Kinderen onder 15 kunnen in Europa veel minder vrije toegang krijgen tot
AI-chatbots, sociale media en online games. Een nieuw Commissievoorstel koppelt zelfstandig gebruik vanaf 15 jaar aan strengere regels voor jongere kinderen.
Het plan is nog geen wet. Maar opvallend is wél dat Brussel diensten als ChatGPT niet langer buiten de klassieke discussie over sociale media houdt.
AI komt rechtstreeks binnen het vizier van Europese kinderbescherming.
Chatbots staan expliciet in het voorstel
Reuters kreeg een concept van de Europese Commissie in handen voor een nieuwe
EU Kids Act.
Daarin worden sociale media, videoplatforms, online games én AI-chatbots expliciet genoemd.
Het uitgangspunt is een systeem met verschillende leeftijdslagen.
Vanaf 15 jaar zouden jongeren zelfstandig een account mogen openen. Voor kinderen van 13 en 14 jaar komen streng gecontroleerde introductieaccounts in beeld.
Ouders moeten die accounts openen en toezicht kunnen houden op onder meer contacten en gebruiksduur.
Voor kinderen van 3 tot en met 12 jaar ligt de controle volledig bij ouders. Alleen kindvriendelijke diensten die aan strengere voorwaarden voldoen, zouden dan toegankelijk blijven.
Voor kinderen jonger dan drie jaar voorziet het concept helemaal geen toegang tot de betrokken diensten.
Dit is nog geen Europees chatbotverbod
Die nuance is belangrijk.
De Europese Commissie heeft de Kids Act nog niet formeel als definitieve wet ingediend. De concepttekst kan vóór presentatie worden aangepast.
Daarna begint pas het Europese wetgevingsproces.
Lidstaten en het Europees Parlement moeten over de tekst onderhandelen. Leeftijdsgrenzen, uitzonderingen en de regels per soort dienst kunnen daarbij nog veranderen.
Het is daarom te vroeg om te zeggen dat ChatGPT binnenkort simpelweg verboden is voor iedere Europeaan onder 15.
De richting is wel scherp.
Brussel wil de verantwoordelijkheid voor toegang veel nadrukkelijker bij technologiebedrijven leggen.
Leeftijd controleren zonder paspoort aan ChatGPT te geven
Daarmee komt meteen het lastigste probleem boven tafel.
Hoe weet een AI-platform of een gebruiker 12, 14 of 16 jaar oud is?
De Commissie werkt al langer aan een Europees systeem voor leeftijdscontrole. In april riep Brussel lidstaten op om een
privacyvriendelijke Europese leeftijdsverificatie uiterlijk eind 2026 beschikbaar te maken.
Het uitgangspunt is dat een gebruiker bijvoorbeeld kan bewijzen dat hij ouder is dan een vereiste grens, zonder zijn exacte geboortedatum of identiteit met het platform te delen.
De dienst krijgt dan in feite alleen een antwoord op de relevante vraag: voldoet deze gebruiker aan de leeftijdseis?
Dat moet voorkomen dat iedere website afzonderlijk kopieën van paspoorten of andere gevoelige persoonsgegevens gaat verzamelen.
DSA legde de eerste laag al
Europa begint hier niet vanaf nul.
Daarbij gaat het onder meer om privacy, schadelijke content, verslavende ontwerpen en leeftijdscontrole.
De Kids Act kan daar een nieuwe laag bovenop zetten.
Vooral het expliciet meenemen van generatieve
AI maakt verschil.
Een sociaal netwerk toont vooral content en verbindingen met andere gebruikers. Een chatbot produceert voor ieder gesprek nieuwe antwoorden.
Dat maakt toezicht lastiger.
Eén chatbot kan leraar én persoonlijke gesprekspartner zijn
Dezelfde AI-assistent kan een leerling helpen met wiskunde, code uitleggen en daarna reageren op zeer persoonlijke problemen.
Een harde leeftijdsgrens raakt daardoor veel verschillende toepassingen tegelijk.
Dat creëert een lastige afweging.
Te weinig bescherming kan kinderen blootstellen aan schadelijke antwoorden, manipulatie of ongepaste gesprekken.
Een te brede blokkade kan ook educatieve toepassingen afsluiten die ouders en scholen juist nuttig vinden.
Daarom wordt de precieze behandeling van AI-chatbots waarschijnlijk een van de gevoeligste onderdelen van het voorstel.
Brussel wil ook verslavend ontwerp aanpakken
Het concept kijkt bovendien verder dan alleen leeftijd.
Technologiebedrijven moeten volgens de plannen maatregelen nemen tegen ontwerpen die kinderen bewust langer laten kijken of spelen.
Ook strengere ouderlijke controles en betere meldmogelijkheden voor schadelijke inhoud staan op tafel.
Aanbieders kunnen daarnaast een bijdrage moeten betalen voor het toezicht op de regels.
Daarmee verschuift de verantwoordelijkheid.
Niet alleen ouders moeten voorkomen dat kinderen vastlopen in schadelijk digitaal gedrag. Het product zelf moet volgens Brussel ook anders worden ontworpen.
AI-agents maken toestemming nog lastiger
Voor toekomstige
AI-agents wordt de leeftijdsvraag nog groter.
Een chatbot geeft een antwoord.
Een agent kan websites bezoeken, afspraken regelen, producten selecteren of betalingen voorbereiden.
Bij een minderjarige ontstaat dan een extra vraag.
Wie mag zo'n agent financiële of digitale bevoegdheden geven?
Een account aanmaken voor een 14-jarige is één ding. Software toestemming geven om namens diezelfde gebruiker zelfstandig acties uit te voeren gaat veel verder.
Ouderlijke toestemming kan daardoor veranderen van een simpel vinkje naar actief rechtenbeheer.
Nederland en België krijgen dezelfde discussie
Een Europese Kids Act zou rechtstreeks relevant worden voor gebruikers in Nederland en België.
Dezelfde internationale AI-diensten moeten dan hun toegangsregels aanpassen aan Europese eisen.
Dat kan betekenen dat leeftijdscontrole niet langer alleen verschijnt bij goksites of andere duidelijk beperkte diensten.
Ook een AI-chatbot kan straks eerst moeten vaststellen in welke leeftijdscategorie een gebruiker valt.
Dat is een forse verschuiving.
De discussie over AI ging tot nu toe vooral over wat modellen mogen produceren en welke risico's bedrijven moeten beheersen.
De Kids Act voegt daar een fundamentelere vraag aan toe:
wie mag het model überhaupt gebruiken zonder dat een ouder ertussen zit?