ASML waarschuwt Europa: eigen chipmachines worden hier nauwelijks gekocht
Europa bezit het bedrijf dat de machines bouwt voor de meest geavanceerde chips ter wereld. Alleen koopt Europa die machines zelf nauwelijks.
ASML-bestuurder Frank Heemskerk waarschuwde deze week dat Europese chipinvesteringen achterblijven, terwijl de Verenigde Staten en Azië miljarden in nieuwe productie stoppen. In het tweede kwartaal kwam 0 procent van ASML’s netto systeemverkopen uit EMEA.
Juist nu AI de wereldwijde vraag naar rekenkracht opjaagt, begint dat verschil pijn te doen.
ASML verkoopt nieuwe systemen vrijwel volledig buiten Europa
Heemskerk deed zijn uitspraken op 21 september tijdens Techdenkers in De Balie.
Zijn boodschap was hard: Europa investeert volgens hem te weinig en bouwt te weinig nieuwe chipfabrieken.
De kwartaalcijfers geven die waarschuwing gewicht.
In ASML’s tweede kwartaal kwam Europa, het Midden-Oosten en Afrika samen uit op 0 procent van de netto systeemverkopen. Zuid-Korea, Taiwan, China, de Verenigde Staten en Japan namen vrijwel alle nieuwe systemen af.
Dat betekent niet dat ASML helemaal geen Europese omzet heeft.
Onderhoud, upgrades en andere diensten vallen buiten deze specifieke verdeling. Het cijfer zegt vooral waar nieuwe lithografiesystemen worden geplaatst.
En precies daar loopt Europa achter.
AI jaagt de vraag buiten Europa verder omhoog
Dat gebeurt op een slecht moment.
ASML zegt in zijn Q2-resultaten dat investeringen rond AI de vraag naar geavanceerde logic- en geheugenchips verder verhogen.
Klanten trekken hun uitbreidingsplannen daardoor naar voren.
ASML verwacht in 2026 ongeveer 65 low-NA-EUV-systemen te kunnen leveren. Voor 2027 wil het bedrijf die capaciteit met ongeveer 30 procent verhogen.
Voor 2028 onderzoekt ASML nog eens een vergelijkbare uitbreiding.
Dat is geen kleine cyclusbeweging.
Chipfabrikanten zetten jaren vooruit enorme bedragen vast omdat AI-modellen, datacenters en cloudbedrijven meer rekencapaciteit eisen.
Europa staat bij veel van die investeringsbesluiten niet vooraan.
Europa heeft ASML, maar nauwelijks leading-edge fabs
Daar zit de paradox.
ASML is Nederlands. De belangrijkste ontwikkel- en productielocaties liggen in Veldhoven.
Maar de klanten die de meest geavanceerde systemen werkelijk inzetten, zitten vooral elders.
TSMC produceert grote volumes in Taiwan en breidt uit in de Verenigde Staten. Samsung en SK Hynix hebben enorme productielocaties in Zuid-Korea.
Dat zijn precies de bedrijven die zware investeringen doen in nieuwe chipgeneraties.
ASML zit daardoor midden in de AI-boom.
Europa veel minder.
EUV maakt ASML uitzonderlijk
Vooral de positie van ASML in EUV-lithografie maakt dat opvallend.
ASML noemt EUV-technologie zelf uniek voor het bedrijf. De machines gebruiken extreem ultraviolet licht om zeer kleine patronen op chips te maken.
Dat is nodig voor de meest geavanceerde productiestappen.
AI-chips bevatten miljarden transistors. Hoe kleiner en dichter die onderdelen kunnen worden geplaatst, hoe meer prestaties chipproducenten uit dezelfde oppervlakte kunnen halen.
Daarom zit ASML zo diep in de huidige AI-wedloop.
Niet omdat het zelf AI-modellen bouwt.
Maar omdat zonder zijn machines een belangrijk deel van de nieuwste chips moeilijk te produceren is.
Europa bezit een van de machtigste bedrijven in de chipketen, maar veel van de machines verdwijnen rechtstreeks naar fabrieken aan de andere kant van de wereld.
Europa bouwt wel degelijk nieuwe fabrieken
De uitspraak dat Europa helemaal geen chipfabrieken bouwt, vraagt wel nuance.
Er lopen verschillende grote projecten.
De European Semiconductor Manufacturing Company bouwt bijvoorbeeld een fabriek in Dresden. Dat is een joint venture van TSMC, Bosch, Infineon en het Nederlandse NXP.
De Europese Commissie keurde daarvoor eerder €5 miljard aan Duitse staatssteun goed.
De fabriek krijgt een geplande investering van meer dan €10 miljard en moet onder meer chips voor auto's en industriële toepassingen produceren.
Ook Infineon, STMicroelectronics en GlobalFoundries investeren in Europese productie.
Europa staat dus niet stil.
Alleen is niet iedere chipfabriek een AI-chipfabriek
Daar zit het echte verschil.
De ESMC-fabriek in Dresden richt zich op 28/22nm- en 16/12nm-processen. Dat zijn belangrijke chips voor auto's en industrie, maar niet dezelfde leading-edge nodes waarop de zwaarste AI-processors worden geproduceerd.
Daarvoor zijn andere productietechnieken en veel zwaardere investeringen nodig.
Europa kan daardoor meer chips produceren zonder automatisch een grote markt te worden voor ASML’s nieuwste EUV-machines.
Dat verklaart waarom beide dingen tegelijk waar kunnen zijn.
Er worden nieuwe Europese fabrieken gebouwd.
En toch koopt de regio nauwelijks nieuwe ASML-systemen.
Chips Act 2.0 moet precies dat gat raken
Brussel erkent het probleem inmiddels openlijk.
De Europese Commissie presenteerde op 3 juni de Chips Act 2.0.
Het voorstel moet strategische afhankelijkheden verkleinen en meer productie van geavanceerde halfgeleiders naar de EU halen.
De Commissie schrijft zelf dat Europa nog sterk afhankelijk is van derde landen voor onder meer geavanceerde chipproductie en chipontwerp.
De nieuwe regels gaan daarom verder dan de eerste Chips Act.
Brussel wil bestaande sterke Europese sectoren behouden, maar tegelijk meer capaciteit opbouwen voor chips aan de bovenkant van de markt.
Daar ligt de directe koppeling met AI.
Het probleem is niet alleen subsidie
Heemskerk legt de nadruk niet simpelweg op nóg meer geld voor één nieuwe fabriek.
Hij kijkt ook naar vraag.
Europa heeft volgens die redenering grote afnemers nodig die lokaal chips, cloudcapaciteit en AI-rekenkracht inkopen.
Zonder zulke klanten blijft het moeilijk om de grootste chipfabrikanten te overtuigen hun meest geavanceerde fabrieken hier neer te zetten.
Een fabriek van tientallen miljarden wordt niet gebouwd omdat een politicus graag technologische autonomie wil.
Er moeten klanten tegenover staan.
Veel klanten.
En jarenlang.
Europa mist ook grote AI-afnemers
Daar raakt de chipdiscussie de bredere Europese technologiepositie.
Veel van de grootste cloudbedrijven zitten in de Verenigde Staten. Hetzelfde geldt voor veel ontwikkelaars van toonaangevende AI-modellen.
Die bedrijven bestellen enorme hoeveelheden accelerators en serverchips.
Dat creëert lokaal vraag naar datacenters, stroom, netwerkcapaciteit en gespecialiseerde halfgeleiders.
Vervolgens worden nieuwe fabrieken aantrekkelijker.
Zo ontstaat een cluster dat zichzelf versterkt.
Europa heeft daar delen van.
Maar niet dezelfde schaal.
ASML alleen maakt Europa niet technologisch zelfstandig
Voor Nederland is dat ongemakkelijk zichtbaar.
ASML investeert zelf miljarden in onderzoek. Alleen al in het tweede kwartaal lagen de R&D-kosten op €1,3 miljard.
Het bedrijf blijft daarmee technologie ontwikkelen waarop buitenlandse chipfabrikanten hun volgende productiegeneraties bouwen.
Maar één extreem sterke leverancier is geen complete chipsector.
Europa heeft ook ontwerpers, fabs, datacenters, energie en grote klanten nodig.
Hetzelfde geldt voor nieuwe toepassingen rond AI en blockchain.
Software voelt digitaal en gewichtloos.
Onder iedere AI-agent, blockchainnode en cryptografische berekening staat uiteindelijk gewoon hardware die ergens moet worden gebouwd en gevoed.
De volgende AI-macht wordt gebouwd rond chips
Daarom is de 0 procent van ASML groter dan één kwartaalcijfer.
Het laat zien waar de zwaarste investeringen op dit moment landen.
Wie nieuwe fabs bouwt, trekt ingenieurs aan.
Wie datacenters bouwt, creëert vraag naar chips en stroom.
Wie voldoende rekenkracht heeft, maakt het makkelijker voor nieuwe AI-bedrijven om dichtbij te ontstaan.
Dat proces kan jarenlang doorwerken.
De Europese Commissie probeert met Chips Act 2.0 precies die keten sterker naar Europa te trekken.
Maar de rest van de wereld wacht daar niet op.
ASML verhoogt zijn EUV-capaciteit omdat zijn klanten meer machines willen.
De ongemakkelijke vraag voor Europa is vooral waarom zo weinig van die klanten hier staan.
Stop met te veel betalen voor je crypto. Bij de Amsterdamse exchange Finst handel je tegen de laagste tarieven van Nederland, zonder verborgen kosten.
👀 Bekijk Finst nu ›Let op: Beleggen in crypto brengt risico’s met zich mee. Handel alleen met geld dat u kunt missen.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Populair Nieuws
Loading
