24 maanden cel voor witwassen met bitcoin, cash en PGP-telefoons vanuit Utrechtse winkel

263,51 bitcoin, contant geld en PGP-telefoons vormden voor de Rechtbank Midden-Nederland één lange witwaslijn. Een Utrechtse telefoonwinkelier krijgt 24 maanden cel, waarvan 12 maanden voorwaardelijk.

De zaak draait om ruim 4,5 jaar aan geldstromen. Cash ging naar Bitcoin, bitcoin ging terug naar cash, en PGP-telefoons hielden de gesprekken buiten het zicht.

In het vonnis spreekt de rechtbank van gewoontewitwassen. Dat betekent dat iemand niet één keer, maar herhaaldelijk geld of crypto verbergt, verplaatst of een schijnbaar legale herkomst geeft.

De zaak begon mede bij berichten uit EncroChat en Sky ECC. Dat waren versleutelde communicatiediensten die veel werden gebruikt in criminele netwerken.

Uit de chats kwam een gebruiker naar voren die PGP-telefoons verkocht. Hij bood ook ondersteuning, verlengde abonnementen en verwijderde accounts.

De verdachte was eigenaar van een telefoonwinkel in Utrecht. Volgens de rechtbank konden daar PGP-telefoons worden opgehaald. Ook kon er contant geld worden gebracht of opgehaald.

PGP-telefoons zijn toestellen of diensten waarmee berichten versleuteld worden verstuurd. Ze zijn niet verboden, maar in deze zaak werden ze volgens de rechtbank onderdeel van het witwaspatroon.

De rechtbank keek naar vier lijnen. Samen gaven die volgens de rechters een witwasvermoeden dat de verdachte moest uitleggen.

Het ging om € 465.102 uit de verkoop van PGP-telefoons en abonnementen. Daarnaast vond de rechtbank negen bitcoinwallets met samen 263,51 bitcoin, destijds ongeveer €3,8 miljoen waard.

Ook speelde € 968.925 rond ondergronds bankieren mee. Daarbij wordt geld buiten gewone banken om verplaatst, vaak via contante overdrachten en verrekening op afstand.

Verder lag er € 78.220 aan contant geld. Bij doorzoekingen werden ook hardware wallets, laptops, Trezors en documenten aangetroffen.

Het Openbaar Ministerie hoefde niet aan te tonen uit welk exact misdrijf elke euro of satoshi kwam. De rechtbank vond de combinatie van chats, cash, ontbrekende administratie en crypto-omzettingen sterk genoeg.

Van de verdachte mocht daarom een concrete uitleg komen. Waar kwam het geld vandaan? Van wie waren de wallets? Waarom liep zo veel buiten de winkelboeken?

Die uitleg kwam niet. De verdachte beriep zich in het onderzoek en op de zitting op zijn zwijgrecht.

Bij witwassen kan een verdachte blijven zwijgen, maar dan blijft een stevig witwasvermoeden vaak overeind.

Dat is vooral relevant voor cryptozaken. De blockchain laat transacties zien, maar niet automatisch de legale herkomst van het geld achter die transacties.

De rechtbank behandelde bitcoin niet als losse techniek. De munt werd bekeken naast cash, PGP-berichten, ontmoetingsplaatsen en ondergronds bankieren.

Juist het wisselen tussen contant geld en bitcoin woog mee. Dat patroon kan de herkomst van vermogen mistig maken, zeker als administratie ontbreekt.

Voor gewone beleggers verandert dat niets aan bitcoin zelf. Maar de zaak laat wel zien hoe rechters naar crypto kijken wanneer wallets, cash en versleutelde chats samenkomen.

Het OM wilde ook een geldboete van € 100.000. Die kwam er niet.

De rechtbank vond dat al veel vermogen werd afgepakt via verbeurdverklaring. Onder meer hardware wallets, Trezors, laptops, contante bedragen en documenten gaan naar de staat.

De straf viel lager uit door de duur van de zaak. De verdachte werd op 22 februari 2022 in verzekering gesteld. Het vonnis kwam pas op 22 juli 2026.

Daarmee was de redelijke termijn met twee jaar en vijf maanden overschreden. Dat is de juridische grens waarbinnen een strafzaak normaal moet worden afgerond.

De harde les zit niet in de techniek. Die zit in de combinatie: wie cash, wallets en versleutelde handel niet kan uitleggen, geeft de rechter precies de lijn die justitie zoekt.