volgens de betrokken partijen zijn tegengehouden voordat het geld verloren ging.
Het is dus geen bedrag dat na een voltooide diefstal alsnog werd teruggevonden.
Dat onderscheid is belangrijk bij cijfers rond fraudezaken.
Voorkomen verlies, geïdentificeerd vermogen, bevroren tegoeden en terugbetaald geld zijn vier verschillende fasen.
De $11 miljoen is nog niet veiliggesteld voor slachtoffers
Hetzelfde geldt voor het grootste geldbedrag uit de bekendmaking.
Het ministerie van Justitie spreekt over minstens $11 miljoen aan mogelijk te bevriezen vermogen.
Dat betekent dat onderzoekers geldstromen hebben geïdentificeerd waarop mogelijk actie kan worden ondernomen.
Het betekent niet dat het volledige bedrag al is bevroren.
En een bevriezing betekent vervolgens nog niet dat slachtoffers hun geld terugkrijgen.
Eerst moet worden vastgesteld welk vermogen daadwerkelijk uit misdrijven komt, wie juridisch recht heeft op dat geld en via welke procedure het kan worden teruggegeven.
Bij crypto kan analyse van een openbare
blockchain helpen om geldstromen te volgen.
Maar een zichtbaar saldo in een wallet staat daarmee nog niet onder controle van de autoriteiten.
Online accounts worden aan fysieke scamcentra gekoppeld
Precies dat was een belangrijk deel van deze operatie.
De deelnemende partijen probeerden niet alleen losse accounts te verwijderen.
Ze koppelden digitale profielen, financiële geldstromen en technische gegevens aan fysieke locaties en groepen.
Dat maakt de aanpak breder dan het blokkeren van één frauduleuze website.
Wanneer een scamorganisatie tientallen of honderden accounts gebruikt, kan één verwijderd profiel snel worden vervangen.
Een fysieke locatie, apparaten, financiële adressen en personen tegelijk raken, maakt opnieuw opbouwen lastiger.
De operatie in Ghana laat bovendien zien waarom dit ook voor mensenhandel telt.
Achter een grote hoeveelheid online fraude kan een organisatie zitten die niet alleen slachtoffers aan de voorkant maakt, maar ook werknemers onder dwang inzet.
Slachtoffers kunnen meerdere keren worden geraakt
Voor mensen die geld verliezen stopt het gevaar bovendien niet altijd bij de oorspronkelijke
scam.
De FBI waarschuwt dat slachtoffers later opnieuw kunnen worden benaderd door partijen die beloven verdwenen crypto terug te halen.
Daarvoor moet eerst een vergoeding, belasting of andere betaling worden gedaan.
Ook dat kan fraude zijn.
Dezelfde emotie wordt opnieuw gebruikt: dit keer niet hebzucht of vertrouwen, maar de hoop verloren geld terug te krijgen.
Daarom adviseert de FBI slachtoffers geen extra bedragen over te maken wanneer een vermeend platform ineens belastingen of kosten vraagt voordat geld kan worden opgenomen.
De operatie raakt mensen, accounts én geldstromen
De cijfers van 13 oktober beschrijven daardoor drie verschillende resultaten.
Er zijn 28 arrestaties verricht. In Ghana zijn 117 mensenhandelslachtoffers aangetroffen. En bedrijven en opsporingsdiensten hebben miljoenen accounts verwijderd en nieuwe financiële sporen gevonden.
De $11 miljoen is daarbij nog het onzekerste cijfer.
Dat vermogen kan mogelijk worden bevroren, maar moet daarna nog juridisch worden gekoppeld aan misdrijven en rechthebbenden.
Voor slachtoffers is uiteindelijk niet de hoeveelheid getraceerde crypto doorslaggevend.
Het telt pas echt wanneer het geld niet alleen zichtbaar wordt, maar ook kan worden veiliggesteld en teruggegeven.