UniCredit waarschuwt voor zwakker Europees vangnet bij crypto-bankschok

UniCredit-bestuurder Elena Carletti waarschuwt dat Europa minder crisisruimte heeft dan de Verenigde Staten bij een nieuwe schok tussen crypto, stablecoins en banken. Volgens Reuters raakt haar waarschuwing direct aan MiCA, omdat stablecoinuitgevers in de EU reserves bij banken moeten aanhouden zonder dat Europa automatisch hetzelfde brede depositovangnet heeft als de VS in 2023.

Carletti, deputy vice chair van UniCredit en voorzitter van het risicocomité, deed haar uitspraken donderdag op een conferentie van IESE in Madrid. Zij verwees naar Silicon Valley Bank, waar Amerikaanse toezichthouders in maart 2023 een systemic-risk exception gebruikten om alle deposito’s te beschermen.

De verwijzing naar SVB is niet toevallig. Toen Silicon Valley Bank in maart 2023 omviel, raakte dat ook de cryptomarkt. Circle maakte destijds bekend dat 3,3 miljard dollar aan reserves achter USDC bij SVB stond. USDC verloor daarna tijdelijk de koppeling met de dollar, voordat de Amerikaanse noodmaatregelen het vertrouwen hielpen herstellen.

De Amerikaanse aanpak was breed. De FDIC, Federal Reserve en Treasury beschermden niet alleen verzekerde deposito’s, maar alle deposito’s bij SVB via een systemische uitzondering. Dat moest besmetting naar andere banken en markten beperken.

Carletti’s punt is dat Europa zo’n stap minder eenvoudig kan herhalen. Europese depositogarantie beschermt spaarders normaal tot 100.000 euro per deposant per bank. Grote bedrijfsdeposito’s of stablecoinreserves vallen daar niet automatisch volledig onder.

Dat verschil is belangrijk. Een stablecoinreserve bij een bank is geen gewone retailspaarrekening. Als zo’n bank onder druk komt, kan onzekerheid over reservebeschikbaarheid direct overslaan naar de stablecoinmarkt.

MiCA moet stablecoins veiliger maken door eisen te stellen aan reserves, inwisselbaarheid en toezicht. Tegelijk brengt het kader stablecoinuitgevers dichter bij het banksysteem.

De ECB schrijft dat MiCA stablecoinuitgevers verplicht minimaal 30% van hun reserveactiva bij kredietinstellingen aan te houden. Voor significante uitgevers loopt dat op tot 60%. De rest moet in zeer liquide, laagrisico-activa worden aangehouden.

Die regels zijn logisch vanuit consumentenbescherming. Stablecoins moeten niet steunen op ondoorzichtige of risicovolle reserves.

Maar Carletti wijst op de keerzijde. Als stablecoins groter worden en grote reserveposities bij banken aanhouden, ontstaat er een directer kanaal tussen crypto en traditionele kredietinstellingen. In rustige tijden geeft dat vertrouwen. In stress kan het juist besmetting versterken.

Reuters vat haar waarschuwing samen als een dubbele kwetsbaarheid: MiCA dwingt een sterkere koppeling tussen stablecoins en banken af, terwijl Europa niet dezelfde crisisruimte heeft als de VS in 2023.

De waarschuwing past in een bredere Europese discussie. Reuters meldde op 22 mei dat de ECB voorstellen om euro-stablecoins meer ruimte te geven te risicovol vindt. De zorgen gaan onder meer over bankfinanciering, monetair beleid en reserve-runs.

Dat laat zien hoe ongemakkelijk het Europese stablecoindebat is. Aan de ene kant wil Europa minder afhankelijk worden van dollarstablecoins en niet-Europese betaalrails. Aan de andere kant vreest de ECB dat een snelle groei van private stablecoins de banksector en het monetair beleid kan raken.

Die spanning wordt groter naarmate stablecoins meer worden gebruikt voor betalingen, treasury, tokenized assets en settlement. Dan zijn ze niet langer alleen een cryptoproduct. Ze worden onderdeel van financiële infrastructuur.

Precies daarom is de UniCredit-waarschuwing relevant. Zij gaat niet over een losse munt of één uitgever, maar over systeemontwerp.

De Europese reflex is vaak om risico’s vooraf te beperken met regels. MiCA past in die traditie. Het kader maakt duidelijker wie stablecoins mag uitgeven, hoe reserves moeten worden beheerd en welke rechten houders hebben.

Maar regels voorkomen niet elke stresssituatie. Als een bank met grote stablecoinreserves in de problemen komt, draait het niet alleen om compliance. Dan draait het om liquiditeit, depositorbescherming, noodinterventies en politieke besluitvorming.

Daar zit het verschil met de VS. In 2023 konden Amerikaanse autoriteiten snel een brede garantie afgeven om verdere paniek te beperken. Europa heeft minder centrale, directe en brede instrumenten om hetzelfde te doen voor grote niet-verzekerde tegoeden.

Dat betekent niet dat Europa onbeschermd is. Het betekent wel dat de crisismechaniek ingewikkelder is, zeker bij grensoverschrijdende stablecoinuitgevers met gebruikers, banken en toezichthouders in meerdere lidstaten.

Voor Nederland en België is dit geen abstract bankendebat. MiCA geldt direct in de hele EU en bepaalt welke stablecoinuitgevers en cryptodienstverleners op de Europese markt mogen opereren.

Als stablecoins breder worden gebruikt in betalingen, handelsplatforms, treasurysoftware en tokenized finance, groeit ook de afhankelijkheid van banken die reserves aanhouden. Dat raakt DNB, AFM, de Nationale Bank van België, FSMA, commerciële banken en cryptobedrijven.

Gebruikers merken dit mogelijk niet dagelijks. Een stablecoin lijkt op een simpele digitale euro of dollar. Achter die eenvoud zit echter een reserveketen van bankdeposito’s, staatsobligaties, custodians, issuers en toezichthouders.

Carletti’s waarschuwing maakt duidelijk dat juist die reserveketen de echte stresstest wordt.

MiCA maakt stablecoins in Europa strakker, transparanter en beter gereguleerd. Maar de waarschuwing van UniCredit laat zien dat regulering en crisisopvang niet hetzelfde zijn.

Europa koppelt stablecoins via reservevereisten nauwer aan banken, maar beschikt niet vanzelf over hetzelfde brede noodvangnet dat de VS in 2023 gebruikte bij Silicon Valley Bank. Dat is de kwetsbare plek in het systeem.

De conclusie is nuchter. Stablecoins kunnen een nuttige brug worden tussen crypto en traditionele finance. Maar een brug werkt in twee richtingen. In goede tijden brengt zij liquiditeit en snelheid. In stress kan zij ook schokken doorgeven. MiCA regelt de brug, maar de vraag wie haar opvangt als ze begint te trillen, blijft open.