Bij ongeveer 6,9 miljoen
bitcoin is de publieke sleutel al zichtbaar op de blockchain. Dat is 34,45 procent van de circulerende voorraad bij blok 950.000, blijkt uit nieuw onderzoek van de pseudonieme onderzoeker Wicked.
Dat cijfer klinkt zwaar, maar betekent niet dat miljoenen
BTC klaarstaan om door quantumcomputers te worden gestolen. Wicked noemt het zelf een brede cryptografische blootstelling. De praktische dreiging hangt onder meer af van de kracht van toekomstige quantumcomputers, de waarde van een doelwit en de mogelijkheid van eigenaren om hun bitcoin tijdig te verplaatsen.
Publieke sleutel is iets anders dan privésleutel
Bij
Bitcoin hoort bij een privésleutel een publieke sleutel.
Met de privésleutel kan een eigenaar een geldige digitale handtekening maken. De publieke sleutel maakt het mogelijk om die handtekening te controleren.
De beveiliging steunt erop dat het met gewone computers praktisch onhaalbaar is om uit een publieke sleutel de bijbehorende privésleutel af te leiden.
Een voldoende krachtige quantumcomputer zou bepaalde huidige vormen van cryptografie in de toekomst kunnen aantasten. NIST begon daarom al jaren geleden met de ontwikkeling van postquantumstandaarden en publiceerde in 2024 de eerste drie definitieve standaarden.
Dat is voorbereiding op een toekomstige dreiging. Het is geen bewijs dat zo'n aanval op Bitcoin vandaag uitvoerbaar is.
6,9 miljoen BTC valt in breedste categorie
Wicked komt bij blok 950.000 uit op exact 6.900.573 BTC waarvan een publieke sleutel op de blockchain zichtbaar is.
Daarmee valt 34,45 procent van de circulerende voorraad binnen zijn breedste blootstellingscategorie. Het gaat om meer dan 102 miljoen UTXO's verdeeld over ruim 16 miljoen groepen.
Die categorie gooit echter zeer verschillende soorten bezit op één hoop.
Een grote exchangewallet waarvan de beheerder actief beveiligingsupdates volgt, telt net zo goed mee als bitcoin die al jaren onaangeroerd staat op een oude sleutel.
Voor een eventuele migratie maakt dat een enorm verschil.
Ongeveer 3,33 miljoen BTC zit achter actieve sleutels
Wicked probeert dat verschil zichtbaar te maken met aanvullende filters.
Bij actieve sleutels met minstens 1 BTC en activiteit binnen vijf jaar komt hij uit op ongeveer 3,33 miljoen BTC. Dat is bijna de helft van de totale blootgestelde hoeveelheid.
Volgens de analyse zitten daar onder meer exchanges, custodians, miners en andere operationele partijen tussen.
Die groep is technisch blootgesteld zodra een geschikte quantumaanval bestaat, maar heeft ook een belangrijk voordeel: actieve partijen kunnen nieuwe software installeren, adressen vervangen en tegoeden migreren.
Dat maakt deze coins een ander probleem dan bitcoin waarvan de eigenaar mogelijk niet meer reageert.
Slapende bitcoin vormt moeilijkere categorie
Wicked ziet de hardnekkigere kwestie daarom bij langdurig onaangeroerde tegoeden.
Na het verwijderen van bekende operationele partijen blijft ongeveer 2,28 miljoen BTC over in slapende of nooit eerder uitgegeven groepen van minstens 1 BTC. De aan Satoshi toegeschreven munten blijven in die berekening wel staan.
Die groep omvat volgens het rapport 73.658 clusters en ruim 1 miljoen UTXO's.
Slapend betekent niet verloren.
Een eigenaar kan zijn sleutels nog gewoon bezitten en jarenlang bewust niets hebben gedaan. Maar bij oude tegoeden is veel minder duidelijk of iemand nog toegang heeft, technische ontwikkelingen volgt of bij een toekomstige migratie kan reageren.
Juist daar wordt een quantumupgrade ook een sociaal probleem: wat doe je met kwetsbare coins waarvan niemand beweegt?
Taproot verbergt publieke sleutel niet altijd
Het probleem beperkt zich niet tot zeer oude adressen.
Bij oudere Bitcoin-constructies kan een publieke sleutel soms verborgen blijven achter een hash totdat een coin wordt uitgegeven. Daardoor ontstaat verschil tussen nooit uitgegeven en eerder gebruikte outputs.
Taproot werkt anders.
BIP-341 stelt expliciet dat de publieke output key rechtstreeks in een Taproot-output wordt opgenomen. Dat gebeurt juist omdat deze constructie efficiënter is wanneer de key-path wordt gebruikt.
Wicked telt daarom ook P2TR, het Taproot-formaat, als publiek blootgesteld op sleutelniveau.
In zijn gefilterde categorie van slapende tegoeden van minstens 1 BTC gaat het om ongeveer 98.327 BTC aan P2TR.
“Nieuw adres” betekent dus niet automatisch “publieke sleutel verborgen”.
Oude P2PK-coins domineren slapende blootstelling
De grootste categorie binnen de langdurig slapende tegoeden bestaat uit P2PK-outputs.
Dat oude Bitcoin-formaat plaatste de publieke sleutel rechtstreeks op de blockchain. Wicked telt binnen zijn slapende categorie van minstens 1 BTC ongeveer 1,72 miljoen BTC in zulke outputs.
Een groot deel daarvan komt uit de vroege jaren van Bitcoin.
Daarmee krijgt de quantumdiscussie een lastig element. Een toekomstige oplossing kan actieve gebruikers vragen hun tegoeden naar een nieuw veilig adrestype te sturen. Coins waarvan de sleutels verloren zijn, kunnen zo'n stap niet uitvoeren.
Ze blijven dan achter.
Waardevolle doelen maken aanvalsvlak nog kleiner
Zelfs binnen de slapende categorie is niet iedere UTXO even aantrekkelijk.
Een toekomstige quantumcomputer zou rekentijd, geld en capaciteit kosten. Een aanvaller heeft daardoor meer reden om eerst grote saldi aan te vallen.
Wicked filtert zijn dataset daarom ook op grotere tegoeden.
Bij minstens 10 BTC blijft circa 2,19 miljoen BTC over. Maar zodra de grens naar minstens 100 BTC gaat, zakt de analyse naar ongeveer 351.654 BTC verdeeld over slechts 675 groepen.
Dat is nog steeds een groot bedrag.
Het laat alleen zien waarom “6,9 miljoen kwetsbare BTC” te simpel is. Technische blootstelling en economisch aantrekkelijk aanvalsdoel zijn verschillende begrippen.
Quantumdreiging vraagt vooral voorbereiding
NIST behandelt quantumrisico al langer als iets waarvoor systemen vooraf moeten migreren.
De organisatie adviseert bedrijven sinds 2024 om met postquantumcryptografie aan de slag te gaan, juist omdat de omschakeling jaren kan duren. De standaarden ML-KEM, ML-DSA en SLH-DSA zijn ontworpen om aanvallen door toekomstige quantumcomputers te weerstaan.
Bitcoin kan zulke standaarden niet simpelweg één-op-één overnemen. Een wijziging van de gebruikte handtekeningen raakt wallets, transacties, netwerkregels en uiteindelijk de keuzes van gebruikers.
Daar zit de werkelijke betekenis van Wicked's telling.
Niet dat 6,9 miljoen BTC vandaag verloren dreigt te gaan, maar dat een toekomstige migratie ongelijke groepen moet bedienen: actieve exchanges die snel kunnen reageren, gewone self-custodygebruikers en miljoenen slapende coins waarvan niemand weet wie nog kan tekenen.
De quantumcomputer hoeft er nog niet te zijn om dat probleem serieus te nemen. Zodra hij er wél is, wordt rustig migreren een stuk moeilijker.