AFM ziet AI oprukken in assetmanagement: kansen groeien, maar risico’s lopen sneller op

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) ziet kunstmatige intelligentie snel terrein winnen in de Nederlandse assetmanagementsector. Volgens de toezichthouder gebruiken sommige partijen AI inmiddels niet alleen voor analyses, maar ook voor prijsvoorspellingen en het verbeteren van handelsstrategieën. Tegelijk blijven beleid, governance en risicobeheersing regelmatig achter.

Dat staat in het dinsdag verschenen rapport AI in de Nederlandse assetmanagementsector: gebruik groeit, risico’s groeien mee. De AFM maakt daarin duidelijk dat AI niet langer aan de zijlijn staat. De technologie schuift op naar een vaste rol in analyse-, portefeuille- en handelsprocessen.

De voordelen zijn volgens marktpartijen duidelijk. AI kan werk versnellen, grote hoeveelheden data efficiënter verwerken en interne processen verbeteren. Op langere termijn verwachten instellingen ook betere portefeuillekeuzes en diepere marktanalyses.

Juist daar wringt het, zegt de AFM. De organisatie rond dat AI-gebruik is vaak nog niet op orde. Een kwart van de instellingen heeft nog geen beleid voor het gebruik van AI door medewerkers. Bij generatieve AI loopt dat op tot ruim twee derde. Meer dan de helft beschikt bovendien niet over een ethisch handboek of gedragscode die specifiek op AI ingaat.

Daarmee groeit het risico dat financiële partijen leunen op systemen die zij niet volledig begrijpen of onvoldoende kunnen beheersen.

De toezichthouder wijst op bekende, maar serieuze risico’s: slechte datakwaliteit, vertekening in algoritmes, beperkte uitlegbaarheid van modellen en afhankelijkheid van een klein aantal technologieaanbieders. Die lijn sluit aan op de bredere AFM-agenda voor 2026. Daarin schrijft de toezichthouder dat assetmanagers AI steeds vaker inzetten voor portefeuillebeheer, risicomanagement en compliance, terwijl tegelijk nieuwe toezichtvragen ontstaan rond transparantie, datakwaliteit en vooroordelen in modellen.

De AFM wil dit jaar daarom beter in kaart brengen hoe de sector AI gebruikt en hoe het modelrisicomanagement is ingericht. Het doel is duidelijk: risico’s voor beleggers en de markt beheersbaar houden.

Dat maakt het onderwerp groter dan een intern governance-dossier. In Trendzicht 2026 waarschuwt de AFM ook dat de opmars van AI het risico op marktmanipulatie kan vergroten. De toezichthouder koppelt dat aan snellere informatieverwerking, een grotere kwetsbaarheid voor misleidende content en de noodzaak om de digitale weerbaarheid te versterken. Zodra AI dieper doordringt in handelsbeslissingen, verschuift het debat van efficiëntiewinst naar marktrisico.

Voor cryptobeleggers is dat relevant, ook al gaat het AFM-rapport niet specifiek over cryptobedrijven. Markten waarin prijsvoorspellingen, handelsbots en snelle uitvoering een grote rol spelen, worden extra gevoelig voor slechte data, black-boxmodellen en moeilijk uitlegbare beslissingen. Eerdere waarschuwingen van ESMA en de AFM over openbare AI-tools voor beleggingsadvies passen in datzelfde beeld: zulke systemen kunnen onnauwkeurige of misleidende aanbevelingen geven, met financiële schade als gevolg.

De kern van het rapport is daarom niet dat de sector moet afremmen. De boodschap is dat AI-gebruik sneller volwassen moet worden. Instellingen die AI inzetten voor analyses of handelsstrategieën zullen scherper moeten zijn op beleid, datakwaliteit, leverancierskeuze en controleerbaarheid van modellen. Zolang dat niet gebeurt, groeit AI in de financiële sector tegelijk als kans en als nieuw operationeel en marktrisico.