Bitcoin duikt op in witwaszaak met PGP-telefoons en cash

263,51 bitcoin staan niet als los cryptofeit in een Utrechtse strafzaak. Ze staan naast PGP-telefoons, ondergronds bankieren en contant geld.

De rechtbank Midden-Nederland behandelt woensdag 8 juli een witwaszaak over de periode van 17 juli 2017 tot en met 22 februari 2022. In de openbare zittingslijst worden meerdere geldstromen genoemd.

Het gaat om 465.102 euro uit de verkoop van PGP-telefoons en/of abonnementen. Ook noemt de lijst negen bitcoinwallets met 263,51 bitcoin, met een waarde van 3.804.170 euro.

Daarbovenop staan 1.051.125 euro via ondergronds bankieren en 78.220 euro contant geld in de zaakomschrijving.

De zaak valt op door de combinatie. Bitcoin wordt niet alleen genoemd, maar staat naast cash, PGP-communicatie en ondergrondse betaalstructuren.

Dat maakt het dossier breder dan “crypto in een strafzaak”. De vraag is welke rol elk spoor speelde binnen het totale geldpatroon.

Een blockchain laat transacties zien. Maar de koppeling met personen vraagt vaak om ander bewijs.

Denk aan beslag, telefoons, administratie, chatberichten, verklaringen en toegang tot wallets. Pas samen kunnen die gegevens betekenis krijgen in een strafdossier.

De rechtbank vermeldt bij de negen wallets een waarde van 3.804.170 euro. Dat bedrag moet worden gelezen als de waardering in de zittingslijst.

Het is geen actuele marktwaarde.

Bij crypto kan dezelfde hoeveelheid munten op verschillende momenten een heel andere europrijs hebben. Dat maakt strafzaken met digitale munten lastiger te lezen dan zaken met alleen eurobedragen.

Voor media, rechtbanken en opsporingsdiensten is de timing dus belangrijk. Gaat het om de waarde bij verkrijging, beslag, berekening door het Openbaar Ministerie of behandeling op zitting?

Zonder dat ijkpunt kan één aantal bitcoin meerdere bedragen opleveren.

De zittingslijst noemt niet alleen PGP-telefoons. Er staat ook 465.102 euro uit de verkoop van PGP-telefoons en/of het afsluiten of verlengen van abonnementen.

Dat wijst mogelijk op dienstverlening rond versleutelde communicatie. Niet alleen op gebruik ervan.

PGP-telefoons en cryptotelefoons duiken vaker op in Nederlandse strafzaken. Ze worden in onderzoeken vaak gekoppeld aan afgeschermde communicatie tussen verdachten.

In een eerdere zaak over ondergronds bankieren beschreef het OM hoe tokens worden gebruikt als bewijs bij de overdracht van grote contante geldbedragen. Daarbij werden ook PGP-telefoons aangetroffen.

Ondergronds bankieren betekent dat geld buiten het normale bankensysteem wordt verplaatst. Vaak gebeurt dat met contant geld, tussenpersonen en codes of tokens.

De juridische nuance is groot. Dit is een zittingslijst, geen uitspraak.

De rechtbank schrijft zelf dat zij er niet voor kan instaan dat de feiten zoals omschreven ook daadwerkelijk ten laste worden gelegd. Dat blijkt pas ter zitting.

Een zaakomschrijving is geen bewezenverklaring.

Dat is bij cryptozaken extra belangrijk. Grote aantallen bitcoin trekken snel aandacht, maar de rechter moet nog beoordelen wat bewezen kan worden.

Daarbij gaat het niet alleen om bezit. Het gaat ook om herkomst, bestemming, beschikkingsmacht en de vraag of sprake is van witwassen.

Voor de cryptosector is deze zaak relevant omdat bitcoin opnieuw verschijnt als onderdeel van financieel recherchewerk. Niet als los speculatieproduct, maar als mogelijk vermogensbestanddeel.

Dat is hoe opsporingsdiensten en rechtbanken steeds vaker naar crypto kijken. De munt zelf is één spoor. De waarde zit in de koppeling met personen, apparaten en andere geldstromen.

Tegelijk laat deze zaak ook iets anders zien. Crypto hoeft niet het centrale instrument te zijn.

In deze zittingslijst staan bitcoinwallets naast PGP-diensten, ondergronds bankieren en cash. De juridische kern blijft dus ouderwets scherp: waar kwam het geld vandaan, wie kon erover beschikken en kan de strafbare herkomst worden bewezen?

Tot die vragen zijn beantwoord, is 263,51 bitcoin vooral een opvallend spoor in een veel groter dossier.