EU zet AI-labels en deepfakes klaar voor handhaving

Brussel maakt AI-misleiding minder vrijblijvend. Deepfakes, synthetische video’s en bepaalde AI-teksten krijgen vanaf 2 augustus 2026 een harde transparantieplicht onder de AI Act.

De Europese Commissie publiceerde op 9 juli haar oordeel over de Code of Practice on Transparency of AI-generated content. Een dag eerder concludeerde de Commissie dat de code de verplichtingen uit artikel 50(2), (4) en (5) adequaat afdekt.

Op 9 juli nam de AI Board de bijbehorende beoordeling aan. Daarmee krijgt Europa een erkend pad voor AI-labeling en deepfake-transparantie.

De code zelf is vrijwillig. De onderliggende regels zijn dat niet.

De Commissie schrijft dat artikel 50 van de AI Act vanaf 2 augustus 2026 gaat gelden voor aanbieders en gebruikers van bepaalde AI-systemen. De regels draaien om het markeren, detecteerbaar maken en labelen van AI-gegenereerde of gemanipuleerde content.

Wie de code ondertekent, kan de maatregelen gebruiken om naleving aan te tonen. Wie niet tekent, moet op een andere manier bewijzen dat de gekozen aanpak voldoet.

Dat is het verschil. Niet tekenen is geen overtreding. Onduidelijk blijven wordt wel riskant.

De Code of Practice bestaat uit twee delen.

Het eerste deel richt zich op aanbieders van generatieve AI-systemen. Zij moeten werken aan machineleesbare markering en detectie van AI-gegenereerde of gemanipuleerde audio, beeld, video en tekst.

Het tweede deel richt zich op deployers. Dat zijn partijen die AI-systemen inzetten om content te publiceren of te verspreiden.

Voor hen gaat het om het labelen van deepfakes en bepaalde AI-gegenereerde of gemanipuleerde teksten over zaken van algemeen belang.

Een deepfake is beeld, audio of video die met AI is gemaakt of aangepast en daardoor ten onrechte echt kan lijken.

De EU heeft ook een set iconen voor AI-content gemaakt. Die moeten gebruikers sneller laten zien of content volledig AI-gegenereerd of deels aangepast is.

De iconen zijn optioneel. De labelplicht zelf is dat niet.

Dat onderscheid is belangrijk. Een icoon gebruiken betekent niet automatisch dat een partij voldoet aan de AI Act. De inhoud, plaatsing en duidelijkheid van de melding blijven tellen.

De EU zegt ook dat niet alle AI-content gelabeld hoeft te worden. De focus ligt onder meer op deepfakes en AI-tekst over onderwerpen van algemeen belang wanneer er geen menselijke review of redactionele verantwoordelijkheid is.

Voor crypto is dit geen zijlijn. Deepfake-video’s van bekende ondernemers, nepinterviews en AI-promoties worden al gebruikt om beleggers naar valse platforms te lokken.

Ook nep-supportberichten blijven een zwakke plek. Een slachtoffer denkt met een exchange of wallethelpdesk te praten, maar krijgt instructies van een scammer.

Daarom raakt AI-labeling ook exchanges, brokers, walletapps en marketingteams. Niet elke AI-uiting wordt automatisch verboden, maar de afzender en aard van de content moeten duidelijker worden.

In finance is vertrouwen geen stijlkeuze. Het is de beveiligingslaag vóór de transactie.

Zodra AI-content geldgedrag probeert te sturen, wordt onduidelijkheid gevaarlijk.

Voor Nederlandse en Belgische cryptobedrijven ligt de opdracht niet alleen bij advertenties. Ook support, social posts, educatieve video’s, onboarding en risicowaarschuwingen kunnen AI bevatten.

Onder MiCA ligt al druk op heldere informatie voor gebruikers. De AI Act voegt daar een andere laag aan toe: kunnen gebruikers zien wanneer content kunstmatig is gemaakt of gemanipuleerd?

Dat geldt zeker wanneer content publiek wordt gebruikt om mensen te informeren over financiële risico’s, marktbewegingen of producten.

Een AI-gegenereerde uitleg over stablecoins kan nuttig zijn. Maar als niemand weet wie de inhoud heeft gecontroleerd, ontstaat een complianceprobleem.

Organisaties die op de eerste openbare lijst van ondertekenaars willen komen, moeten volgens de EU-instructies hun formulier uiterlijk 22 juli 2026 om 18:00 CEST indienen.

Daarna blijft toetreden mogelijk. Maar de eerste lijst komt vóór de startdatum van 2 augustus.

Voor systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, noemt de Commissie een overgangsperiode tot 2 december 2026 voor bepaalde verplichtingen. AI-content die al vóór 2 augustus is gegenereerd en gepubliceerd, hoeft niet met terugwerkende kracht opnieuw te worden gelabeld.

Dat haalt paniek uit het dossier. Maar het neemt de deadline niet weg.

De code vervangt de AI Act niet. Ook de richtlijnen van de Commissie blijven apart nodig.

Toch verandert deze stap de praktijk. Bedrijven krijgen een erkend Europees kader waarmee zij kunnen laten zien hoe zij AI-content markeren en deepfakes labelen.

Niet-ondertekenaars mogen hun eigen route kiezen. Alleen zal die route bij controle beter moeten worden uitgelegd.

Voor crypto- en fintechbedrijven is de les scherp. AI-content moet niet alleen snel en overtuigend zijn. Ze moet herleidbaar, gelabeld en verdedigbaar zijn.

Brussel maakt daarmee een oude fraudetactiek duurder: doen alsof nep echt is.