Nieuw Belgisch Strafwetboek geeft cryptodossiers een vernieuwd witwaskader
België heeft sinds 1 september een volledig nieuw Strafwetboek. Voor cryptodossiers springt vooral artikel 502 eruit: geld uit misdrijven bewaren, verplaatsen, omzetten of verhullen kan onder witwassen vallen.
Crypto wordt nergens als aparte categorie genoemd.
Dat hoeft ook niet. Als criminele opbrengsten in Bitcoin, stablecoins of andere tokens terechtkomen, draait de strafzaak om de herkomst van die waarde en wat iemand ermee deed.
België vervangt Strafwetboek uit 1867
Daarmee vervangt België een wetboek waarvan de kern uit 1867 stamde.
De hervorming voert onder meer een nieuw systeem met acht strafniveaus in en herschikt de nummering van strafbare feiten.
Witwassen is dus niet plotseling een nieuw misdrijf.
Wel staat het vanaf nu in een nieuw juridisch raamwerk met een eigen artikel en nieuwe strafsystematiek.
Artikel 502 omschrijft drie vormen van witwassen
Het nieuwe artikel 502 kijkt naar verschillende handelingen met opbrengsten uit misdrijven.
Daaronder valt het opzettelijk verwerven, bewaren, beheren of bezitten van zulke vermogensvoordelen wanneer de dader de herkomst kende of moest kennen.
Ook omzetting of overdracht kan witwassen zijn wanneer daarmee de illegale oorsprong wordt verborgen of iemand wordt geholpen aan de gevolgen van het oorspronkelijke misdrijf te ontsnappen.
Een derde categorie draait om het verhullen van bijvoorbeeld oorsprong, vindplaats, verplaatsing of eigendom.
Dat sluit duidelijk aan op handelingen die ook in cryptozaken kunnen voorkomen.
Bitcoin krijgt geen aparte strafrechtelijke status
Een gestolen euro en gestolen Bitcoin zijn technisch totaal verschillend.
Strafrechtelijk draait de witwasvraag echter eerst om de oorsprong van de waarde.
Stel dat geld uit phishing wordt omgezet in BTC en daarna over meerdere adressen wordt verspreid.
Dan is niet het gebruik van Bitcoin op zichzelf het probleem.
De vraag wordt wie wist of moest weten waar de waarde vandaan kwam en met welk doel de transacties werden uitgevoerd.
Een wallet verplaatsen is niet automatisch witwassen
Dat onderscheid is belangrijk voor gewone cryptobezitters.
Crypto van de ene wallet naar de andere sturen is vanzelfsprekend niet automatisch strafbaar.
Ook handelen, bewaren of omwisselen van legitiem verkregen crypto blijft normaal toegestaan.
Artikel 502 vereist meer.
Bij de verschillende vormen van witwassen spelen opzet en het weten of moeten weten van de illegale herkomst een centrale rol.
Een verdachte transactie is dus niet automatisch een bewezen witwasmisdrijf.
Buitenlands misdrijf kan nog steeds meetellen
Artikel 502 bevat daarnaast een belangrijke internationale bepaling.
Witwassen kan bestaan wanneer het oorspronkelijke misdrijf in het buitenland is gepleegd en in België zelf niet kan worden vervolgd.
Voor cryptodossiers is dat relevant.
Een slachtoffer kan in België zitten.
De fraudeur in een ander land.
Een handelsplatform kan vanuit een derde jurisdictie werken.
En de uiteindelijke tokens kunnen binnen minuten over adressen en platforms wereldwijd worden verspreid.
Die internationale keten maakt het onderliggende misdrijf niet automatisch irrelevant voor een Belgische witwaszaak.
Straf van niveau 3 kan zwaar uitpakken
Witwassen wordt onder artikel 502 bestraft met strafniveau 3.
Voor natuurlijke personen bestaat dat niveau in beginsel uit een gevangenisstraf van meer dan drie tot maximaal vijf jaar.
Bij verzachtende omstandigheden kan de rechter naar een lager strafniveau gaan.
Artikel 502 voegt daar een bijzondere financiële mogelijkheid aan toe.
De rechter kan een bijkomende geldboete opleggen van €200 tot €2 miljoen.
Die kan bovendien worden verhoogd tot het equivalente bedrag van de waarde van de witgewassen goederen.
Crypto kan ook worden verbeurdverklaard
Ook verbeurdverklaring krijgt een stevige plaats.
De zaken die het voorwerp van het witwassen vormen kunnen worden verbeurdverklaard.
Dat kan zelfs wanneer ze niet van de veroordeelde zijn.
De wet beschermt daarbij wel rechten die derden op die zaken kunnen laten gelden.
Bij crypto kan dat bijzonder ingewikkeld worden.
Een blockchain laat zien naar welk adres tokens zijn gestuurd.
Daarmee staat nog niet automatisch vast wie juridisch eigenaar is of wie de private keys beheert.
On-chain spoor kan juist bewijs opleveren
Dezelfde technologie die verhulling mogelijk kan maken, kan onderzoekers ook helpen.
Transacties op publieke blockchains blijven vaak permanent zichtbaar.
Onderzoekers kunnen adressen clusteren, geldstromen volgen en kijken wanneer crypto naar een handelsplatform beweegt.
Dat maakt een reeks transacties niet vanzelf strafbaar.
Wel kan het digitale spoor onderdeel worden van bewijs over bezit, overdracht en uiteindelijk omzetting naar andere activa.
Zodra een handelsplatform klantgegevens kan koppelen aan een adres, kan een pseudoniem spoor ineens een persoon krijgen.
Exchanges krijgen met ander juridisch spoor te maken
Voor een cryptocurrency exchange lopen twee juridische lijnen naast elkaar.
Het Strafwetboek bepaalt wanneer gedrag witwassen oplevert.
Daarnaast bestaan preventieve regels die financiële partijen verplichten verdachte geldstromen te herkennen en te melden.
Die tweede laag komt uit de Belgische antiwitwaswet en Europese regels.
Dat verschil is belangrijk.
Een platform hoeft niet eerst te bewijzen dat een klant strafbaar heeft witgewassen voordat het een verdachte activiteit onderzoekt of meldt.
MiCA is niet hetzelfde als antiwitwasrecht
Sinds 2026 speelt ook het Europese cryptoregime volop mee.
De FSMA legt uit dat MiCA voorwaarden stelt aan aanbieders van cryptoactivadiensten.
De Belgische overgangsperiode voor bestaande aanbieders liep op 30 juni 2026 af.
Sindsdien moeten dienstverleners binnen de toepasselijke Europese route over de vereiste CASP-toelating beschikken.
MiCA gaat onder meer over vergunningen, organisatie, gedrag en marktintegriteit.
Dat is niet hetzelfde als het strafrechtelijke verbod op witwassen.
Antiwitwaswet vormt aparte preventieve laag
Daarbovenop blijft de Belgische antiwitwaswet van 18 september 2017 gelden.
CASP's zijn binnen het actuele stelsel opgenomen als onderworpen entiteiten wanneer zij onder het toepassingsgebied van die wet vallen.
Daar horen verplichtingen rond cliëntenonderzoek, risicobeoordeling en verdachte verrichtingen bij.
Een platform moet dus niet alleen kijken of een transactie technisch geldig is.
Het moet in relevante gevallen ook beoordelen wie de klant is en of het gedrag past bij het bekende risicoprofiel.
FSMA en Nationale Bank verdelen toezicht
De Belgische MiCA-bevoegdheden zijn verdeeld.
De FSMA houdt in hoofdzaak toezicht op CASP's.
De Nationale Bank blijft bevoegd voor bepaalde financiële instellingen die al onder haar toezicht vallen en daarnaast cryptoactivadiensten aanbieden.
Bij activagerelateerde tokens en e-moneytokens heeft de NBB eveneens een belangrijke rol.
Voor cryptobedrijven ontstaat daardoor geen enkelvoudige toezichtslaag.
Strafrecht, antiwitwasregels en Europese cryptoregels lopen naast elkaar en kunnen in één dossier samenkomen.
Stablecoins kunnen onderdeel van dezelfde geldstroom zijn
Dat geldt ook voor stablecoins.
Een fraudeur kan bijvoorbeeld euro's ontvangen, die omzetten naar een stablecoin en de tokens daarna over verschillende adressen verspreiden.
De stablecoin maakt het oorspronkelijke geld niet schoon.
Voor een strafonderzoek telt wat de oorsprong was en wat betrokkenen wisten of moesten weten.
Hetzelfde geldt wanneer de waarde later opnieuw naar euro's wordt omgezet.
Elke stap kan relevant bewijs leveren over controle, overdracht of een poging om herkomst te verhullen.
Buitenlandse platforms blijven lastig punt
Daarmee verdwijnt het praktische probleem niet.
Veel cryptofraude loopt via partijen buiten België.
Politie en parket kunnen on-chain transacties zien zonder direct te weten wie achter het adres zit.
Vervolgens kan informatie nodig zijn van een exchange in een ander land.
De snelheid waarmee die gegevens beschikbaar komen kan een onderzoek maken of breken.
Crypto is wereldwijd verplaatsbaar.
Strafrechtelijke bevoegdheden zijn dat veel minder.
Gewone belegger krijgt geen nieuw cryptoverbod
Voor Belgische cryptobezitters verandert één ding nadrukkelijk niet.
Normaal kopen, verkopen en bewaren van legaal verkregen crypto wordt door artikel 502 niet ineens witwassen.
Ook privacy of het gebruik van meerdere wallets is op zichzelf geen bewijs van criminaliteit.
Het draait om de combinatie van criminele opbrengsten, handelingen met die waarde en de vereiste kennis of bedoeling.
Dat onderscheid wordt in concrete dossiers door onderzoekers, parket en uiteindelijk een rechter beoordeeld.
Nieuwe rechtspraak wordt nu belangrijk
De tekst staat sinds 1 september vast in het nieuwe systeem.
De interessante fase begint nu in de rechtszaal.
Belgische onderzoekers zullen artikel 502 moeten toepassen op zaken met buitenlandse exchanges, zelfgehoste wallets, stablecoins en on-chain geldstromen.
Rechters zullen vervolgens bepalen welk bewijs voldoende is om bezit, wetenschap en verhulling aan een verdachte te koppelen.
Crypto krijgt met het nieuwe Strafwetboek geen apart Belgisch misdrijf. Maar zodra crimineel geld digitaal beweegt, kan artikel 502 het juridische spoor volgen van wallet tot exchange en van token terug naar euro.
Stop met te veel betalen voor je crypto. Bij de Amsterdamse exchange Finst handel je tegen de laagste tarieven van Nederland, zonder verborgen kosten.
👀 Bekijk Finst nu ›Let op: Beleggen in crypto brengt risico’s met zich mee. Handel alleen met geld dat u kunt missen.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Populair Nieuws
Loading
