AI laat criminelen geloofwaardiger doorgaan voor bank of cryptoplatform

AI maakt nepcontact namens banken en crypto-exchanges sneller en overtuigender. Politie en OM zien gestolen klantdata, LLM’s en deepfakes terug in fraude waarbij vertrouwen het eerste doelwit is.

Dat patroon staat centraal in het Cybercrimebeeld Nederland 2026. AI verandert cybercrime volgens de opsporingsdiensten niet fundamenteel. Het maakt bestaande aanvallen wel sneller, goedkoper en makkelijker op grote schaal uit te voeren.

Gestolen klantdata maakt het verhaal geloofwaardig

De aanval begint vaak niet met ingewikkelde code. Een naam, telefoonnummer, e-mailadres of IBAN kan al genoeg zijn om vertrouwen te winnen.

Criminelen combineren gegevens uit eerdere hacks met nieuw gestolen informatie. Daarmee kunnen zij een slachtoffer veel gerichter bellen, mailen of berichten.

“Ze doen zich bijvoorbeeld voor als een bank of cryptoplatform.”

Daarna volgt de druk. Er zou een verdachte transactie klaarstaan, een account zou gevaar lopen of geld moet direct naar een andere rekening.

Voor cryptogebruikers kan dezelfde truc worden gebruikt. Een fraudeur kan zich voordoen als medewerker van een crypto-exchange en vragen om een code, login of transactie naar een zogenaamd veilige wallet.

AI maakt phishing sneller schaalbaar

Het CCBN maakt daarbij een belangrijk onderscheid. Gestolen data maakt social engineering persoonlijker. AI kan vervolgens delen van de aanval automatiseren of verbeteren.

LLM’s kunnen bijvoorbeeld teksten produceren, technische kennis aanvullen en phishing ondersteunen. Politie en OM zeggen dat zij het gebruik van zulke modellen steeds vaker terugzien in strafzaken en aangiftes.

Een veroordeelde Nederlandse datahandelaar gebruikte ChatGPT volgens een opsporingsonderzoek om zijn technische mogelijkheden uit te breiden. Hij vroeg hulp bij software waarmee combinaties van gestolen gebruikersnamen en wachtwoorden automatisch konden worden gecontroleerd.

De winst voor criminelen zit dus niet alleen in betere zinnen. AI kan ook tijd besparen bij voorbereiding, selectie van slachtoffers en technische stappen.

Deepfake omzeilde controle van ABN AMRO

Een zaak bij de rechtbank Amsterdam laat zien hoe ver identiteitsfraude kan gaan.

Een 34-jarige man wist tussen maart en november 2025 in totaal 47 ABN AMRO-rekeningen op naam van anderen te openen. Hij gebruikte gemanipuleerde beelden om het identificatieproces van de bank te misleiden.

De rechtbank veroordeelde hem in juni tot 30 maanden cel, waarvan zes maanden voorwaardelijk. Een deel van de rekeningen werd later gebruikt voor bankhelpdeskfraude en het opnemen van contant geld.

Op zijn telefoon stonden bovendien zoekopdrachten waarbij hij ChatGPT vroeg naar het omzeilen van identiteitsverificatie bij banken. De deepfake zelf was geen LLM-truc, maar een andere toepassing van generatieve AI.

Bij crypto kan één fout direct geld kosten

Voor crypto is de laatste stap extra hard. Politie en OM wijzen erop dat transacties wereldwijd vrijwel direct kunnen plaatsvinden en niet zoals een bankbetaling eenvoudig kunnen worden teruggedraaid.

Dat maakt een verhaal over een “veilige wallet” gevaarlijk. Zodra een slachtoffer zelf crypto verstuurt, is er geen bank die de betaling met één telefoontje blokkeert.

Wie zelf crypto bewaart, moet ook extra voorzichtig zijn met de wallet. Een seed phrase geeft toegang tot de tegoeden. Wie die woorden bemachtigt, hoeft de oorspronkelijke telefoon of hardware wallet niet te hebben.

Crypto laat tegelijk ook sporen achter. Bij veel openbare blockchains blijven transacties zichtbaar, waardoor opsporingsdiensten geldstromen later kunnen analyseren. Politie en OM willen daarom meer capaciteit inzetten om cryptostromen vroeg in onderzoeken te volgen.

Drie controles voordat je handelt

Voor gebruikers verandert AI vooral één regel: een professioneel klinkend bericht bewijst niets.

• Open de bank- of exchange-app zelf. Gebruik niet de link uit een onverwacht bericht.
• Deel nooit een seed phrase, private key of verificatiecode met een helpdeskmedewerker.
• Wordt gevraagd crypto naar een “veilige” wallet te sturen? Stop en controleer het verzoek via een officieel kanaal.

Ook screenshots van herstelzinnen vormen een risico. CryptoBenelux schreef eerder hoe malware afbeeldingen kan scannen op seed phrases en zo toegang tot een crypto-wallet kan krijgen.

Oude beveiligingsregels blijven werken

AI maakt fraude overtuigender, maar dat betekent niet dat bestaande beveiliging nutteloos wordt.

Het NCSC schrijft dat generatieve AI onderdelen van digitale aanvallen kan automatiseren of verbeteren. Tegelijk blijven bestaande beveiligingsmaatregelen effectief tegen veel van deze aanvallen.

De zwakke plek verschuift daarmee niet volledig naar technologie. Een geloofwaardige stem, correcte persoonsgegevens en een dringende boodschap kunnen genoeg zijn om iemand zelf de deur te laten openen.

Voor bank- en cryptofraude wordt dat de lastigste test: niet meer herkennen of een bericht netjes geschreven is, maar controleren wie er werkelijk aan de andere kant zit.