Cashwitwaszaak toont waarom cryptoplatformen steeds strengere poortwachters worden
Contant geld, valse facturen en bedrijfsrekeningen staan centraal in een nieuw Nederlands witwasonderzoek. Crypto speelt geen aantoonbare rol in de zaak, maar MiCA en de Wwft leggen cryptoplatformen wel langs dezelfde poortwachtersmeetlat.
Daarmee raakt de politieactie een hardnekkig misverstand. Witwassen is geen technologie, maar een proces om criminele opbrengsten een legale herkomst te geven.
Twee verdachten en zes doorzochte locaties
De Eenheid Landelijke Opsporing en Interventies verrichtte deze week twee nieuwe aanhoudingen. Onder gezag van het Landelijk Parket werden ook panden op zes locaties doorzocht.
Het gaat om een 55-jarige man uit Den Haag en een 51-jarige man uit Rotterdam. Zij worden verdacht van witwassen, drugsdelicten, valsheid in geschrifte en deelname aan een criminele organisatie.
Volgens de officiële politiepublicatie kwamen de verdachten in beeld na een eerdere doorzoeking bij een Surinaamse toko in Rotterdam. In beslag genomen telefoons en laptops leverden aanleiding voor verder onderzoek.
De politie legde beslag op een woning, een bedrijfspand en bankrekeningen van verschillende ondernemingen. De twee verdachten zouden op 17 juli aan de rechter-commissaris worden voorgeleid. Over die uitkomst staat in de publicatie geen nadere informatie.
Cash wordt via facturen giraal gemaakt
Centraal staat het Cash Compensatiemodel. Daarbij wordt contant geld uit misdrijven geruild tegen giraal geld van bedrijven die op papier legitiem lijken.
De bedrijven maken fictieve transacties en valse facturen aan. Daardoor ontstaat op een bankrekening een geldstroom die lijkt te horen bij echte werkzaamheden.
Het contante criminele geld komt aan de andere kant terecht bij ondernemingen die veel cash nodig hebben. Iedere extra factuur en onderneming maakt het moeilijker om de oorspronkelijke herkomst te volgen.
De politie noemt onder meer bouw, schoonmaak, transport en beveiliging als kwetsbare sectoren. Bedrijven sturen daar vaak facturen voor personeel of verricht werk, waardoor een verzonnen rekening minder snel opvalt.
De bankoverschrijving oogt legaal. Het contante geld dat ertegenover staat, blijft uit beeld.
Volgens de politie wordt jaarlijks voor miljarden euro’s witgewassen via ondergronds bankieren. Dat geld houdt criminele organisaties draaiend en brengt hun invloed de legale economie binnen.
Crypto is geen onderdeel van deze beschuldiging
De politie noemt in deze zaak geen wallets, tokens, exchanges of andere vormen van crypto.
Dat onderscheid doet ertoe. Een cashzaak mag niet worden gebruikt als bewijs dat digitale activa de gekozen witwasroute waren.
De verbinding met crypto ligt elders. Toezichthouders kijken bij iedere financiële dienst naar hetzelfde breekpunt: waar komt geld het gereguleerde systeem binnen en waar verlaat het dat systeem weer?
Bij cash kan dat via bedrijven, facturen en bankrekeningen lopen. Bij digitale activa kunnen exchanges, brokers en custodians die toegangspoort vormen.
Van registratie naar vergunning
Nederlandse cryptodienstverleners zijn onder MiCA verschoven van een beperkt registratieregime naar breder Europees toezicht.
Aanbieders met een oude DNB-registratie mochten tot 30 juni 2025 gebruikmaken van de Nederlandse overgangsregeling. Sindsdien moeten zij beschikken over een MiCA-vergunning of geldige Europese notificatie wanneer hun diensten vergunningplichtig zijn.
De AFM houdt een register van cryptopartijen bij. Daarin is ook zichtbaar voor welke activiteiten een aanbieder toestemming heeft.
Een vermelding betekent niet dat koersen veilig zijn of dat een platform nooit kan uitvallen. Ze betekent dat de aanbieder aan regels voor onder meer bestuur, klantbescherming en bedrijfsvoering moet voldoen.
AFM en DNB verdelen het toezicht
De AFM is leidend bij het toezicht op aanbieders van cryptoactivadiensten en het voorkomen van marktmisbruik. DNB houdt prudentieel toezicht op deze partijen.
Prudentieel toezicht kijkt onder meer naar financiële weerbaarheid. De vraag is of een onderneming gezond genoeg is om verplichtingen te blijven nakomen.
DNB is daarnaast leidend bij de uitgifte van bepaalde stablecoins, zoals asset-referenced tokens en electronic money tokens.
Die verdeling laat zien dat “toezicht op crypto” geen taak van één instantie is. Marktgedrag, financiële gezondheid, sancties en witwaspreventie lopen via verschillende regels en autoriteiten.
Travel Rule koppelt gegevens aan transfers
De Transfer of Funds Regulation verplicht CASPs om bij afzonderlijke crypto-overdrachten gegevens over verzender en ontvanger mee te sturen.
Deze plicht staat bekend als de Travel Rule. Het doel is dat een transfer tussen dienstverleners niet alleen uit walletadressen bestaat, maar ook aan gecontroleerde klantgegevens kan worden gekoppeld.
Bij transfers van of naar self-hosted wallets moeten CASPs maatregelen nemen om eigendom en controle te verifiëren. In beginsel geldt die extra controle boven €1.000.
Ook onder dat bedrag kan verificatie nodig zijn wanneer het risicoprofiel van de klant daartoe aanleiding geeft.
Een self-hosted wallet wordt rechtstreeks door de gebruiker beheerd. Er zit geen cryptoplatform tussen dat iedere handeling vooraf kan controleren.
Twee soorten verdachte meldingen
Bij meldplichten ontstaat snel verwarring. Niet iedere verdachte transactie wordt bij dezelfde instantie gemeld.
Onder de Wwft moeten aanbieders ongebruikelijke transacties melden bij FIU-Nederland. Dat geldt voor uitgevoerde transacties, maar ook voor handelingen die nog niet zijn afgerond.
FIU-Nederland analyseert zo’n melding. Wanneer de transactie na onderzoek verdacht wordt verklaard, kan zij beschikbaar komen voor politie, opsporingsdiensten en andere bevoegde instanties.
Daarnaast bestaat onder MiCA de STOR-melding. Die gaat over verdachte transacties of orders die kunnen wijzen op marktmisbruik en wordt bij de AFM ingediend.
Witwasrisico en marktmanipulatie kunnen elkaar raken, maar zijn juridisch niet hetzelfde. De ene route loopt via FIU-Nederland, de andere via de AFM.
Ook cyberincidenten moeten worden gemeld
De poortwachtersrol eindigt niet bij transactiemonitoring.
Onder DORA moeten CASPs ernstige ICT-incidenten en bepaalde cyberdreigingen aan de AFM melden. Ook afspraken met externe ICT-dienstverleners en grote wijzigingen in de bedrijfsvoering kunnen meldplichten opleveren.
Dat is relevant omdat financiële criminaliteit niet alleen via betalingen loopt. Een aanval op klantaccounts, een storing in bewaarsystemen of misbruik van toegangsrechten kan eveneens geldstromen raken.
Een cryptoplatform moet dus niet alleen weten wie de klant is. Het moet ook aantonen dat systemen, medewerkers en externe leveranciers beheersbaar blijven.
Cash en crypto laten andere sporen na
Contant geld kan fysiek worden overgedragen zonder automatisch centraal transactieregister. Dat maakt cash aantrekkelijk voor directe betalingen en ondergronds bankieren.
Crypto-overdrachten laten vaak wel een openbaar spoor op een blockchain achter. Dat spoor bestaat eerst uit adressen en bedragen, niet automatisch uit namen.
Opsporing moet de adressen daarom koppelen aan exchanges, apparaten, bankrekeningen of personen. Mixers, meerdere ketens en directe wallettransfers kunnen dat werk vertragen.
Dat betekent niet dat crypto volledig anoniem is. Het betekent ook niet dat iedere cashbetaling verdacht is.
Beide vormen vragen andere onderzoeksmethoden. In de Haagse en Rotterdamse zaak liep het spoor via contant geld, ondernemingen en valse administratie.
Vergunning is geen veiligheidsgarantie
Voor consumenten betekent toezicht niet dat een cryptodienstverlener zonder risico is.
Een vergunning beschermt niet tegen koersverlies, slechte beleggingskeuzes of iedere vorm van fraude. Ook kan een gereguleerde aanbieder operationele problemen krijgen.
De vergunning zegt wel iets over de verantwoordelijkheden van de partij. Zij moet klanten onderzoeken, transacties volgen, sanctielijsten toepassen en ongebruikelijke patronen melden.
Daarmee wordt het verschil groter tussen een aanbieder die zich aan toezicht onderwerpt en een partij die buiten Europese registers opereert.
De poort bepaalt waar het geld vastloopt
De politieactie toont geen nieuwe cryptoroute. Ze toont hoe oud en effectief cashwitwassen via facturen nog altijd kan zijn.
Tegelijk verdwijnt voor cryptoplatformen de ruimte om zichzelf alleen als technisch handelsloket te presenteren. Europese regels behandelen hen steeds nadrukkelijker als financiële poortwachters.
De methode verschilt, maar de toets blijft dezelfde: kan een partij herkennen wanneer crimineel vermogen een legale vorm probeert aan te nemen?
In deze politiezaak liep het geld van cash naar een ogenschijnlijk normale bedrijfsbetaling. Bij crypto moet het platform voorkomen dat een wallet dezelfde doorgang biedt.
Stop met te veel betalen voor je crypto. Bij de Amsterdamse exchange Finst handel je tegen de laagste tarieven van Nederland, zonder verborgen kosten.
👀 Bekijk Finst nu ›Let op: Beleggen in crypto brengt risico’s met zich mee. Handel alleen met geld dat u kunt missen.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Populair Nieuws
Loading
