Een slachtoffer zou ongeveer €90.000 zijn kwijtgeraakt nadat oplichters de naam van beleggingsexpert Geert Schaaij misbruikten. Daarna probeerden de fraudeurs volgens een melding zelfs méér geld los te krijgen door de overwaarde van zijn woning ter sprake te brengen.
Beursgenoten waarschuwt voor nepaccounts op Facebook en Instagram die slachtoffers naar
WhatsApp-groepen sturen. Daar doen personen zich voor als Schaaij of medewerkers van zijn organisatie en kunnen ook betalingen naar onbekende cryptowallets worden gevraagd.
Advertentie is het eerste lokmiddel
De aanval begint vaak niet met een verdacht betaalverzoek.
Consumenten zien eerst een advertentie met een bekende naam of foto. Daarna volgt een uitnodiging voor een besloten WhatsApp-groep waarin zogenaamd beleggingstips worden gedeeld.
Beursgenoten zegt vrijwel dagelijks telefoontjes en e-mails te ontvangen van mensen die willen weten of ze werkelijk met Schaaij of zijn organisatie spreken. Andere bellers melden dat ze al geld kwijt zijn.
De bedragen lopen volgens Schaaij uiteen van enkele duizenden euro's tot veel grotere verliezen.
Een recente melding kwam van een dochter van een man die naar eigen zeggen ongeveer €90.000 verloor. Dezelfde personen zouden hem daarna hebben aangespoord nog meer geld beschikbaar te maken.
Cryptowallet is voor Beursgenoten harde rode vlag
Voor cryptobeleggers staat één waarschuwing centraal.
Beursgenoten zegt geen WhatsApp-beleggingsgroepen te gebruiken waarin deelnemers geld moeten storten om aandelen te kopen. Ook vraagt de organisatie geen geld over te maken naar onbekende handelsplatforms, buitenlandse bankrekeningen of een
cryptowallet.
“Wij vragen u ook nooit geld over te maken naar onbekende handelsplatforms, buitenlandse rekeningen of cryptowallets.”
Dat laatste is belangrijk omdat cryptotransacties na verzending doorgaans niet simpelweg door een bank kunnen worden teruggedraaid.
Een walletadres zegt bovendien niets over de identiteit van degene die het beheert. Daardoor kan een professioneel ogende WhatsApp-groep alsnog eindigen bij een adres dat volledig onder controle van fraudeurs staat.
AFM ziet hetzelfde patroon bij beleggingsfraude
De werkwijze rond Schaaij staat niet op zichzelf.
De
AFM waarschuwde eerder voor beleggingsfraude via chatgroepen. Slachtoffers worden daarbij via advertenties naar groepen op WhatsApp, Telegram of andere sociale platforms gelokt.
Ook het misbruiken van bekende namen komt terug in waarschuwingen van de toezichthouder. De AFM beschreef eerder
fraude waarbij criminelen namen en logo's van financiële professionals gebruiken om vertrouwen op te bouwen voordat slachtoffers naar besloten WhatsApp-groepen worden gestuurd.
De politie ziet dezelfde combinatie van sociale media, nepplatforms en crypto.
In april waarschuwde de politie ruim 4.800 Nederlanders voor boilerroomfraude waarbij advertenties op Facebook en Instagram naar nep-cryptoplatforms leidden. Ook daarbij werden foto's en namen van bekende Nederlanders ingezet.
2.400 advertenties betekenen niet 2.400 fraudeurs
Schaaij wijst ook naar Meta.
Een zoekopdracht in de Meta Advertentiebibliotheek leverde volgens Beursgenoten ongeveer 2.400 resultaten op waarin zijn naam voorkwam. Bij een deel daarvan werden mensen uitgenodigd voor WhatsApp-groepen met zogenaamd gratis aandeleninformatie.
Dat getal vraagt wel om voorzichtigheid.
Het gaat niet om 2.400 bewezen fraudezaken of 2.400 afzonderlijke oplichters. Het cijfer geeft alleen het aantal resultaten van de betreffende zoekopdracht weer.
Bij verschillende advertenties vermeldde Meta volgens de waarschuwing dat ze wegens overtreding van de advertentieregels waren verwijderd. Andere bijbehorende accounts zouden zijn uitgeschakeld.
Schaaij zelf vijf dagen beperkt op Instagram
De zaak kreeg nog een vreemde draai.
Schaaij zegt dat zijn eigen Instagram-account vijf dagen werd beperkt nadat hij via het platform juist voor het identiteitsmisbruik had gewaarschuwd. De reden zou een vermeende schending van de platformregels zijn geweest.
Hij wil dat Meta, toezichthouders en opsporingsdiensten harder optreden tegen advertenties en accounts die steeds opnieuw dezelfde namen en beelden gebruiken.
Voor slachtoffers telt snelheid echter meer dan de discussie met Meta.
Dit moeten slachtoffers direct veiligstellen
De
AFM adviseert slachtoffers om fraude te melden en aangifte bij de politie te doen. De politie vraagt bij cybercrime bovendien zoveel mogelijk digitale sporen te bewaren.
- Stop direct met verdere betalingen, ook wanneer iemand belooft verloren geld terug te halen.
- Bewaar chats, advertenties, rekeningnummers, walletadressen, transactiedata en screenshots.
- Informeer de bank en meld de zaak bij politie en AFM. Beursgenoten vraagt gedupeerden ook rechtstreeks contact op te nemen.
Die eerste stap is vooral belangrijk bij zogenoemde recoveryfraude. De AFM waarschuwt dat criminelen slachtoffers na een eerder verlies opnieuw kunnen benaderen met een aanbod om verdwenen crypto terug te halen.
Daar volgt vervolgens opnieuw een rekening.
Een bekende naam bewijst helemaal niets
De truc achter deze fraude is geen ingewikkelde handelsstrategie.
Het product dat wordt verkocht is vertrouwen.
Een foto van Geert Schaaij, honderden deelnemers in een WhatsApp-groep en professioneel ogende winstcijfers kunnen allemaal worden gekopieerd of verzonnen. Zelfs een eerste kleine uitbetaling bewijst niet dat het handelsplatform echt is.
De politie beschrijft hoe slachtoffers bij boilerroomfraude soms eerst fictieve rendementen zien en daarna steeds verder worden aangespoord om geld bij te storten.
Voor cryptobeleggers is daarom één controle belangrijker dan iedere belofte over rendement: zoek de organisatie zelf op via haar officiële kanalen voordat er één euro of token wordt verstuurd.
Want zodra de zogenaamde adviseur bepaalt naar welke onbekende wallet het geld moet, is Geert Schaaij allang niet meer degene met wie je zaken doet.