BIS waarschuwt voor risico's van biljoeneninvesteringen in AI
Meer dan $1 biljoen stroomt in twee jaar tijd naar AI bij slechts vijf grote technologiebedrijven. Richting 2030 kan de wereldwijde investeringsgolf volgens marktpartijen oplopen tot $3 à $4 biljoen.
Voor BIS-topman Pablo Hernández de Cos zit het gevaar niet alleen in de omvang. Steeds meer van die AI-race wordt betaald met schuld en private credit, terwijl chipbedrijven, cloudreuzen en AI-bedrijven financieel steeds sterker aan elkaar vastzitten.
De boodschap uit zijn toespraak van 10 september bij het Global Fintech Fest is nadrukkelijk geen voorspelling van een instorting.
AI kan volgens Hernández de Cos grote productiviteitswinst opleveren. Maar zelfs een technologie die economisch doorbreekt, kan onderweg veel meer geld opslokken dan de uiteindelijke opbrengsten rechtvaardigen.
Vijf techreuzen steken samen meer dan $1 biljoen in AI
De bedragen hebben een schaal bereikt die complete economieën kan raken.
De vijf grootste grote technologiebedrijven zullen volgens de BIS tussen 2025 en 2026 samen meer dan $1 biljoen aan AI-gerelateerde kapitaaluitgaven doen.
Wereldwijd ligt de huidige AI-investering rond $500 miljard. Marktpartijen verwachten volgens de door Hernández de Cos aangehaalde cijfers dat dit bedrag richting $3 biljoen tot $4 biljoen in 2030 kan groeien.
Dat geld gaat naar datacenters, gespecialiseerde chips, cloudcapaciteit, servers, netwerkapparatuur en stroomvoorziening.
AI is daarmee al lang geen verhaal meer dat alleen softwarebedrijven raakt.
De bouwrace trekt geld, energie en hardware naar zich toe en beïnvloedt tegelijk aandelenmarkten en internationale handel.
Kasstromen kunnen de AI-race niet overal meer bijhouden
Aan het begin konden de grootste technologiebedrijven veel investeringen uit hun eigen enorme kasstromen betalen.
Dat begint te verschuiven.
Volgens Hernández de Cos groeien de uitgaven van de grootste spelers sneller dan hun kasstromen. Bedrijven grijpen daardoor vaker naar schuld en private credit.
Private credit is financiering door bijvoorbeeld investeringsfondsen buiten de normale bank- of openbare obligatiemarkt.
Voor de BIS is vooral de beperkte zichtbaarheid daarvan een probleem.
Hoe minder duidelijk is wie geld heeft uitgeleend, tegen welke voorwaarden en welke partijen hetzelfde risico dragen, hoe moeilijker financiële besmetting bij een tegenvaller te beoordelen wordt.
Chipbedrijven financieren hun eigen klanten
Daar komt een opvallende constructie bovenop: circular financing.
Een chipmaker of grote cloudpartij neemt bijvoorbeeld een belang in een AI-bedrijf. Dat AI-bedrijf gebruikt het geld vervolgens om chips of rekenkracht bij dezelfde investeerder te kopen.
Beide partijen kunnen daar zakelijk voordeel uit halen.
De leverancier krijgt een klant. Het AI-bedrijf krijgt geld én toegang tot schaarse rekenkracht.
Maar de financiële relatie wordt moeilijker te lezen.
Dezelfde partij kan tegelijk investeerder, leverancier en indirect begunstigde van de uitgaven zijn.
Volgens de BIS maakt dat sommige verbindingen moeilijk zichtbaar en soms moeilijk te waarderen.
Wanneer toekomstige AI-inkomsten tegenvallen, kan de pijn daardoor op meerdere plekken tegelijk verschijnen.
Hoge waarderingen rekenen al op enorme toekomstige inkomsten
Dat risico wordt groter doordat beurswaarderingen hoog en sterk geconcentreerd zijn.
Een relatief kleine groep AI-bedrijven vertegenwoordigt een steeds groter deel van beurswaarde, omzet en investeringen in verschillende landen.
Die prijzen rekenen voor een belangrijk deel op toekomstige groei.
Tegelijk kunnen bedrijven het zich moeilijk veroorloven om níét mee te investeren.
Geen cloudbedrijf wil over drie jaar ontdekken dat het te weinig datacentercapaciteit heeft. Geen chipmaker wil marktaandeel verliezen omdat een concurrent eerder opschaalde.
Zo ontstaat een investeringswedloop.
De individuele beslissing om miljarden extra uit te geven kan logisch zijn. Alle bedrijven samen kunnen alsnog te veel capaciteit bouwen.
BIS ziet dezelfde fout terug in spoorwegen en dotcom
Hernández de Cos trekt daarom een historische vergelijking.
De Britse spoorwegmanie van de jaren 1840 draaide om een technologie die de economie daadwerkelijk veranderde.
Hetzelfde gold voor elektrificatie in de jaren twintig en internet tijdens de dotcomhausse.
Toch stroomde tijdens iedere golf meer geld naar projecten dan de uiteindelijke opbrengsten konden dragen. Daarna volgde een correctie met gevolgen buiten de sector zelf.
Dat onderscheid is belangrijk.
De BIS zegt niet dat AI een waardeloze hype is.
Het waarschuwt dat een goede technologie nog steeds een slechte investering kan worden wanneer iedereen tegelijk te veel betaalt voor toekomstige groei.
Een terugval kan huishoudens harder raken
Een AI-correctie kan bovendien verder reiken dan technologieaandelen.
Huishoudens houden volgens de BIS tegenwoordig een groter deel van hun vermogen in aandelen. Een stevige daling kan daardoor sneller de consumptie raken.
Amerikaanse aandelen vertegenwoordigen daarnaast een groot deel van de mondiale aandelenmarkt.
Problemen bij enkele enorme technologiebedrijven kunnen daardoor via beurzen over landsgrenzen heen bewegen.
Ook landen die veel verdienen aan de AI-productieketen kunnen geraakt worden wanneer orders plots terugvallen.
De winnaars van de investeringshausse krijgen dan dezelfde cyclus in omgekeerde richting.
Nederland zit opvallend dicht bij die keten
Hier krijgt de waarschuwing een duidelijke Nederlandse haak.
De BIS verdeelt de mondiale AI-keten in vijf delen: chips, cloudcapaciteit, trainingsdata, foundationmodellen en toepassingen voor eindgebruikers.
Grote AI-spelers zijn volgens Hernández de Cos geconcentreerd in slechts een handvol landen.
Nederland staat expliciet op die lijst, naast onder meer de Verenigde Staten, China, Taiwan en Zuid-Korea.
Dat betekent dat Nederland niet alleen kan profiteren wanneer de wereld miljarden extra uitgeeft aan AI.
Een vertraging van die uitgaven kan eveneens sneller doorwerken naar bedrijven die aan de voorkant van de productieketen zitten.
Dezelfde concentratie die tijdens de opgaande fase veel omzet oplevert, vergroot dus ook de gevoeligheid voor een omslag.
AI levert al forse productiviteitswinst op
De BIS schetst niet uitsluitend risico's.
Onderzoeken naar afzonderlijke werkzaamheden laten volgens Hernández de Cos productiviteitswinsten van 10% tot 65% zien door generatieve AI.
Gemeten tijdsbesparingen liggen in verschillende studies rond 20% tot 50%. Vooral programmeren, consultancy en professioneel schrijfwerk springen eruit.
De moeilijkere vraag is hoeveel daarvan uiteindelijk zichtbaar wordt in complete economieën.
De economische studies die de BIS aanhaalt lopen sterk uiteen. De mediane schatting komt uit op ongeveer 0,5 procentpunt extra jaarlijkse groei van de totale factorproductiviteit.
Als die winst breed wordt gehaald, kunnen veel investeringen achteraf prima renderen.
Als de inkomsten veel langzamer groeien, verandert dezelfde berg nieuwe datacenters en chips in een probleem.
Voor crypto loopt de verbinding via geld en risicobereidheid
De BIS-waarschuwing gaat niet rechtstreeks over crypto.
Voor [Bitcoin] en [Ethereum] zit de verbinding vooral bij dezelfde financiële krachten die andere risicovolle markten sturen.
Wanneer de AI-race sterk blijft, blijft er enorme vraag naar kapitaal, stroom en datacentercapaciteit.
Draait die cyclus hard terug, dan kunnen aandelen dalen en kredietvoorwaarden strenger worden. Beleggers kunnen vervolgens ook elders minder risico willen dragen.
Voor [blockchain]projecten die zichzelf met AI proberen te verkopen, ligt de lat dan hoger.
Een token met “AI” in de pitch creëert geen kasstroom.
Projecten die geld nodig hebben om rekenkracht te financieren, zullen uiteindelijk net als gewone AI-bedrijven moeten aantonen waar inkomsten vandaan komen en waarom hun uitgaven rendement opleveren.
De schuldberg is belangrijker dan het woord bubbel
De makkelijkste vraag is of AI een bubbel is.
De BIS stelt een betere vraag: wie financiert de race wanneer de eigen kasstromen niet meer genoeg zijn?
Een datacenter betaald uit bestaande winsten levert een ander risico op dan hetzelfde project bovenop grote hoeveelheden schuld.
En wanneer investeerders, leveranciers en klanten steeds vaker dezelfde ondernemingen zijn, wordt het systeem nog moeilijker te doorgronden.
Hernández de Cos voorspelt daarom geen onvermijdelijke neergang.
Zijn waarschuwing is smaller en harder: de schaal, snelheid, hoge waarderingen en groeiende schuldfinanciering zijn groot genoeg geworden om door centrale banken serieus gevolgd te worden.
AI hoeft dus niet te mislukken om financiële verliezers te creëren.
De technologie kan de economie veranderen en beleggers kunnen onderweg alsnog te veel betalen voor de race ernaartoe.
SEO-title: BIS waarschuwt voor risico's AI-boom | CryptoBenelux
Meta description: BIS-topman Pablo Hernández de Cos waarschuwt dat schulden, hoge waarderingen en de AI-investeringsrace nieuwe risico's voor financiële stabiliteit creëren.
Stop met te veel betalen voor je crypto. Bij de Amsterdamse exchange Finst handel je tegen de laagste tarieven van Nederland, zonder verborgen kosten.
👀 Bekijk Finst nu ›Let op: Beleggen in crypto brengt risico’s met zich mee. Handel alleen met geld dat u kunt missen.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Populair Nieuws
Loading
