VN koppelt blockchain aan AI om pensioenfraude en deepfakes te stoppen
Een overleden pensioengerechtigde moet niet digitaal kunnen blijven bestaan. Het VN-pensioenfonds UNJSPF koppelt daarom blockchain, gezichtsbiometrie en AI aan één jaarlijkse controle: bewijs dat de juiste persoon nog leeft.
Volgens UNJSPF heeft het volledige systeem tot dusver iedere ontdekte fraudepoging onderschept. Een onafhankelijke beveiligingstest laat tegelijk zien waarom die claim zorgvuldig moet worden gelezen.
Eén afzonderlijk geteste biometrische laag liet bij zwaardere aanvallen namelijk 4,3% door. Extra controles moeten voorkomen dat zo'n aanval uiteindelijk ook tot een pensioenbetaling leidt.
Een selfie moet bewijzen dat iemand nog leeft
De techniek heet Digital Certificate of Entitlement, afgekort DCE. Gepensioneerde VN-medewerkers en andere begunstigden gebruiken de mobiele app voor hun jaarlijkse proof of life.
Zo'n controle bepaalt of iemand nog recht heeft op pensioen. UNJSPF gebruikt daarvoor gezichtsherkenning, liveness-detectie en andere controles.
De AI moet daarbij niet alleen vaststellen of het juiste gezicht verschijnt. Software controleert ook of er daadwerkelijk een levend persoon voor de camera zit.
Dat verschil wordt steeds belangrijker door deepfakes. Een foto of video van iemand is steeds eenvoudiger digitaal na te maken.
UNJSPF en het United Nations International Computing Centre beschrijven in hun technische whitepaper hoe AI wordt ingezet tegen zulke manipulatie.
Blockchain bewaart het gezicht niet
Hier zit een belangrijk privacyverschil.
Foto's en biometrische kenmerken worden niet simpelweg op een blockchain gezet. De verwerking van de biometrische afdruk gebeurt volgens het technische ontwerp lokaal op de smartphone.
De ledger bewaart onder meer cryptografische sleutels en verificatiebewijzen. Daarmee kan later worden gecontroleerd of een digitaal bewijs geldig is.
Wie de basis daarvan wil begrijpen, kan bij CryptoBenelux meer lezen over distributed ledger technology.
Het systeem gebruikt een permissioned blockchain. Alleen toegelaten partijen kunnen dus een rol binnen het netwerk krijgen.
Dat wijkt sterk af van publieke netwerken zoals Ethereum. Daar kan in principe iedereen transacties versturen en zelf software op het netwerk gebruiken.
Er is bij het VN-systeem ook geen cryptomunt nodig. Blockchain dient hier als controlelaag voor digitale identiteit.
Hyperledger Indy en Aries zitten onder de motorkap
UNJSPF bouwde het systeem met twee raamwerken uit het Hyperledger-ecosysteem: Indy en Aries.
Hyperledger Indy beheert de gedistribueerde identiteitsgegevens en cryptografische bewijzen. Aries regelt protocollen waarmee digitale identiteitsgegevens tussen partijen kunnen worden uitgewisseld en gecontroleerd.
Daarbij gebruikt het systeem zogeheten Verifiable Credentials. Dat zijn digitaal ondertekende bewijzen waarvan de echtheid cryptografisch kan worden gecontroleerd.
Het idee achter blockchain speelt hier dus een andere rol dan bij cryptohandel. De technologie registreert niet wie hoeveel tokens bezit, maar helpt bewijzen controleren.
Deepfake-detectie is niet waterdicht
Juist daar wordt de beveiligingstest interessant.
BixeLab onderzocht onderdelen die zogenoemde presentation attacks moeten tegenhouden. Daarbij probeert een aanvaller bijvoorbeeld een foto, opname, masker of gemanipuleerd beeld aan de camera te voeren.
Bij een categorie zwaardere aanvallen kwam 4,3% door de afzonderlijk geteste detectielaag.
Dat percentage betekent niet dat 4,3% van zulke aanvallen automatisch het volledige VN-systeem passeert. De test keek naar een onderdeel van de verificatie en niet naar alle controles samen.
4,3% door één detectielaag is iets anders dan 4,3% succesvolle pensioenfraude.
UNJSPF gebruikt voor bepaalde gevallen ook videogesprekken met menselijke controle. Die extra laag viel buiten de betreffende biometrische test.
De claim dat tot nu toe iedere ontdekte fraudepoging door het complete proces werd gestopt, komt bovendien van het pensioenfonds zelf. Het is dus een operationele uitspraak, geen bewijs dat iedere toekomstige aanval wordt tegengehouden.
Het probleem bestond al lang voor deepfakes
De technologie richt zich op een fraudevorm die veel ouder is dan AI.
UNJSPF moet jaarlijks bepalen of iedere begunstigde nog leeft en recht houdt op betalingen. Dat gebeurt voor voormalige VN-medewerkers en andere rechthebbenden verspreid over meer dan 190 landen en gebieden.
Voorheen draaide dat proces zwaar op papieren formulieren en internationale post.
Dat gaf vertraging, maar creëerde ook ruimte voor misbruik. Een pensioen kan bijvoorbeeld blijven doorlopen wanneer een overlijden niet correct wordt gemeld.
De DCE wordt sinds 2021 gebruikt om dat proces digitaal uit te voeren. De officiële whitepaper beschrijft hoe biometrie, AI, geolocatie en blockchain daarbij samenkomen.
Meer dan 60% gebruikt digitale controle
DCE is niet meer alleen een kleine test.
UNJSPF meldde in 2026 dat meer dan 60% van de gepensioneerden en begunstigden hun levensbewijs digitaal kon indienen.
Begin februari hadden al 36.310 mensen hun digitale certificaat voor 2026 afgerond. Dat was op dat moment 49,1% van alle begunstigden.
Niet iedereen beschikt over een geschikte smartphone. Daarom heeft UNJSPF samen met UNDP kiosken ingericht op 18 VN-locaties.
De papieren route blijft eveneens bestaan. UNJSPF verstuurt nog steeds fysieke Certificates of Entitlement naar mensen die de digitale methode niet gebruiken.
VN kijkt al verder dan pensioenen
De techniek kan uiteindelijk verder gaan dan alleen pensioencontrole.
Tijdens het WSIS Forum werd DCE gepresenteerd als voorbeeld voor bredere digitale identiteit binnen het VN-systeem. Het pensioenfonds beschrijft de toepassing zelf als een model dat ook door andere organisaties kan worden gebruikt.
Dat maakt deze toepassing ook relevant voor de cryptosector.
Jarenlang draaide het debat rond blockchain vooral om munten, handel en financiële toepassingen. Hier gebruikt een grote internationale organisatie dezelfde technische familie voor een heel ander doel.
De ledger hoeft niet te weten hoe een gepensioneerde eruitziet. Hij moet kunnen bewijzen dat de identiteitscontrole klopt.
Deepfakes maken dat onderscheid alleen maar belangrijker. Want zodra een gezicht kan worden nagemaakt, verschuift de strijd van zien wie iemand is naar cryptografisch en biometrisch bewijzen dat die persoon echt aanwezig is.
Stop met te veel betalen voor je crypto. Bij de Amsterdamse exchange Finst handel je tegen de laagste tarieven van Nederland, zonder verborgen kosten.
👀 Bekijk Finst nu ›Let op: Beleggen in crypto brengt risico’s met zich mee. Handel alleen met geld dat u kunt missen.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Populair Nieuws
Loading
