ECB-onderzoek: hoge saldolimiet kan digitale euro juist aantrekkelijker maken
Een limiet moet voorkomen dat mensen te veel digitale euro’s vasthouden. Nieuw ECB-onderzoek laat een onverwacht effect zien: een hoge grens kan mensen juist richting dat maximum trekken.
Dat raakt rechtstreeks aan het ontwerp van de digitale euro. De ECB wil banktegoeden beschermen tegen grote verschuivingen naar digitaal centralebankgeld, maar de hoogte van een saldolimiet kan zelf gedrag veranderen.
Een maximum wordt opeens een richtpunt
De onderzoekers lieten 761 deelnemers uit Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje geld verdelen over twee betaalmiddelen.
Eén betaalmiddel kon worden begrensd met een maximumsaldo. Het experiment gebruikte echte financiële prikkels en keek wat deelnemers deden nadat zo’n limiet verscheen.
De uitkomst was niet simpelweg: lagere limiet, lager saldo.
Bij deelnemers die vóór de invoering al onder de grens zaten, kon een hoge limiet juist extra aantrekkingskracht krijgen. Zij hielden gemiddeld méér van het begrensde betaalmiddel aan.
De onderzoekers beschrijven dit in het ECB-working paper als een aantrekkings- of ankereffect.
Het maximum wordt dan niet alleen gelezen als: verder mag ik niet.
Het kan ook voelen als: blijkbaar is dit een logisch bedrag om aan te houden.
Een lage grens roept juist meer weerstand op
Dat effect verandert wanneer de limiet lager wordt gezet.
Een grens kan namelijk ook weerstand oproepen. Mensen krijgen minder vrijheid om zelf te bepalen hoeveel zij van het betaalmiddel bewaren.
In het experiment hielden die twee krachten elkaar bij de lagere limiet gemiddeld in evenwicht.
Sommige deelnemers bewogen richting de grens. Anderen werden juist terughoudender doordat de beperking duidelijker voelde.
Daarmee krijgt de hoogte van een toekomstige digitale-eurolimiet een tweede functie.
Ze bepaalt niet alleen mechanisch hoeveel iemand maximaal kan bewaren. De grens kan ook beïnvloeden hoeveel iemand wíl bewaren.
Dit onderzoek bepaalt geen limiet voor Nederlanders of Belgen
Daar moet wel een harde grens rond de conclusie staan.
Het gaat om een gecontroleerd experiment, niet om miljoenen Europeanen die al een digitale euro gebruiken.
De studie bepaalt dus niet dat een toekomstige limiet in Nederland, België of elders een bepaald bedrag moet worden.
Ook is dit een working paper.
De publicatie vermeldt expliciet dat de bevindingen van de auteurs zijn en niet noodzakelijk het officiële standpunt van de Europese Centrale Bank vertegenwoordigen.
De digitale euro zelf is bovendien nog niet definitief ingevoerd.
Automatisch aanvullen verandert de rekensom
Het tweede deel van het onderzoek is minstens zo interessant.
De onderzoekers testten een functie waarbij een betaalmiddel automatisch wordt aangevuld vanuit een gekoppelde bankrekening.
De ECB noemt zo’n mechanisme een reverse waterfall.
Stel dat iemand €40 aan digitale euro’s bezit en €70 moet betalen. Het systeem kan dan automatisch €30 uit de gekoppelde bankrekening omzetten om de betaling af te ronden.
De gebruiker hoeft daarvoor niet vooraf €70 digitaal geld aan te houden.
Het experiment liet precies dat effect zien.
Automatisch aanvullen verhoogde het gebruik van het begrensde betaalmiddel, terwijl deelnemers er gemiddeld minder saldo in parkeerden.
Meer betalingen hoeven dus geen groter digitaal spaarpotje te vragen
Dat onderscheid is belangrijk voor de digitale euro.
Een betaalmiddel kan intensief worden gebruikt zonder dat consumenten er voortdurend grote bedragen op bewaren.
De ECB beschrijft in zijn digitale-euro-uitleg een vergelijkbaar ontwerp.
Een gekoppelde bankrekening zou tekorten automatisch kunnen aanvullen. Ook bedragen boven de saldolimiet kunnen daardoor in principe worden betaald.
Een maximum van bijvoorbeeld enkele duizenden euro’s hoeft dus niet automatisch te betekenen dat grotere aankopen onmogelijk worden.
De bewaarlimiet en de betaallimiet zijn twee verschillende zaken.
ECB wil voorkomen dat banktegoeden massaal verschuiven
Daar ligt de reden voor zo’n saldoplafond.
Wanneer consumenten onbeperkt digitaal centralebankgeld kunnen bewaren, kunnen zij grote bedragen van commerciële banken naar de ECB verschuiven.
Voor banken betekent dat minder deposito’s.
Juist tijdens financiële onrust kan dat zwaar wegen. Geld kan digitaal sneller richting een vorm van centralebankgeld bewegen.
De ECB wil dat risico beperken door het bedrag dat één persoon kan aanhouden te begrenzen.
Over een digitaal-eurosaldo zou bovendien geen rente worden betaald.
Het product moet daarmee vooral als betaalmiddel functioneren en niet als alternatief voor een grote spaarrekening.
De paradox zit tussen sparen en betalen
Het nieuwe onderzoek laat zien waarom dat ontwerp lastiger is dan alleen een maximum kiezen.
Zet de limiet te laag, dan kan de beperking gebruikers afschrikken.
Zet hem relatief hoog, dan kan diezelfde grens juist als psychologisch anker gaan werken.
Automatische aanvulling biedt een derde route.
Gebruikers hoeven dan weinig digitaal geld vast te houden, terwijl ze het toch gemakkelijk kunnen gebruiken wanneer een betaling zich aandient.
Daarmee worden twee doelen uit elkaar getrokken: hoeveel geld iemand bewaart en hoe gemakkelijk iemand ermee betaalt.
De digitale euro is geen stablecoin
Voor cryptogebruikers lijkt een digitale euro oppervlakkig op een stablecoin.
Beide proberen immers digitaal een stabiele eurowaarde weer te geven.
Juridisch is het verschil groot.
Een stablecoin wordt door een private partij uitgegeven en steunt op diens reserves en verplichtingen. De digitale euro zou rechtstreeks centralebankgeld van het Eurosysteem zijn.
Ook verschilt hij fundamenteel van Bitcoin, waarvan geen centrale partij het aanbod of een persoonlijk maximumsaldo bepaalt.
Die verschillen verklaren waarom de ECB zo nadrukkelijk naar saldolimieten kijkt.
De digitale euro moet bruikbaar genoeg zijn om daadwerkelijk mee te betalen, zonder dat hij grote hoeveelheden spaargeld uit commerciële banken trekt.
Nederland en België krijgen vooral met twee knoppen te maken
Voor toekomstige gebruikers in Nederland en België zijn daarom uiteindelijk twee cijfers relevant.
Hoeveel digitale euro mag iemand tegelijk aanhouden?
En hoeveel kan die persoon betalen wanneer een gekoppelde bankrekening automatisch bijspringt?
Het onderzoek suggereert dat die twee knoppen niet hetzelfde gedrag opleveren.
Een hoge limiet kan mensen verleiden meer saldo aan te houden. Automatisch aanvullen kan juist betalingen stimuleren zonder hetzelfde effect op het saldo.
Dat maakt de discussie over de digitale euro minder simpel dan één maximum van een paar duizend euro.
De grens bepaalt niet alleen waar de rekening stopt. Ze kan ook bepalen waar mensen naartoe bewegen.
Stop met te veel betalen voor je crypto. Bij de Amsterdamse exchange Finst handel je tegen de laagste tarieven van Nederland, zonder verborgen kosten.
👀 Bekijk Finst nu ›Let op: Beleggen in crypto brengt risico’s met zich mee. Handel alleen met geld dat u kunt missen.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Populair Nieuws
Loading
