Slachtoffers zagen winst op hun scherm, stortten steeds meer geld en ontdekten pas bij een opnameverzoek dat het geld niet terugkwam. Turkse autoriteiten hebben 191 verdachten opgepakt in een internationaal fraudeonderzoek rond nepbeleggingen in forex en
crypto.
Volgens het Openbaar Ministerie in Istanbul werd meer dan $3 miljard van slachtoffers buitgemaakt. België staat expliciet tussen de landen waarop het netwerk zich volgens onderzoekers intensief richtte.
Van advertentie naar nepbelegging
De operatie vond plaats in Istanbul en Muğla en richtte zich op bedrijven die zich voordeden als callcenters, adviesbureaus en toerismebedrijven.
Via sociale media, zoekmachines en websites verschenen advertenties voor beleggingen in forex en crypto. Daarbij werden in korte tijd hoge opbrengsten beloofd.
Wie persoonsgegevens achterliet, belandde volgens de aanklagers in een CRM-systeem.
Daar werden potentiële slachtoffers verdeeld op basis van nationaliteit en taal. Vervolgens nam een medewerker die hun taal sprak contact op.
De fraude was daarmee geen massamail die toevallig iemand moest raken.
Het proces was ingericht als een verkooporganisatie.
Scherm liet winst zien die niet bestond
Tijdens gesprekken kregen slachtoffers namen van handelsplatforms voorgeschoteld, waaronder Inefex, Quantum AI, Algo Education en Exentral-Int.
Volgens het Turkse onderzoek konden verdachten de gegevens op die platforms zelf aanpassen.
Daarmee ontstond een simpel maar effectief mechanisme.
Een slachtoffer stort geld. Het scherm laat vervolgens winst zien. Die winst moet vertrouwen creëren en de gebruiker overtuigen om een groter bedrag over te maken.
Pas wanneer iemand zijn geld wilde opnemen, veranderde het verhaal.
Accounts zouden zijn geblokkeerd. Voor het opheffen van die blokkade moest extra geld worden gestort of zogenaamd eerst belasting worden betaald.
Ook die betaling verdween volgens onderzoekers.
Geld ging naar bankrekeningen en cryptowallets
Het geïnvesteerde geld werd volgens het OM niet gebruikt voor de beleggingen die slachtoffers op hun scherm zagen.
Bedragen gingen naar buitenlandse bankrekeningen en
cryptowallets die met het netwerk in verband worden gebracht.
Dat maakt de rol van crypto in deze zaak belangrijk om goed af te bakenen.
Het onderzoek draait niet om een gehackte blockchain of een fout in Bitcoin. Crypto werd volgens justitie onder meer gebruikt als betaal- en opslagroute binnen een klassieke vorm van beleggingsfraude.
Ook tegoeden bij
exchanges zijn tijdens de operatie geblokkeerd.
Belgische slachtoffers expliciet in beeld
Voor de Benelux is vooral de lijst met doelwitten opvallend.
De aanklagers noemen inwoners van onder meer Maleisië, de Verenigde Arabische Emiraten, Rusland, Singapore, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië, Ierland, China, Zwitserland, België, Zweden en Zuid-Korea.
Israëlische en Amerikaanse burgers zouden juist buiten de doelgroep zijn gehouden.
Via Interpol en Europol zijn volgens de Turkse autoriteiten aangiften en verklaringen van honderden slachtoffers verzameld en aan de onderzoeksdossiers toegevoegd.
Hoeveel Belgische slachtoffers daarbij precies zitten, is niet bekendgemaakt.
Werknemers kregen nepidentiteit en codenaam
Ook intern werd veel gedaan om de operatie af te schermen.
Callcentermedewerkers kregen volgens het onderzoek trainingen en codenamen. Voor gesprekken met slachtoffers moesten zij een fictieve achtergrond kunnen presenteren.
Daar konden verzonnen studies aan prestigieuze universiteiten onderdeel van zijn.
Sollicitanten zouden daarnaast met een leugendetector zijn getest om mogelijke banden met politiediensten te ontdekken. Telefoons waren op de werkvloer verboden en ook het spreken van Hebreeuws zou binnen de kantoren niet zijn toegestaan.
Volgens Turkse onderzoekers werd de organisatie geleid door Israëlische staatsburgers. Dat is een verdenking binnen een lopend strafrechtelijk onderzoek en geen rechterlijk vastgesteld feit.
Arrestatiecijfer liep gedurende de dag op
Over de operatie verschenen vrijdag verschillende aantallen.
Een latere verklaring van het Openbaar Ministerie in Istanbul bracht het aantal aangehouden verdachten op 191.
De zoektocht naar de overige verdachten loopt door.
In totaal werden volgens de latere cijfers 286 adressen onderzocht die waren gekoppeld aan 29 bedrijven en 44 vermeende callcenters.
Meer dan $3 miljard van slachtoffers
Ook financieel zijn de aantallen uitzonderlijk groot.
Het OM stelt dat de organisatie in twee jaar ongeveer 13 miljard Turkse lira aan transacties draaide die vermoedelijk samenhingen met onder meer salarissen en kantoorkosten.
De vermeende opbrengst die rechtstreeks bij slachtoffers vandaan kwam, lag volgens onderzoekers boven $3 miljard.
Dat geld zou deels op buitenlandse bankrekeningen en in cryptowallets zijn gehouden.
Autoriteiten legden beslag op vastgoed en andere bezittingen. Ook bankrekeningen, betaalaccounts en cryptoactiva van verdachten en bedrijven werden geblokkeerd.
Nepwinst blijft het gevaarlijkste verkoopmiddel
De techniek achter deze fraude was uiteindelijk eenvoudiger dan de omvang doet vermoeden.
Slachtoffers kregen een professioneel handelsdashboard te zien en zagen hun saldo oplopen. Daardoor leek de beloofde belegging werkelijk te bestaan.
Maar een winstcijfer op een website bewijst niets wanneer de partij achter die website ook het cijfer controleert.
Juist dat maakt dit soort fraude gevaarlijk.
De eerste storting hoeft niet eens groot te zijn. De echte buit ontstaat wanneer een slachtoffer door fictieve winst wordt overtuigd steeds verder bij te storten.
Bij dit netwerk gebeurde dat volgens Turkse justitie wereldwijd — en ook Belgische beleggers kwamen op de bellijst terecht.