AI blijft geld en aandacht uit crypto trekken, maar niet elke winnaar hoeft een pure AI-token te zijn.
Render, Akash,
NEAR,
Chainlink en
Solana zitten dichter op de lagen die AI echt nodig heeft: compute, data, agents, betalingen en snelle afwikkeling.
Het domste AI-crypto-verhaal is ook het makkelijkste: zoek een ticker met “AI” en hoop op vuurwerk. De markt wordt strenger. Een token moet uitleggen waar de vraag vandaan komt.
Compute blijft de hardste AI-schaarste.
Agents hebben wallets, data en betaalrails nodig.
Opslag en privacy krijgen meer gewicht zodra AI in bedrijven landt.
AI zoekt capaciteit, niet alleen slogans
xAI maakt de schaal van de AI-race zichtbaar.
Het bedrijf schrijft dat Colossus is verdubbeld naar 200.000 H100-GPU’s en wijst op een roadmap richting 1 miljoen GPU’s. Dat zegt meer dan duizend cryptopitches: AI draait om rekenkracht, data, geheugen, netwerken en stroom.
Europa ziet dezelfde druk, maar via een andere lens. De Europese Commissie stelt dat open-source AI kan helpen bij concurrentiekracht en digitale soevereiniteit. Open modellen, datasets en tools verlagen de afhankelijkheid van gesloten aanbieders.
Daar ligt de cryptohaak. Open netwerken kunnen nuttig zijn als AI meer keuze, verifieerbare data, payments en minder gesloten toegang nodig heeft.
Even simpel gezegd
Inference is het moment waarop een AI-model echt iets doet: antwoord geven, code schrijven, data verwerken of een agentactie uitvoeren. Hoe meer inference, hoe meer vraag naar compute, betalingen, opslag en controle.
Render en Akash zijn de zuiverste compute-plays
Render heeft de meest directe AI-link. Het netwerk zegt dat zijn decentrale GPU’s machine learning, inference, fine-tuning en generatieve AI-workflows ondersteunen. Render biedt ook API-toegang om GPU-compute programmatisch te gebruiken.
Dat maakt RENDER geen gewone “AI-munt”. Het is een gok op vraag naar GPU-capaciteit buiten klassieke cloudreuzen.
Akash zit in dezelfde hoek, maar met een andere stijl. Het netwerk laat gebruikers GPU’s huren voor modeltraining, fine-tuning en inference. Akash noemt H200-, H100- en A100-GPU’s en werkt met marktprijzen via biedingen.
Razer AI gaf Akash extra bewijs in de praktijk. Akash Homenode opende in Q1 2026 beta-signups voor eigenaren van RTX 4090’s, RTX 5090’s en RTX Pro 6000 Blackwell-GPU’s. Dat moet meer verspreide GPU-capaciteit naar AkashML brengen.
AKT heeft dus een duidelijke haak: goedkope, flexibele compute. De risico’s zijn ook helder. Bedrijven willen betrouwbaarheid, support en harde afspraken. Een markt met losse GPU-aanbieders moet dat blijven bewijzen.
NEAR en Virtuals pakken de agenthoek
NEAR noemt zichzelf “the currency of agents”. De site wijst op liquiditeit over meer dan 35 chains, confidential execution en private inference. Dat is precies de richting waar AI-agents heen bewegen: minder klikken, meer zelfstandig handelen.
NEAR AI gaat nog verder. De blog noemt private USDC-betalingen voor de NEAR AI Agent Market, confidential inference en een agentmarkt waar agents economische acties kunnen uitvoeren.
De private AI-laag is niet alleen marketing. NEAR AI Cloud laat prompts volgens de eigen uitleg draaien in Intel TDX- en NVIDIA Confidential Computing-hardware. Gebruikers krijgen een bewijs dat de berekening in veilige hardware plaatsvond.
Virtuals zit aan de wildere kant. De whitepaper noemt het protocol een on-chain ecosysteem waar autonome agents diensten leveren, omzet verdienen en onderling transacties doen. Dat is spannend, maar ook dun ijs.
VIRTUAL kan hard bewegen als agent-tokens weer aandacht krijgen. De keerzijde is net zo simpel: veel agentprojecten moeten nog bewijzen dat ze meer zijn dan een token rond een bot.
Chainlink en The Graph worden AI’s datalaag
AI-agents zijn nutteloos zonder betrouwbare data. Chainlink beschrijft blockchain-AI-convergentie als een wereld waarin agents on-chain data lezen, transacties uitvoeren en smart contracts aanroepen.
LINK profiteert niet omdat het zelf een AI-model bouwt. Het profiteert als agents prijsdata, eventdata, cross-chain berichten en verificatie nodig hebben.
The Graph heeft een even simpele rol. AI-apps moeten on-chain data kunnen vinden, ordenen en opvragen. The Graph schrijft dat Subgraphs gestructureerde data leveren via GraphQL en dat Substreams datastromen voor modeltraining en AI-platformen ondersteunen.
GRT is daarmee minder sexy dan een agent-token. Dat kan juist het punt zijn. Zonder goede data wordt elke agent een blinde trader met mooie praatjes.
Filecoin en Arweave krijgen opslag opnieuw op de kaart
AI maakt data niet kleiner. Datasets, modelversies, prompts, outputs, audittrails en trainingsgeschiedenis moeten ergens blijven.
Filecoin noemt zichzelf een betere basis voor data: vrijer van centrale controle, verifieerbaar en robuust. De 2026-strategie legt nadruk op vraag naar betaalde on-chain opslag en Filecoin Onchain Cloud.
Arweave pakt de permanente kant. ar.io schrijft dat Arweave en ar.io kunnen helpen bij verifieerbare AI-data, provenance, auditbare datasets en modelgeschiedenis.
FIL en AR hebben dus geen snelle AI-agenthaak. Ze hebben een saaiere, maar logische rol: data bewaren, bewijzen en terugvindbaar houden.
Saaier kan lonen. Als AI-regels strenger worden, telt herkomst van data meer dan een flitsende demo.
Solana en Ethereum blijven betaalrails voor agents
AI-agents die diensten afnemen, API’s gebruiken of microtaken uitvoeren, moeten kunnen betalen. Solana heeft daar een directe claim op. De eigen agentic payments-documentatie noemt micropayments in real time, minimale kosten en
x402 als vroege standaard.
Solana’s betaalpagina noemt instant settlement rond 400 milliseconden en mediane fees rond $0,001. Voor agents die vaak kleine betalingen doen, is dat precies de soort rekensom die telt.
SOL is dus geen AI-token. Het is een snelle betaal- en handelslaag die relevant wordt als agents veel on-chain acties uitvoeren.
Ethereum speelt een andere rol. De roadmap draait rond rollups, blobcapaciteit en lagere rollupkosten. Pectra verhoogde de blobtarget van 3 naar 6, met een maximum van 9, wat rollupkosten moet drukken. Fusaka voegt PeerDAS toe voor efficiëntere data availability.
ETH en layer-2’s zijn daardoor logischer voor grote DeFi, tokenisatie en settlement waar liquiditeit en ontwikkelaarstools al diep zitten. Niet snelste in alles. Wel de zwaarste basis voor veel financiële flows.
TAO, FET en VIRTUAL zijn zuiverder, maar riskanter
Bittensor blijft een van de bekendste pure AI-crypto’s. Het project beschrijft TAO als brug naar een netwerk met AI-, storage-, compute- en andere subteams onder één tokenraamwerk.
Dat is de grote belofte van TAO. De markt krijgt directe AI-blootstelling. De valkuil is dat zulke netwerken complex zijn en vaak moeilijk te waarderen.
ASI en Fetch.ai richten zich op agents. Fetch noemt Agentverse als marktplaats voor intelligente agents en spreekt over meerdere agents die samenwerken. De ASI Alliance bundelt Fetch.ai, SingularityNET en CUDOS rond een gedecentraliseerd AI-ecosysteem.
FET/ASI kan profiteren als agents weer het grote verhaal worden. De markt moet dan wel echte agentactiviteit zien, niet alleen roadmaps en naamswijzigingen.
Virtuals is nog speculatiever. De tokenisatie van agents kan snel geld trekken. Ze kan ook snel leeg lopen als omzet, gebruikers en agent-to-agent betalingen achterblijven.
Privacy wordt de onderschatte AI-laag
AI-agents krijgen gevoelige data: agenda’s, betaalgegevens, werkdocumenten, medische info, handelsregels en klantdata. Daar wil geen bedrijf los mee omgaan.
Oasis zit precies op die haak. De documentatie noemt Oasis privacy-first en beschrijft confidential smart contracts via TEEs. Data kan daar verwerkt blijven zonder dat node-operators of appbouwers die data zien.
NEAR AI gebruikt een verwante route met confidential inference. Dat maakt NEAR en ROSE interessant voor het privacythema, al blijft adoptie wisselvallig.
FIDO en Mastercard laten zien waarom dit telt. FIDO werkt aan standaarden voor agent-authenticatie en trusted delegation, omdat bestaande login- en toestemmingmodellen niet zijn gebouwd voor agents die namens mensen handelen. Mastercard lanceerde Agent Pay for Machines voor snelle, programmeerbare machinebetalingen.
De conclusie is scherp: agents hebben niet alleen geld nodig. Ze hebben toestemming, identiteit en veilige uitvoering nodig.
De sterkste AI-watchlist is breder dan AI-tokens
De schoonste watchlist begint bij RENDER en AKT. Die zitten het dichtst op compute, de schaarste waar AI het hardst om vecht.
Daarna komen NEAR en SOL. NEAR pakt agents, privacy en cross-chain gebruik. Solana pakt snelle betalingen en agentic payments.
LINK en GRT zijn de datalaag. Minder sexy, wel nodig. FIL en AR zijn opslag en provenance. ETH blijft de zware settlementlaag voor tokenisatie, DeFi en rollups.
TAO, FET/ASI en VIRTUAL zijn de pure AI-namen. Die kunnen het hardst bewegen als het narratief terugkomt. Ze kunnen ook het hardst vallen als de markt vraagt naar echte omzet, echte gebruikers en echte kostenbesparing.
Voor beleggers in Nederland en België is de les simpel. Koop geen ticker omdat er AI op geplakt zit. Kijk welke laag het project bedient: compute, data, opslag, betalingen, privacy of agents.
AI heeft geen gebrek aan praatjes. Crypto ook niet. De tokens die hieruit komen, moeten bewijzen dat ze capaciteit leveren waar AI echt voor betaalt.