ECB remt euro-stablecoins af terwijl programmeerbaar geld belangrijker wordt

De ECB verzet zich tegen voorstellen om euro-stablecoins meer ruimte te geven, juist nu programmeerbaar digitaal geld belangrijker wordt voor tokenisatie, AI-agents en digitale betalingen. Daarmee kiest Frankfurt opnieuw voor een streng Europees model waarin innovatie mag, maar niet buiten de bank- en centralebanklogica om.

Reuters meldde dat centrale bankiers op 22 mei in Nicosia weerstand boden tegen ideeën uit een Bruegel-paper om stablecoin-uitgevers soepelere liquiditeitsregels te geven en zelfs toegang tot ECB-financiering te overwegen. Volgens de ECB kan zo’n koers bankfinanciering verzwakken, kredietverlening raken en het moeilijker maken om rentebeleid door de economie te sturen.

De kern van de ECB-zorg is monetair. Als geld van bankdeposito’s naar private stablecoin-uitgevers stroomt, kan de financieringsbasis van banken vluchtiger worden. Dat raakt niet alleen banken zelf, maar ook hun capaciteit om krediet te verlenen.

Daar komt de renteoverdracht bij. De ECB stuurt de economie via haar rentebeleid, maar dat werkt vooral via banken, deposito’s, leningen en financiële condities. Als een groter deel van betaal- en spaargeld buiten het bankmodel terechtkomt, wordt die transmissie volgens centrale bankiers lastiger.

Dat is waarom Frankfurt terughoudend blijft. Niet omdat tokenisatie of blockchain per definitie wordt afgewezen, maar omdat private stablecoins in de ogen van de ECB te dicht bij geldschepping en bankachtige functies komen.

Lagarde zette die lijn eerder deze maand al neer. In haar toespraak van 8 mei stelde zij dat het pleidooi voor euro-stablecoins zwakker is dan het lijkt, juist wanneer technologische voordelen worden losgekoppeld van financiële stabiliteit en monetair beleid.

Bruegel kijkt vanuit een andere zorg naar hetzelfde dossier. De denktank waarschuwt dat een te strikte Europese aanpak vraag naar stablecoins buiten het EU-regelgevingskader kan duwen. In de praktijk betekent dat vaak: richting dollar-stablecoins.

Dat risico is niet theoretisch. De stablecoinmarkt wordt nog altijd gedomineerd door dollar-tokens. Reuters meldde dat de euro slechts 0,3% van de ongeveer $300 miljard grote stablecoinmarkt vertegenwoordigt.

Daar zit de Europese spagaat. Te weinig ruimte voor euro-stablecoins kan digitale dollarisering versterken. Te veel ruimte kan volgens de ECB het bankmodel en monetair beleid verzwakken.

Die spanning maakt de discussie veel groter dan crypto. Het gaat om de vraag welk geld de basislaag wordt voor de volgende generatie digitale financiële infrastructuur.

De timing is opvallend. Terwijl de ECB tegen verruiming duwt, groeit Qivalis juist hard. Reuters meldde deze week dat het Amsterdamse euro-stablecoinproject 25 nieuwe banken heeft toegevoegd, waardoor het consortium nu 37 financiële instellingen uit 15 landen telt. Onder de deelnemers zitten onder meer ABN AMRO, Rabobank, ING en KBC.

ING schrijft dat meer deelnemende banken liquiditeit, distributie en adoptie vergroten. Volgens de bank zijn dat voorwaarden om stablecoins voorbij experimenten te brengen en bruikbaar te maken in dagelijksere financiële processen. Qivalis mikt op een gereguleerde euro-stablecoin in de tweede helft van 2026, afhankelijk van goedkeuring.

Voor Nederland en België is dat direct relevant. Amsterdam is de basis van Qivalis, DNB is de beoogde toezichthouder en de Benelux zit via ING, ABN AMRO, Rabobank en KBC stevig in het dossier.

Dat betekent niet dat Qivalis door de ECB wordt geblokkeerd. Het betekent wel dat elk euro-stablecoinproject moet groeien binnen een veel strakker beleidskader dan veel cryptomarkten gewend zijn.

De discussie wordt extra belangrijk door AI en geautomatiseerde betalingen. Als AI-agents straks diensten afnemen, data kopen, compute betalen of microtransacties uitvoeren, hebben ze digitaal geld nodig dat 24/7 beschikbaar, programmeerbaar en snel afwikkelbaar is.

Stablecoins lijken daarvoor logisch. Ze draaien on-chain, zijn wereldwijd bruikbaar en kunnen direct met smart contracts of digitale wallets worden verbonden.

Maar Europa lijkt minder geneigd om private stablecoins de standaardlaag te laten worden. Lagarde benadrukte eerder juist dat tokenized deposits, dus getokeniseerde bankdeposito’s, een veiliger Europees pad kunnen bieden. Die combineren volgens de ECB programmeerbaarheid met het bestaande bankmodel.

Dat is een belangrijk verschil met veel Amerikaanse stablecoinlogica. In Europa wordt programmeerbaar geld waarschijnlijk meer bankgedreven, meer gereguleerd en sterker verbonden met centralebankgeld.

Voor fintechs, wallets, brokers, exchanges en betaalbedrijven in Nederland en België betekent dit een duidelijke richting. De vraag naar programmeerbaar geld kan stijgen, maar de infrastructuur die Europa toestaat, wordt waarschijnlijk minder vrij en experimenteel dan in de VS.

Dat kan kansen geven aan gereguleerde partijen. Bankstablecoins, tokenized deposits, compliance tooling, settlementsoftware en zakelijke betaalrails kunnen juist belangrijker worden.

Voor vrijere private stablecoinmodellen wordt het lastiger. Zij moeten aantonen dat reserves veilig zijn, dat liquiditeitsrisico’s beheersbaar blijven en dat zij het bankmodel niet ondermijnen.

De markt voor digitale eurobetalingen wordt dus niet kleiner. Ze wordt institutioneler.

De nuance blijft belangrijk. De ECB verbiedt euro-stablecoins niet. MiCA geeft al een Europees kader voor crypto-assets en stablecoins, en Qivalis bouwt juist binnen dat gereguleerde model.

Wat de ECB afremt, is de volgende stap: ruimere regels, soepelere liquiditeitseisen en vooral een centralebankvangnet voor stablecoinuitgevers. Dat gaat Frankfurt voorlopig te ver.

Daarmee wordt de deur niet dichtgegooid, maar wel smaller gehouden. Euro-stablecoins mogen bestaan, maar niet uitgroeien tot een parallel geldsysteem dat de centrale bank moeilijk kan sturen.

De kern van dit debat is Europese autonomie. Europa wil minder afhankelijk worden van dollar-stablecoins, Amerikaanse betaalreuzen en digitale infrastructuur die buiten de eurozone wordt ontworpen.

Maar de ECB wil die autonomie niet winnen door een nieuw privaat stablecoinmodel te kopiëren. Frankfurt wil innovatie verankeren in banken, toezicht en centralebankgeld.

Dat maakt de komende jaren bepalend. Als Qivalis, tokenized deposits en de digitale euro elkaar versterken, kan Europa alsnog een eigen stack voor programmeerbaar geld bouwen. Als die sporen elkaar vertragen of beconcurreren, blijft de markt waarschijnlijk leunen op bestaande dollarliquiditeit.

Voor Nederland en België is dat geen randdossier. Dit raakt de betaalinfrastructuur, banken, fintechs, tokenisatie en straks mogelijk ook AI-agentbetalingen.

De ECB remt euro-stablecoins dus niet af omdat programmeerbaar geld onbelangrijk is. Ze remt af omdat programmeerbaar geld juist te belangrijk wordt om zomaar aan private stablecoinuitgevers over te laten.