Nederlandse banken slaan alarm: crypto-oplichting begint vaak al op social media

Nederlandse banken willen dat Meta, TikTok en Google harder optreden tegen online fraude. Dat nieuws raakt ook cryptobeleggers direct, omdat juist beleggingsfraude volgens de AFM vrijwel altijd online begint — via sociale media, nepadvertenties en malafide websites.

Volgens RTL Z en organisaties die de oproep van de banken steunen, begint inmiddels ongeveer 70 procent van alle online fraude op social media-platforms. De banken willen daarom dat techbedrijven frauduleuze advertenties sneller verwijderen, nepaccounts weren en beter bereikbaar zijn voor samenwerking met opsporing en financiële instellingen.

Dat is precies waarom dit onderwerp voor de cryptomarkt relevant is. Bij dit soort fraude wordt een slachtoffer meestal niet “gehackt”, maar stap voor stap verleid. Eerst komt er een advertentie of ongevraagd beleggingsvoorstel via internet, e-mail of sociale media. Daarna volgen professionele verkooppraat, tijdsdruk en een verzoek om snel geld over te maken.

De Fraudehelpdesk noemt de signalen opvallend concreet: extreem hoge winsten met weinig risico, vage uitleg over het product, gebruik van bekende gezichten in reclame, druk om snel te beslissen en betalingen naar buitenlandse rekeningen. Ook het patroon daarna is bekend: op een nepplatform lijkt eerst winst zichtbaar, maar zodra iemand geld wil opnemen, duiken ineens extra kosten of nieuwe voorwaarden op.

Juist bij crypto-investeringsfraude zie je die route steeds terug. Het slachtoffer komt binnen via een advertentie, social post, chat of nepcontact, en eindigt op een ogenschijnlijk geloofwaardig handelsplatform dat in werkelijkheid door criminelen wordt gecontroleerd. Tegen de tijd dat het geld is overgemaakt, ligt de echte schade vaak al vast.

Dat dit geen marginaal probleem is, bleek ook uit een Europol-zaak van 30 juni 2025. In Spanje werd toen een netwerk rond crypto-investeringsfraude ontmanteld dat volgens Europol ongeveer 5.000 slachtoffers wereldwijd had gemaakt en circa 460 miljoen euro aan criminele opbrengsten had witgewassen.

Tegelijkertijd wordt de legale cryptosector in Europa strenger gereguleerd. Onder MiCAR moeten cryptoactivadienstverleners correcte, heldere en niet-misleidende informatie geven. Reclame moet herkenbaar zijn als reclame en risico’s moeten duidelijk worden benoemd. De AFM benadrukte dat nog eens in 2025 en meldde in april 2026 bovendien tekortkomingen bij tientallen onderzochte CASPs op het gebied van reclame en kosteninformatie.

Daar zit ook meteen de zwakke plek. Die regels raken vooral partijen die zichtbaar en legaal opereren. Criminelen die slachtoffers binnenhalen via nepaccounts, valse advertenties en malafide websites trekken zich weinig aan van Europese reclameregels. De AFM schreef eind 2025 daarom expliciet dat beleggingsfraude vrijwel altijd online begint en dat ook sociale media en andere poortwachters verantwoordelijkheid dragen om misbruik van hun diensten te voorkomen.

De grote platformen zeggen intussen dat ze wel degelijk optreden. Meta liet aan RTL Z weten vorig jaar meer dan 159 miljoen frauduleuze advertenties en 10,9 miljoen aan criminelen gelinkte accounts te hebben verwijderd. TikTok stelde dat bijna 98 procent van frauduleuze of oplichtende content al wordt verwijderd voordat gebruikers die melden. Google zei de noodzaak te zien om fraudeurs harder aan te pakken.

Toch verandert dat weinig aan de kern van het probleem. Banken, toezichthouders en fraude-experts kijken steeds nadrukkelijker naar hetzelfde beginpunt: niet de betaling zelf, maar de digitale omgeving waarin vertrouwen wordt opgebouwd. Voor consumenten zit de belangrijkste waarschuwing daarom vaak helemaal aan het begin — in de feed, in de advertentie en in de privéchat.