Vijf
Cardano-voorstellen zijn door een nieuwe beoordelingsfase gekomen. Ze raken
Cardano op plekken die gebruikers uiteindelijk kunnen voelen: transactiekosten, DeFi-handel, smart contracts en de verdeling van politieke macht.
Maar er verandert vandaag nog niets op mainnet.
CIP-0168, CIP-0172 en CIP-0183 staan officieel nog als Proposed geregistreerd. CPS-0028 en CPS-0033 staan als Open. Implementatie, tests en in sommige gevallen een hard fork moeten dus nog volgen.
CIP-0168 maakt tokencontroles in Plutus goedkoper en schoner
CIP-0168 pakt een vrij technisch probleem aan dat voor DeFi-apps wel degelijk geld kan kosten.
Cardano-transacties kunnen meerdere verschillende tokens tegelijk bevatten. Een smart contract moet soms precies controleren welke assets aanwezig zijn en hoeveel daarvan worden verplaatst.
De nieuwe functies uit CIP-0168 moeten zulke controles efficiënter maken.
Denk aan een protocol dat drie eigen tokens verwacht naast andere assets. Met de voorgestelde functies kan de code die protocoltokens apart behandelen, zonder steeds de volledige waarde handmatig door te lopen.
Dat kan scripts kleiner, leesbaarder en minder foutgevoelig maken. De officiële CIP noemt betere controle door auditors eveneens als voordeel.
Voor
smart contracts telt dat dubbel. Minder ingewikkelde validatielogica kan zowel ontwikkelkosten als uitvoeringskosten terugdringen.
CIP-0168 is nog niet actief.
De nieuwe functies moeten eerst worden gebouwd en getest. Daarna moeten ook de kostenparameters worden toegevoegd en is opname in een hard fork nodig.
CIP-0172 haalt dubbel werk uit transacties
CIP-0172 heeft een simpel idee achter een technisch probleem.
Een Cardano-transactie kan vandaag een script in een nieuwe output plaatsen. Maar diezelfde transactie mag dat nieuw gepubliceerde script niet direct gebruiken om zichzelf te valideren.
Daardoor moet soms een extra kopie van hetzelfde script worden meegestuurd.
Dat kost ruimte.
CIP-0172 wil transacties toestaan om scripts en data uit hun eigen outputs tijdens de validatie te gebruiken.
Een toepassing die nu twee transacties nodig heeft om een reference script te publiceren en direct te gebruiken, zou daardoor in bepaalde situaties met één transactie toe kunnen.
Minder bytes betekent doorgaans ook lagere transactiekosten.
Het voorstel kan daarnaast helpen bij nested transactions, een transactievorm die voor de Dijkstra-fase van Cardano wordt onderzocht.
Ook hier geldt dezelfde rem.
De ledgerregels en Cardano-node moeten eerst worden aangepast. De CIP noemt bovendien expliciet een hard fork als onderdeel van het pad naar Active.
CIP-0183 laat bots bieden wanneer transacties botsen
Voor DeFi-gebruikers is CIP-0183 waarschijnlijk de spannendste.
Het voorstel verandert hoe nodes omgaan met twee transacties die exact dezelfde UTxO willen uitgeven.
Onder de huidige werkwijze heeft snelheid veel macht.
Bereikt transactie A de mempool van een node als eerste, dan wordt een conflicterende transactie B normaal geweigerd. Dat geeft bots met snelle verbindingen en goede netwerkposities een voordeel.
CIP-0183 wil daar geld tegenover zetten.
Wanneer transacties met elkaar botsen, kan de node de bestaande transactie vervangen wanneer de nieuwe transactie voldoende meer fee betaalt.
Dat creëert feitelijk een kleine veiling rond één betwiste UTxO.
Niet iedereen gaat daardoor hogere fees betalen
Dat verschil is belangrijk.
CIP-0183 voert geen algemene biedingsstrijd voor iedere Cardano-transactie in.
Alleen transacties die daadwerkelijk dezelfde input proberen te gebruiken, komen tegenover elkaar te staan.
Een normale betaling zonder concurrent blijft buiten die strijd.
Dat maakt dit systeem anders dan een algemene fee market waarbij netwerkdruk de kosten voor veel gebruikers tegelijk omhoog kan duwen.
Voor
DeFi kan het wel stevig doorwerken.
Bots die bijvoorbeeld hetzelfde arbitragemoment of dezelfde order proberen te pakken, kunnen elkaar met hogere fees proberen weg te drukken.
De winnaar is dan niet automatisch degene met de snelste verbinding.
Hij kan ook degene zijn die bereid is het meest van zijn verwachte winst aan het netwerk af te staan.
Die hoogste fee geeft nog geen garantie
Er zit een technisch addertje onder het gras.
Cardano heeft geen enkele centrale mempool waarin alle transacties samenkomen. Iedere node beheert zijn eigen verzameling transacties.
Een hogere fee geeft daardoor geen absolute garantie dat een transactie wint.
De kans wordt alleen groter naarmate meer nodes de nieuwe vervangingsregel gebruiken en de hoger betalende transactie zich door het netwerk verspreidt.
CIP-0183 zegt daarom zelf dat brede adoptie nodig is. Voor de status Active moet de techniek onder meer in de standaardmempool van Cardano-node terechtkomen en op een testnet worden getest.
Een hard fork is hiervoor volgens de huidige opzet niet nodig.
Consensusregels en het transactieformaat veranderen namelijk niet.
CPS-0028 legt een duur probleem in Plutus bloot
CPS-0028 zit een laag dieper.
Het document gaat over de manier waarop Untyped Plutus Core, of UPLC, code uitvoert. Alle Cardano-scripts komen uiteindelijk op die uitvoeringslaag terecht.
UPLC werkt standaard strikt.
Simpel gezegd: berekeningen worden uitgevoerd wanneer de programmeerregels dat voorschrijven, ook wanneer ontwikkelaars in bepaalde situaties liever pas later zouden rekenen.
UPLC heeft daarvoor Delay en Force, maar daar zit een probleem.
Wanneer dezelfde uitgestelde berekening meerdere keren wordt opgeroepen, kan hij ook meerdere keren opnieuw worden uitgevoerd. Er is geen geheugen dat automatisch het eerdere resultaat bewaart.
Voor simpele scripts is dat nauwelijks zichtbaar.
Bij zware berekeningen kan het wel extra rekenwerk veroorzaken.
CPS-0028 probeert daarom eerst het probleem en mogelijke routes voor niet-strikte uitvoering scherp te krijgen. Het document schrijft nog geen definitieve technische oplossing voor.
Dat is precies het verschil tussen een CPS en een CIP.
Een CPS beschrijft het probleem. Een CIP hoort uiteindelijk een concrete oplossing te specificeren.
CPS-0033 gaat over wie Cardano werkelijk bestuurt
Het laatste document draait niet om transacties, maar om macht.
ADA-houders kunnen hun stemgewicht binnen Cardano delegeren aan Delegate Representatives, oftewel DReps.
Hoe meer ADA aan één DRep wordt gedelegeerd, hoe groter diens stemmacht.
CPS-0033 stelt vast dat daar geen bovengrens aan zit.
Analyses waarnaar het document verwijst tonen bovendien oplopende concentratie in eerdere epochs. De Gini-coëfficiënt steeg, terwijl de Nakamoto-coëfficiënt daalde. Beide kunnen erop wijzen dat stemmacht bij minder partijen terechtkomt.
Dat maakt decentralisatie ineens een stuk minder theoretisch.
Een netwerk kan duizenden ADA-houders hebben en toch eindigen met een klein aantal DReps dat veel besluiten domineert.
Cardano heeft nog geen gekozen oplossing voor DRep-macht
CPS-0033 kiest bewust nog geen winnaar.
Het document bespreekt verschillende routes.
Een DRep kan bijvoorbeeld een verzadigingspunt krijgen, waarna extra gedelegeerde ADA minder stemgewicht oplevert. Ook een harde limiet, vrijwillige self-cap of betere informatie in
wallets wordt onderzocht.
Een andere mogelijkheid is het makkelijker maken om delegatie over meerdere DReps te verdelen.
Maar iedere limiet heeft een zwakke plek.
Zonder identiteitscontrole kan één partij meerdere DRep-credentials aanmaken en zo proberen een limiet te omzeilen. CPS-0033 noemt precies dat probleem expliciet.
Daarom staat het document nog op Open.
Cardano heeft het machtsprobleem op papier gezet. De oplossing ligt nog niet vast.
Gebruikers merken voorlopig niets
De vijf documenten laten vooral zien waar Cardano zijn volgende technische problemen zoekt.
CIP-0168 en CIP-0172 willen Plutus-transacties efficiënter maken.
CIP-0183 probeert snelheid bij betwiste DeFi-transacties minder doorslaggevend te maken door fees mee te laten beslissen.
CPS-0028 kijkt naar verspild rekenwerk in Plutus.
En CPS-0033 stelt de politiekste vraag van allemaal: hoeveel stemmacht mag één DRep verzamelen?
Geen van die veranderingen staat door deze mijlpaal automatisch op mainnet.
Voor gebruikers telt pas de volgende fase: code, tests, node-adoptie en waar nodig een hard fork.
De interessantste verschuiving zit daarom niet in wat Cardano vandaag verandert.
Het netwerk heeft vooral scherper vastgelegd welke technische kosten en machtsproblemen het hierna wil aanpakken.