Rotterdamse raad zet Knaken opnieuw op tafel na miljoenentekort

Zeven miljoen euro aan klanttegoeden zou ontbreken. Klanten konden niet meer bij hun accounts. En twee maanden later ligt Knaken opnieuw op tafel in de Rotterdamse gemeenteraad.

Op de agenda van de Actualiteitenraad van 3 september stond donderdag het punt ‘Daar gaan je knaken’. Raadslid Geert Koster vroeg de actualiteit aan. Het onderwerp was doorgeschoven vanuit de vergadering van 2 juli. Ook toen was het al uitgesteld, vanaf 4 juni.

Dat maakt Knaken allang geen gewone lokale faillissementszaak meer. Het Rotterdamse cryptobedrijf zit midden in een dossier over verdwenen klantgeld, toezicht en een strafrechtelijk onderzoek.

Bij Knaken konden klanten euro's omzetten naar cryptomunten en crypto laten bewaren. Denk aan activa zoals Bitcoin, waarbij een klant de bewaring kan uitbesteden aan een handelsplatform.

Precies daar ging het mis. De rechtbank Rotterdam verklaarde Knaken Cryptohandel B.V. en de gelieerde Stichting Knaken Payments op 16 juli failliet. De zaak kwam niet van een gewone schuldeiser, maar van het Openbaar Ministerie.

Volgens het OM ontbreekt ongeveer €7 miljoen aan tegoeden van klanten. Die klanten konden daar zelf moeilijk zicht op krijgen, omdat Knaken hun toegang tot het handelsplatform had geblokkeerd.

De rechtbank stelde bovendien vast dat sprake was van een aanzienlijk dekkingstekort. Klanten hadden te weinig informatie om hun eigen rechtspositie goed te bepalen.

“Er is dus veel geld van klanten verdwenen zonder dat duidelijk is hoe dat kan zijn gebeurd.”

Dat is de harde breuk in dit dossier. Een saldo in een app zegt weinig wanneer de gebruiker niet kan controleren of opnemen wat daarachter hoort te staan.

Het faillissement staat los van een tweede spoor. De FIOD onderzoekt mogelijke strafbare feiten.

Op 29 juni vonden meerdere doorzoekingen plaats. Daarbij werden digitale gegevensdragers meegenomen en werd beslag gelegd op vermogen van de onderneming. Er werden geen personen aangehouden.

De aanleiding lag mede bij signalen van de AFM en een aangifte van de toezichthouder. Het OM houdt het strafrechtelijke onderzoek gescheiden van zijn civiele rol rond het faillissementsverzoek.

Dat onderscheid telt. De curator onderzoekt wat er in de failliete boedel zit en wat schuldeisers kunnen terugkrijgen. Het strafrechtelijke team kijkt naar mogelijke strafbare feiten.

Ook het vergunningendossier snijdt diep.

Volgens het Openbaar Ministerie had Knaken voor zijn cryptodiensten een vergunning van de AFM nodig. Die vergunning kreeg het bedrijf niet. Knaken stelde daarom met zijn activiteiten te zijn gestopt en bezig te zijn met de afwikkeling.

Juist over die afwikkeling sloeg het OM alarm. Het vreesde dat klanten ernstige financiële gevolgen konden ondervinden en vroeg daarom het faillissement in het openbaar belang aan.

Dat raakt rechtstreeks aan MiCA. Onder de Europese cryptoregels moeten aanbieders van cryptoactivadiensten beschikken over een vergunning of geldige notificatie wanneer hun diensten daaronder vallen.

Voor Nederlandse aanbieders die nog onder het oude overgangsregime vielen, eindigde die overgang op 30 juni 2025. Het AFM-register voor cryptopartijen laat zien welke partijen via Nederland of een andere EU-toezichthouder toestemming hebben voor hun vermelde diensten.

Voor gebruikers draait de zaak daarmee om meer dan één verdwenen cryptobedrijf.

Wie munten bij een broker of exchange laat staan, vertrouwt de bewaring toe aan een tussenpartij. Die partij beheert dan in veel gevallen de technische toegang tot de activa.

Bij een eigen cryptowallet ligt dat anders. Wie zelf de privésleutels beheert, is niet afhankelijk van een handelsplatform om toegang tot het walletadres te krijgen.

Zelfbeheer brengt weer andere risico's mee. Een verloren privésleutel of herstelzin kan eveneens betekenen dat geld definitief onbereikbaar wordt. Het punt is dus niet dat één bewaarmethode altijd veilig is, maar dat gebruikers moeten weten wie de sleutels en toegang beheert.

Voor Rotterdam ligt het extra gevoelig. Knaken was een lokale onderneming, maar de gevolgen raken consumenten die mogelijk grote bedragen niet meer kunnen bereiken.

De gemeenteraad kan niet bepalen hoeveel oud-klanten terugkrijgen. Dat ligt bij curator mr. C.F.W.A. Hamm en de verdere juridische afhandeling. De politieke behandeling legt wel een andere vraag bloot: wat kunnen lokale overheden doen wanneer een financieel bedrijf uit hun stad in zwaar weer terechtkomt?

Voor klanten blijft de uitkomst voorlopig onzeker. De rechtbank heeft vastgesteld dat Knaken onvoldoende vermogen heeft om iedereen volledig te betalen. Hoe groot de uiteindelijke uitkering wordt, hangt af van wat de curator aantreft en kan terughalen.

En boven dat faillissement blijft nog één bedrag hangen: de €7 miljoen die volgens het OM aan klanttegoeden ontbreekt.